Rohel (De Friese Meren)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Rohel
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Rohel (De Friese Meren) (Friesland (hoofdbetekenis))
Rohel (De Friese Meren)
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag De Friese Meren De Friese Meren
Coördinaten 52° 55′ NB, 5° 50′ OL
Algemeen
Inwoners (1 jan 2018) 260
Overig
Postcode 8507
Netnummer 0513
Belangrijke verkeersaders N924
Detailkaart
Locatie in de voormalige gemeente Scharsterland
Locatie in de voormalige gemeente Scharsterland
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Rohel (Fries: Reahel) is een dorp in de gemeente De Friese Meren, in de Nederlandse provincie Friesland. Het ligt ten noordoosten van Lemmer, net ten zuidwesten van Rotsterhaule en aan de noordoostrand van het Tjeukemeer.

Rohel, Rotsterhaule en Sintjohannesga vormen op veel vlakken een samenwerkende gemeenschap. Zo wordt ook wel een drielingdorp genoemd. In 2018 telde Rohel 260 inwoners. Daarvan woont het meeste echter in de buurtschap Vierhuis. Het dorp Rohel is grotendeels verzwolgen door het Tjeukermeer waardoor er maar een klein deel van het eigenlijke dorp is overgebleven.

Het eigenlijk dorp bestaat zo uit verspreidde bewoning aan de Kerkweg. Aan de westkant van het dorpsgebied zijn meerdere vakantieparken en campings gelegen. Er is verder een tuincentrum gevestigd en er is een strand aan het Tjeukemeer.

Geschiedenis[bewerken]

De kerk en klokkenstoel van Rohel, Atlas Schoemaker: Friesland, 1710-1735
Bord bij Vierhuis, dat onder Rohel valt.

De plaats werd 1507 voor het eerst genoemd, als toe delffster nijegae en int nyegae of radehol. In 1509 werd het vermeld als Jndie rodehel. In de 19e eeuw werd het zowel vermeld als kortwegh Rohel als wel Rohel of Nijega. De eerste plaatsnaam is een verwijzing naar het feit dat het nieuw dorp was. Het oude dorp werd Oudega of Uiterdijke genoemd. Die plaats lag wat verderop maar werd in 1515 afbrand door Friese stadhouder Floris van Egmond. De plaats werd niet meer herbouwd.

Het nieuwe dorp groeide ook daardoor. Maar de Tjeukermeer was uiteindelijk genadeloos en zo verdween over de eeuwen heen delen van het dorp in het meer. In vroegere tijden heeft Rohel ook een kerk met kerkhof gehad, maar deze is net als een groot deel van het dorp in het Tjeukemeer verdwenen. Men kan de grafstenen nog wel voelen op de bodem van het meer.

De plaatsnaam stamt van turf van Rohel iets roder zou dan elders in het gebied. Deze kleur was te zien in de zetwal van een turfpet. De duiding 'hol' of 'hel' zou dan verwijzen naar het feit dat het een laaggelegen en moerassige plaats zou zijn geweest. Een andere verklaring voor de plaatsnaam hangt samen met een legende over het ontstaan van het Tjeukemeer, hier zou ooit een bos hebben gestaan wat is afgebrand. De vuurgloed van het brandende veen (en bos) zou de naam rode hel verklaren.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was in Rohel een doorgangskamp voor joden gevestigd in de hoek van de (huidige) Kampweg en Meerweg. Voor de oorlog werden er werklozen in dit kamp gehuisvest die met de afgraving van het veen te werk werden gesteld. Na de oorlog werd dit kamp gebruikt voor de huisvesting van KNIL-militairen (Molukkers). Het kamp is bekend onder de naam Wite Pael (Witte Paal), naar de grenspaal die hier vroeger stond tussen twee toenmalige gemeenten. De lokale bevolking noemde het kamp na de oorlog het Ambonezen-kamp. In 2011 is een witte zuil geplaatst aan de Kampweg ter herinnering aan de verschillende perioden van het kamp.

Na de oorlog werd er een voetbalvereniging opgericht en er werd gespeeld vlak bij het kamp, er werden ook vele bewoners van het "Ambonezen-kamp" lid van deze voetbalvereniging. De naam van deze voetbalvereniging is nog altijd De Wite Peal (De Witte Paal), maar is inmiddels in Sintjohannesga gevestigd.

Rohel behoorde tot halfweg 1934 de gemeente Schoterland, daarna viel het onder gemeente Haskerland. Van 1984 tot 2014 lag de plaats in de voormalige gemeente Skarsterlân, daarna is die gemeente opgegaan in de gemeente De Friese Meren.

Openbaar vervoer[bewerken]