Sint Nicolaasga

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Sint Nicolaasga
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Sint Nicolaasga (Friesland)
Sint Nicolaasga
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag De Friese Meren De Friese Meren
Coördinaten 52° 55′ NB, 5° 45′ OL
Algemeen
Inwoners (BAG, 2019) 3.340[1]
Overig
Postcode 8520-8521
Netnummer 0513
Woonplaatscode 2507
Belangrijke verkeersaders A6 N927
Foto's
Sint-Nicolaaskerk
Sint-Nicolaaskerk
Protestantse kerk
Protestantse kerk
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Sint Nicolaasga (Fries: Sint Nyk) is een dorp in de gemeente De Friese Meren, in de Nederlandse provincie Friesland. Het ligt ten noordoosten van Lemmer en ten zuidwesten van Joure, nabij het Tjeukemeer.

In 2019 telde het dorp 3.340 inwoners. De buurtschappen Finkeburen, Heide, Huisterheide, Noed (deels) en De Rijlst behoren tot het dorpsgebied van Sint Nicolaasga. Ook het dorp Legemeer wordt wel als een buurtschap van Sint Nicolaasga gezien.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

De oudste vermelding van het dorp is uit 1399 onder de naam Sinte Nyclaesga. De ontwikkeling van Sint Nicolaasga is verder in belangrijke mate bepaald door de adellijke familie Van Eijsinga. De Van Eijsinga's zijn afstammelingen van de legendarische grietman Johan Vegelin van Claerbergen die de oorspronkelijk woeste streek in de achttiende eeuw liet ontginnen en bebossen.

Tot de gemeentelijke herindeling in 1984 maakte Sint Nicolaasga deel uit van de voormalige gemeente Doniawerstal. Waarna het tussen 1984 en 2014 het tot de gemeente Skarsterlân behoorde. Sinds 2014 valt het onder de gemeente De Friese Meeren.

Bezienswaardigheden[bewerken | brontekst bewerken]

Het aangezicht van het dorp wordt gedomineerd door de Sint-Nicolaaskerk. In 1580 ging de pastoor van Sint Nicolaasga, Nicolaus Hollandinus, vanwege de reformatie in ballingschap en kwamen kerk, kerkhof en bezittingen van de pastorie in andere handen. De katholieken hielden lange tijd hun godsdienstoefeningen in een schuilkerk op de heide. Pas in 1835 werd er in het dorp een nieuwe kerk gebouwd, een waterstaatskerk die dienst deed tot 1885. Toen werd begonnen aan de bouw van de huidige kerk, een voor deze streken zeer bijzonder rooms-katholiek kerkgebouw. Het is het bedehuis van de parochie, waarvan Nicolaas van Myra de beschermheilige is.[2][3][4] Bij de kerk bevindt zich ook de lourdesgrot van Sint Nicolaasga.

Het interieur van de kerk wordt op zijn beurt gedomineerd door de gebrandschilderde ramen van de Friese schilder Jacob Ydema. In 1938 werd de eerste reeks aangebracht, een serie geschonken door pastoor Wybo Overmeer bij gelegenheid van zijn 40-jarig priesterjubileum. De financiële middelen waren kennelijk beperkt, want de keuze is niet gemaakt voor ramen in gekleurd gebrandschilderd glas, zoals Ydema wel toepaste bijvoorbeeld in de Martinuskerk in Vaassen. Voor St. Nicolaasga werd gekozen voor een uitvoering in grisaille, dat wil zeggen dat alleen geschilderd is met zwart of bruine glaspasta op blank glas; de kosten van ramen in grisaille zijn maar een fractie van de kosten van gekleurde ramen. De schilder heeft daarbij gekozen voor zgn. kathedraalglas, dat is glas met een ruw golvend oppervlak. De structuur wordt met walsen in het glas geperst en zorgt ervoor dat het glas niet volledig doorzichtig is; de transparantie wordt als het ware getemperd. Daarbij wordt het hemellicht diffuus en dat levert een zeer goede achtergrond op voor een ingebrande decoratie. Hier en daar heeft Ydema de ramen nog voorzien van glasruiten met een iets gekleurde tint, waardoor het geheel op een onopvallende wijze verlevendigd wordt.

Jacob Ydema, Annunciatie en Geboorte van Jesus, 1938

De reeks panelen werden geplaatst in de doopkapel en in de zijbeuken van de kerk. Zij tonen onder meer voorstellingen uit het leven van Jesus, vanaf de Annunciatie tot aan de dood en herrijzenis. De stijl van de ramen vertoont invloed van Ottoonse illuminaties, zoals de tentachtige bekroning van de panelen, de vormgeving van hangende gordijnen en de lijnvoering van de figuren in hun gezichten; de Annunciatie is daar een voorbeeld van. In andere aspecten, zoals lichaamshoudingen en de vormgeving van de draperieën van kledingstukken, kan de invloed van vroeg-renaissance muurschilderingen zoals van Giotto di Bordone worden gezien. Dit past in de stijl van de periode van het Interbellum, die gekenschetst wordt door een zekere mate van eclectische composities. Bijzonder is de aandacht die de schilder heeft voor details, zoals de decoratie van de bekroning van de panelen en de afsluiting aan de onderzijden. Technisch bezien hebben deze toevoegingen aan de rechthoekige panelen als functie om het licht in de directe omgeving van de panelen te verzachten, anders zouden deze snel overstraald kunnen raken door omgevingslicht, zeker als de ramen worden beschenen met zonlicht. Esthetisch heeft Ydema er een uitdaging in gezien en duidelijk plezier in gehad om de driehoekige bekroningen en –voetdecoraties te versieren met afwisselende ornamenten. De dierfiguren onder de panelen zijn intrigerend en vooral de draken zijn sierlijk in hun strengheid.

Het grote verschil tussen Ydema en andere kerkschilders in Nederland in de periode van het interbellum is de krachtige presentatie van de voorstellingen in het werk van de Friese schilder. De figuren hebben vrijwel zonder uitzondering een ernstige en vastberaden uitdrukking, alsof zij zich bewust zijn van de historische betekenis van hun actualiteit voor zichzelf maar vooral voor de mensheid - de voorstellingen vertellen immers over een Goddelijke interactie. Deze ernst wordt tot in detail doorgevoerd in de stijl van de panelen, door een krachtige lijnvoering en sterke tegenstellingen of accenten tussen lichte en donkere partijen.

Drie jaar later volgde het grote grisaille raam in het Noordelijk transept van de kerk, een opdracht van de parochie ter herinnering aan het 250-jarig bestaan van de parochie in 1941. Het raam toont vier Friese heiligen: Ludger, Frederik van Hallum, Dodo van Haske en Eelke van Lidlum, de abt die door zijn eigen broeders werd doodgeslagen; op het raam is ook zijn moordenaar te zien met de knuppel in de hand. Kleinere panelen onder de voeten van de heiligen getuigen van de oorlogstijd toen de opdracht gegeven werd, met afbeeldingen van soldaten met geweren en kanonnen. Het roosvenster in deze transeptarm laat Christus zien met de twaalf apostelen. Ydema gebruikte voor dit raam deels oranje gekleurd glas, als heimelijk protest tegen de bezetting.

Het sluitstuk was het grote gebrandschilderde raam in het Zuidelijk transept van de kerk. Deze opdracht was ter herinnering aan de bevrijding van Nederland aan het einde van de tweede wereldoorlog. Ook hier zijn vier heiligen afgebeeld die bijzondere betekenis hadden voor Friesland: Odulphus, Frederik van Utrecht, bisschop Radboud en Siardus van Friesland. Onder hun voeten beelden kleinere panelen het gevoelen van de bevrijde burgers uit. Het roosvenster bovenin het transept laat het Alziend oog van God zien met afbeeldingen van profeten.

Sint Nykster merke[bewerken | brontekst bewerken]

De 'Sint Nykster merke' is een jaarlijks evenement dat begint op de eerste donderdag van september en drie dagen duurt. Op de eerste dag vindt er een allegorische optocht plaats met grote en kleine praalwagens en er lopen ook verscheidene Friese showbands en muziekkorpsen mee. De optocht, die sinds 1950 wordt gehouden, trekt 's ochtends en 's avonds door het dorp. De V.V.V. (Vereniging Voor Volksvermaken) organiseert volksspelen, er is kermis en er zijn optredens.

Sportverenigingen[bewerken | brontekst bewerken]

Bekend zijn voetbalvereniging Renado, tennisvereniging T.V. De Greensetters en de volleybal vereniging SNVV Sint Nykster Volleybal Vereniging

Jongerenverenigingen[bewerken | brontekst bewerken]

De bekendste jongerenvereniging is KPJ Sint Nyk.

Bevolkingsontwikkeling[bewerken | brontekst bewerken]

1999 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2012 2015 2018 2019
3121 3275 3255 3268 3255 3270 3321 3360 3560 3678 3360 3325 3486

Geboren in Sint Nicolaasga[bewerken | brontekst bewerken]

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Sint Nicolaasga van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.