Opsterland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Opsterland
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Opsterland Wapen van de gemeente Opsterland
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Opsterland (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Coördinaten 53° 5′ NB, 6° 8′ OL
Algemeen
Oppervlakte 227,64 km²
- land 224,40 km²
- water 3,24 km²
Inwoners (1 augustus 2020) 29.743?
(133 inw./km²)
Bestuurscentrum Beetsterzwaag
Belangrijke verkeersaders A7 N31 N381
Politiek
Burgemeester (lijst) Ellen van Selm (D66)
Zetels
Gemeenteraad
Opsterlands Belang
PvdA
CDA
VVD
ChristenUnie
Opsterlanders
D66
LBO/BAS
FNP

21
6
3
3
2
2
2
1
1
1
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 33.800 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (01-01-2019[1]) € 216.000
WW-uitkeringen (2014) 48 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 8401-8409, 9241-9249
Netnummer(s) 0512, 0513, 0516
CBS-code 0086
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 10005
Website www.opsterland.nl
Bevolkingspiramide (2008)
Bevolkingspiramide van de gemeente Opsterland
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Opsterland, september 2017

Opsterland (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (Fries: Opsterlân (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg))) is een gemeente in de Nederlandse provincie Friesland. De gemeente telt 29.743 inwoners (1 augustus 2020, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 227,68 km².

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

De "vuistbijl van Wijnjeterp", in 1939 gevonden door Hein van der Vliet uit Lippenhuizen, bewijst dat meer dan 150.000 jaar voor Chr. al de voorloper van de moderne mensen, de Neanderthaler, in Opsterland rondtrok. Het duurde dan tot zo`n 15.000 jaar voor Chr. voordat weer iets wordt vernomen van menselijke aanwezigheid, jagers-verzamelaars van de Hamburgcultuur hadden kampementen bij Ureterp en Bakkeveen. Vanaf die tijd volgen de culturen elkaar op, waarvan allerlei stenen gereedschappen, een enkel bronzen voorwerp en scherven aardewerk te zien zijn in het Fries Museum te Leeuwarden. Museum Opsterland te Gorredijk heeft naast de vuistbijl van Wijnjeterp onder andere zwerfstenen en artefacten in de vaste tentoonstelling over geologie en archeologie.

Een groot deel van de dorpen in Opsterland wordt voor het eerst genoemd in een lijst uit 1315 en blijkt dan over een kapel te beschikken; het betreft Beets (Beke), Beetsterzwaag (Suagh), Ureterp (Urathorp), Olterterp (Utrathorp), Siegerswoude (Sigerswalde), Bakkeveen (Batkenvene), Wijnjeterp (Weningawalde), Hemrik (Hemericke), Lippenhuizen (Luppingahusum), Terwispel (Wispolia), Kortezwaag (Urasuagh), Langezwaag (Utresuagh), Luxwoude (Lukeswalde) en het later verdwenen Rijp (Rijp).

De naam Opsterland komt men voor het eerst tegen in 1395, al is het in een wat andere vorm dan heden ten dage, namelijk. Upsateraland. Up is "op" en sater is "zitten op", de hoog wonende mensen op het zand. Ook de naam Superhaudmare komt voor in de 14e eeuw als aanduiding voor deze streek. Vrij vertaald betekent dit boven-hoofd-stromen. Die hoofdstroom is de rivier de Boorne, die het hart van Opsterland vormt en beter bekend is als het Ouddiep (It Alddjip), en ook wel Koningsdiep wordt genoemd. Het hedendaagse Opsterland kenmerkt zich onder andere door de fraaie bossen rond Beetsterzwaag, Olterterp, Wijnjewoude en Bakkeveen. Maar karakteristiek voor het Opsterland van zo`n 200 à 250 jaren geleden zijn die bossen niet.

Plaatsen en taal[bewerken | brontekst bewerken]

De gemeente Opsterland telt zestien officiële kernen (dorpen). De hoofdplaats is Beetsterzwaag. De dorpen kennen twee namen, een Nederlandse en een Friese. In de kleine en middelgrote kernen is Fries de voertaal, al is de laatste decennia het gebruik van het Nederlands door import en taalwisseling toegenomen.

Dorpen[bewerken | brontekst bewerken]

Aantal inwoners per dorpsgebied op 1 januari 2019:[2]

Nederlandse naam Friese naam Inwoners
Gorredijk De Gordyk 7.360
Ureterp Oerterp 4.800
Beetsterzwaag Beetstersweach 3.585
Wijnjewoude Wynjewâld 2.035
Bakkeveen Bakkefean 1.910
Nij Beets Nij Beets 1.680
Tijnje De Tynje 1.540
Lippenhuizen Lippenhuzen 1.305
Langezwaag Langsweagen 1.045
Terwispel Terwispel 1.020
Frieschepalen Fryske Peallen 1.015
Siegerswoude Sigerswâld 825
Hemrik De Himrik 765
Luxwoude Lúkswâld 440
Jonkersland Jonkerslân 295
Olterterp Olterterp 75
Drachten-Azeven Drachten-Asân 0

Buurtschappen[bewerken | brontekst bewerken]

Naast deze officiële kernen bevinden zich in de gemeente de volgende buurtschappen:

Gemeenteraad[bewerken | brontekst bewerken]

De gemeenteraad van Opsterland bestaat uit 21 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij 1998 2002 2006 2010 2014 2018
Opsterlands Belang 4 6 6 6* 6 6
CDA 5 4 3 4 3 3
PvdA 6 5 7 5 4 3
VVD 2 2 1 2 2 2
ChristenUnie 1 2 2 2 2 2
Opsterlanders - - 1 2 1 2
D66 1 - - 1 1 1
LBO / BAS - - - 1* 1 1
FNP 1 1 1 - 1 1
Totaal 21 21 21 23 21 21

De coalitie voor de periode 2018 - 2022 bestaat uit Opsterlands Belang, ChristenUnie en de PvdA. Deze partijen vertegenwoordigen 11 van de 21 raadszetels.

College van burgemeester en wethouders[bewerken | brontekst bewerken]

Het college van burgemeester en wethouders bestaat per juni 2018 uit:

  • Burgemeester Ellen van Selm (D66)
  • Wethouder Anko Postma (Opsterlands Belang)
  • Wethouder Libbe de Vries (PvdA)
  • Wethouder Rob Jonkman (ChristenUnie)

Stemgedrag Tweede Kamerverkiezingen[bewerken | brontekst bewerken]

Stemgedrag Opsterland Tweede Kamerverkiezingen
Partij 1981 1982 1986 1989 1994 1998 2002 2003 2006 2010 2012 2017
VVD 12,8% 17,2% 13,8% 12,2% 14,8% 16,1% 13,5% 13,4% 11,4% 15,6% 19,2% 17,1%
CDA 22,4% 21,5% 24,7% 25,1% 21,2% 21,1% 26,4% 26,3% 23,2% 15,4% 11,5% 16,7%
SP 0,0% 0,0% 0,1% 0,0% 0,6% 3,4% 5,7% 5,9% 16,9% 11,3% 9,6% 11,9%
D66 9,1% 3,0% 4,5% 5,6% 11,9% 7,6% 4,3% 2,9% 1,3% 4,4% 5,1% 9,9%
PvdA 40,6% 44,2% 46,7% 45,6% 35,1% 36,6% 23,7% 36,5% 30,6% 27,0% 34,8% 9,7%
LPF* / PVV -- -- -- -- -- -- 10,8%* -- 2,4% 9,3% 6,0% 9,4%
GroenLinks -- -- 3,3% 4,2% 3,5% 6,4% 6,7% 4,7% 3,8% 6,5% 2,2% 8,4%
ChristenUnie -- -- -- -- -- -- 6,4% 5,2% 8,1% 7,7% 7,3% 7,3%
50+ -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- 0,8% 2,6%
PvdD -- -- -- -- -- -- -- 0,2% 1,2% 0,9% 1,3% 2,5%
SGP 0,4% 0,2% 0,3% 0,4% 0,4% 0,4% 0,6% 0,6% 0,6% 0,8% 1,3% 1,4%
FvD -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- 1,3%
Opkomstpercentage 90,4% 88,1% 90,5% 87,8% 82,3% 79,2% 82,4% 85,1% 84,5% 77,2% 77,7% 82,5%

Monumenten[bewerken | brontekst bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:

Geboren in Opsterland[bewerken | brontekst bewerken]

Zusterplaatsen[bewerken | brontekst bewerken]

Aangrenzende gemeenten[bewerken | brontekst bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
        Smallingerland       Westerkwartier GR 
      Brosen windrose nl.svg      
     
           
 Heerenveen       Ooststellingwerf       Noordenveld DR 
Zie de categorie Opsterland van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.