Opsterland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Opsterland
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Opsterland Wapen van de gemeente Opsterland
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Opsterland (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Friesland
Coördinaten 53° 5′ NB, 6° 8′ OL
Algemeen
Oppervlakte 227,64 km²
- land 224,63 km²
- water 3,01 km²
Inwoners (1 april 2016) 29.806? (133 /km²)
Hoofdplaats Beetsterzwaag
Belangrijke verkeersaders A7 N31 N381
Politiek
Burgemeester (lijst) Ellen van Selm (D66)
Zetels
Gemeenteraad
Opsterlands Belang
PvdA
CDA
VVD
ChristenUnie
Opsterlanders
D66
LBO/BAS
FNP

21
6
4
3
2
2
1
1
1
1
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 33.800 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 191.000
WW-uitkeringen (2014) 48 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 8401-8409, 9241-9249
Netnummer(s) 0512, 0513, 0516
CBS-code 0086
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 10005
Website www.opsterland.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Opsterland
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Opsterland, december 2015

Opsterland (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (Fries: Opsterlân (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg))) is een gemeente in de Nederlandse provincie Friesland. De gemeente telt 29.806 inwoners (1 april 2016, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 227,68 km².

Geschiedenis[bewerken]

De "vuistbijl van Wijnjeterp", waarschijnlijk gevonden door Hein van der Vliet, bewijst dat meer dan 150.000 jaar voor Chr. al mensen in Opsterland hebben gewoond. Het duurde dan tot zo`n 15.000 jaar voor Chr. voordat weer iets wordt vernomen van menselijke aanwezigheid. Vanaf die tijd volgen de culturen elkaar op, waarvan allerlei stenen gereedschappen, een enkel bronzen voorwerp en scherven aardewerk te zien zijn in het Fries Museum te Leeuwarden. Museum Opsterland te Gorredijk heeft naast de vuistbijl van Wijnjeterp onder andere zwerfstenen en artefacten in de vaste tentoonstelling over geologie en archeologie.

Een groot deel van de dorpen in Opsterland wordt voor het eerst genoemd in een lijst uit 1315 en blijkt dan over een kapel te beschikken; het betreft Beets (Beke), Beetsterzwaag (Suagh), Ureterp (Urathorp), Olterterp (Utrathorp), Siegerswoude (Sigerswalde), Bakkeveen (Batkenvene), Wijnjeterp (Weningawalde), Hemrik (Hemericke), Lippenhuizen (Luppingahusum), Terwispel (Wispolia), Kortezwaag (Urasuagh), Langezwaag (Utresuagh), Luxwoude (Lukeswalde) en het later verdwenen Rijp (Rijp).

De naam Opsterland komt men voor het eerst tegen in 1395, al is het in een wat andere vorm dan heden ten dage, namelijk. Upsateraland. Up is "op" en sater is "zitten op", de hoog wonende mensen op het zand. Ook de naam Superhaudmare komt voor in de 14e eeuw als aanduiding voor deze streek. Vrij vertaald betekent dit boven-hoofd-stromen. Die hoofdstroom is de rivier de Boorne, die het hart van Opsterland vormt en beter bekend is als het Ouddiep (It Alddjip), en ook wel Koningsdiep wordt genoemd. Het hedendaagse Opsterland kenmerkt zich onder andere door de fraaie bossen rond Beetsterzwaag, Olterterp, Wijnjewoude en Bakkeveen. Maar karakteristiek voor het Opsterland van zo`n 200 à 250 jaren geleden zijn die bossen niet.

Plaatsen en taal[bewerken]

De gemeente Opsterland telt zestien officiële kernen (dorpen). De hoofdplaats is Beetsterzwaag. De dorpen kennen twee namen, een Nederlandse en een Friese, waarvan de Nederlandse varianten de officiële namen zijn. In de kleine en middelgrote kernen is Fries de voertaal, al is de laatste decennia het gebruik van het Nederlands toegenomen.

Dorpen[bewerken]

Aantal inwoners per dorpsgebied op 1 januari 2015:

Nederlandse naam Friese naam Inwoners
Gorredijk De Gordyk 7.384
Ureterp Oerterp 4.865
Beetsterzwaag Beetstersweach 3.556
Wijnjewoude Wynjewâld 2.056
Bakkeveen Bakkefean 1.908
Nij Beets Nij Beets 1.678
Tijnje De Tynje 1.573
Lippenhuizen Lippenhuzen 1.361
Langezwaag Langsweagen 1.074
Terwispel Terwispel 1.025
Frieschepalen Fryske Peallen 1.000
Siegerswoude Sigerswâld 829
Hemrik De Himrik 749
Luxwoude Lúkswâld 441
Jonkersland Jonkerslân 278
Olterterp Olterterp 81
Totaal 29.858

Bron: Gemeentegids 2015 - 2016

Buurtschappen[bewerken]

Naast deze officiële kernen bevinden zich in de gemeente de volgende buurtschappen:

Gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Opsterland bestaat uit 21 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij 1998 2002 2006 2010 2014
Opsterlands Belang 4 6 6 6* 6
PvdA 6 5 7 5 4
CDA 5 4 3 4 3
VVD 2 2 1 2 2
ChristenUnie 1 2 2 2 2
Opsterlanders - - 1 2 1
D66 1 - - 1 1
LBO / BAS - - - 1* 1
FNP 1 1 1 - 1
Totaal 21 21 21 23 21

De coalitie voor de periode 2014 - 2018 bestaat uit Opsterlands Belang, CDA en ChristenUnie en D66. Deze partijen vertegenwoordigen 12 van de 21 raadszetels.


College van burgemeester en wethouders[bewerken]

Het college van burgemeester en wethouders bestaat per mei 2014 uit:

  • Burgemeester Ellen van Selm (D66)
  • Wethouder Piet van Dijk (Opsterlands Belang)
  • Wethouder Wietze Kooistra (CDA)
  • Wethouder Rob Jonkman (ChristenUnie)

Stemgedrag Tweede Kamerverkiezingen[bewerken]

Stemgedrag Opsterland Tweede Kamerverkiezingen
Partij 2002 2003 2006 2010 2012
PvdA 23,7% 36,5% 30,6% 27,0% 34,8%
VVD 13,5% 13,4% 11,4% 15,6% 19,2%
CDA 26,4% 26,3% 23,2% 15,4% 11,5%
SP 5,7% 5,9% 16,9% 11,3% 9,6%
ChristenUnie 6,4% 5,2% 8,1% 7,7% 7,3%
LPF* / PVV 10,8%* - 2,4% 9,3% 6,0%
D66 4,3% 2,9% 1,3% 4,4% 5,1%
GroenLinks 6,7% 4,7% 3,8% 6,5% 2,2%
PvdD - 0,2% 1,2% 0,9% 1,3%
SGP 0,6% 0,6% 0,6% 0,8% 1,3%
Opkomstpercentage 82,4% 85,1% 84,5% 77,2% 77,7%

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:

Geboren in Opsterland[bewerken]

Zusterplaatsen[bewerken]

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
    Smallingerland    Marum GR 
   Brosen windrose nl.svg   Leek GR 
  Heerenveen   Ooststellingwerf    Noordenveld DR