Boorne

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De loop van de Boorne
De Boorne ter hoogte van Beetsterzwaag
De Boorne in Oldeboorn (2009)
Het Koningsdiep bij de Lippenhuisterbrug

De Boorne (officieel, Fries: De Boarn), ten oosten van Oldeboorn ook bekend als het Ouddiep (Alddjip) of Koningsdiep, is een riviertje in de provincie Friesland dat stroomt van Bakkeveen tot Irnsum.

Geschiedenis[bewerken]

Historisch stroomde de Boorne langs Rauwerd (Raerd) waar het uitmondde in de Middelzee. Naar dit riviertje is de gemeente Boornsterhem (Boarnsterhim) genoemd.

Aan de hand van de geologische kaarten van de Rijks Geologische Dienst en de Bosatlas van 1939 hieronder de geschiedenis van de Boorn:

Ongeveer 10.500 jaar geleden kwam de zee tot het huidige Beetsterzwaag. De Boorne stroomde ten zuiden van Beetsterzwaag de zee in. Ongeveer 7.000 jaar geleden was er een inham tussen Terschelling en Vlieland, met ten zuiden van de strandwal een kleiner wad met een strook veen langs de oevers. Die inham liep, richting Beetsterzwaag, bij hoogwater onder. Op het zuidelijkste punt van die inham mondde de Boorne uit.

Ongeveer 4.300 jaar geleden was die inham verbreed en uitgediept tot de Middelzee, met klei langs het water en een veenstrook aan de landzijde, tussen Oldeboorn en Beetsterzwaag. Bij Akkrum liep die kleistrook in noordelijke richting. Daarom buigt de Boorne hier nu nog naar het Noorden af. Toen kwam de Boorne bij Irnsum, langs Rauwerd, in de Middelzee uit.

Omstreeks 1200 was de Middelzee zover dichtgeslibd, dat er voor de Boorne een afwateringskanaal naar het Sneekermeer moest worden gegraven. De Boorne begint bij Bakkeveen als Oud- of Koningsdiep. Iets ten oosten van Oldeboorn, waar het Ouddiep en het Nieuwe Diep samenkomen, gaat het verder als Boorne. Bij Akkrum is het riviertje omgeleid vanwege het Leppa Akwadukt in de A32. Het stuk tussen Akkrum en Oude Schouw wordt Kromme Knilles genoemd. Na Irnsum heet de oude loop van de Boorne Mûzel en loopt door tot voorbij Rauwerd.

Dit riviertje wordt ook wel de Boorn, Born of het Friestalige De Boarn genoemd.

Plaatsen aan de Boorne[bewerken]

Slag aan de Boorne[bewerken]

In de vroege Middeleeuwen vond aan de Boorne bij Irnsum een veldslag plaats tussen de Friezen en de Franken, de Slag aan de Boorne.

Trivia[bewerken]

Manke Meine en Kromme Knillis zouden rond 1400 een vaart gegraven hebben (nu de Boorne). Bij Akkrum kregen ze een meningsverschil en splitsten zich op en groeven de Kromme Knillis en Meinevaart. De reuzen zijn het beeld van het dorp.[1][2]