Smallingerland
Gemeente in Nederland  | |||
|---|---|---|---|
.png) | |||
| Situering | |||
| Provincie |  Friesland | ||
| Coördinaten | 53° 10′ NB, 6° 10′ OL | ||
| Algemeen | |||
| Oppervlakte | 126,17 km² | ||
| - land | 117,31 km² | ||
| - water | 8,86 km² | ||
| Inwoners (1 jan 2026) |
57.195? (488 inw./km²) | ||
| Bestuurscentrum |  Drachten | ||
| Belangrijke verkeersaders |    | ||
| Politiek | |||
| Burgemeester (lijst) | Fred Veenstra (CDA)[1] | ||
| Zetels Gemeenteraad CDA ChristenUnie PvdA SP ELP Smallingerlands Belang VVD GroenLinks D66 FNP Sociaal Lokaal Smallingerland |
31 4 5 3 3 4 2 3 2 2 1 2 | ||
| Economie | |||
| Gemiddeld inkomen (2023) | € 34.600 per inwoner | ||
| Gem. WOZ-waarde (2024) | € 287.000 | ||
| WW-uitkeringen (2023) | 15 per 1000 inw. | ||
| Overig | |||
| Postcode(s) | 8497, 9201 - 9223 | ||
| Netnummer(s) | 0512, 0566 | ||
| CBS-code | 0090 | ||
| CBS-wijkindeling | zie wijken en buurten | ||
| Amsterdamse code | 10405 | ||
| Website | smallingerland.nl | ||
 Bevolkingspiramide (2023) | |||
| |||
Smallingerland (ⓘ) (Fries: Smellingerlân (ⓘ)) is een gemeente in het oosten van de Nederlandse provincie Friesland met als hoofdplaats Drachten. De gemeente telde 57.195 inwoners op 1 januari 2026 en heeft een oppervlakte van 126,18 km². Er zijn 26.241 woningen (2023, Bron: CBS) in de gemeente Smallingerland.
Naam en geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]De gemeente Smallingerland ontleent haar naam aan Smalle Ee, een meer in het midden van de gemeente. De gemeente wordt als het ware in tweeën gedeeld door meren die de uitloper zijn van de rivier De Drait. Eerst krijgen we de Smalle Ee (ook Smalle Eesterzanding genoemd), dan vervolgens de Monnike Ee, Wijde Ee en iets verder op de Kromme Ee. Ook naar het water Smalle Ee is een klein dorp ten zuidwesten van Drachten vernoemd, waar vroeger tot 1586 een klooster heeft gestaan. Het dorp Smalle-Ee was tot omstreeks 1625 de hoofdplaats van de grietenij (gemeente), waarna Oudega het werd. Maar tot circa 1667 werd nog beurtelings rechtgesproken in Smalle Ee en Oudega. Oudega bleef de hoofdplaats tot 1816, daarna heeft Opeinde die functie even overgenomen tot 1823 toen Drachten de hoofdplaats werd. De plaats Drachten is een samenvloeiing van twee kleine boerendorpen, Noorder- en Zuider Drachten.
Kernen
[bewerken | brontekst bewerken]De gemeente Smallingerland telt veertien officiële kernen. De hoofdplaats is Drachten en is verreweg de grootste plaats binnen de gemeente Smallingerland. De Nederlandse namen zijn de officiële, met uitzondering van De Tike. De plaatsnaamborden van de dorpen zijn tweetalig, in het Nederlands en in het Fries.
Dorpen
[bewerken | brontekst bewerken]Aantal inwoners per woonkern per 2023.
| Nederlandse naam | Friese naam | Inwoners |
|---|---|---|
| Drachten | Drachten | 44.990 |
| Boornbergum | Boarnburgum | 1.835 |
| Opeinde | De Pein | 1.730 |
| Oudega | Aldegea | 1.670 |
| Drachtstercompagnie | Drachtsterkompenije | 1.525 |
| Rottevalle | De Rottefalle | 1.410 |
| Houtigehage | De Houtigehage | 925 |
| De Wilgen | De Wylgen | 670 |
| Nijega | Nyegea | 490 |
| De Tike (of Tieke) | De Tike | 350 |
| De Veenhoop | De Feanhoop | 260 |
| Kortehemmen | Koartehimmen | 145 |
| Goëngahuizen | Goaiïngahuzen | 55 |
| Smalle Ee | Smelle Ie | 45 |
Bron: Gemeente Smallingerland/CBS
Buurtschappen
[bewerken | brontekst bewerken]Naast deze officiële kernen bevinden zich in de gemeente de volgende buurtschappen:
|
|
Bevolkingsgroei
[bewerken | brontekst bewerken]De gemeente Smallingerland is tot 2012 voortdurend gegroeid. In 2013 is er voor het eerst sprake van een kleine teruggang. Later trok de bevolkingsgroei weer aan en is Smallingerland na Leeuwarden de snelst groeiende gemeente van Friesland.
- 1960 - 25.730
- 1970 - 38.627
- 1980 - 48.472
- 1990 - 50.229
- 2000 - 52.437
- 2010 - 55.271
- 2011 - 55.436
- 2012 - 55.456
- 2013 - 55.454
- 2019 - 55.939
- 2022 - 55.863
- 2024 - 56.654
- 2025 - 57.215
Bron: CBS Statline
Millennium Gemeente
[bewerken | brontekst bewerken]Smallingerland is de eerste Friese Millennium Gemeente.
Politiek
[bewerken | brontekst bewerken]De gemeenteraad van Smallingerland bestaat uit 31 zetels. Hieronder de behaalde zetels per partij bij de gemeenteraadsverkiezingen sinds 1994:
| Partij | 1990 | 1994 | 1998 | 2002 | 2006 | 2010 | 2014 | 2018 | 2022 | 2026[2] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| CDA | 10 | 7 | 8 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 5[a] | 5 |
| GroenLinks-PvdA[b] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 5 |
| Smallingerlands Belang | - | - | - | - | 1 | 2 | 2 | 3[c] | 3[d] | 4 |
| ELP | - | - | - | - | - | - | 3 | 7[c] | 3[d] | 4 |
| ChristenUnie[e] | - | - | - | 3 | 4 | 4 | 5 | 4 | 5 | 3 |
| VVD | 3 | 3 | 3 | 3 | 2 | 4 | 2 | 2 | 3 | 3 |
| FNP | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 1 | 1 | 1 | 2 |
| D66 | 2 | 3 | 1 | 1 | - | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| SP | - | - | 2 | 2 | 3 | 2 | 4 | 2 | 3 | 2 |
| SGP | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 |
| PvdA | 11 | 7 | 8 | 7 | 11 | 7 | 6 | 4 | 4[f] | [b] |
| GroenLinks | 2 | 3 | 3 | 2 | 1 | 2 | 1 | 2 | 2 | [b] |
| Gemeentebelangen Smallingerland | - | 4 | 2 | 4 | 1 | 1 | - | - | - | - |
| RPF | 1 | 2 | 2 | [e] | - | - | - | - | - | - |
| GPV | 1 | 1 | 1 | [e] | - | - | - | - | - | - |
| Totaal | 31 | 31 | 31 | 31 | 31 | 31 | 31 | 31 | 31 | 31 |
Geboren in Smallingerland
[bewerken | brontekst bewerken]- Johanna Eekman (1897-1960), verzetsstrijder
- Leo Elfers (1946-2023), politicus
- Anthonie Wurth (26 mei 1967), judoka
- Henco de Berg (10 december 1967), organist en componist
- Matthijn Buwalda (6 september 1983), Nederlandse zanger en songwriter
Aangrenzende gemeenten
[bewerken | brontekst bewerken]| Aangrenzende gemeenten | ||||
|---|---|---|---|---|
 Leeuwarden |
 Tietjerksteradeel Achtkarspelen |
|||
 |
||||
 Heerenveen |
 Westerkwartier (Gr) | |||
 Opsterland |
||||
Cultuur
[bewerken | brontekst bewerken]Monumenten
[bewerken | brontekst bewerken]In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, oorlogsmonumenten en kunstwerken, zie:
Kunst in de openbare ruimte
[bewerken | brontekst bewerken]In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:
- Bronnen
- Noten
- ↑ In september 2023 stapte CDA-raadslid De Voor over naar de fractie Sociaal Lokaal Smallingerland van PvdA-afsplitser Mulder.[3]
- 1 2 3 In 2026 deden GroenLinks en PvdA mee als gezamenlijke lijst.
- 1 2 Smallingerlands Belang-fractievoorzitter De Boer stapte in april 2018 over naar de ELP.[4]
- 1 2 Smallingerlands Belang-fractievoorzitter Hofman stapte in maart 2024 over naar de ELP.[5]
- 1 2 3 De RPF en het GPV zijn in 2002 gefuseerd tot de ChristenUnie.
- ↑ Nog voor de installatie van de nieuwe raad in maart 2022, splitste PvdA-verkozene Mulder zich af, en ging zij de raad in onder de naam Sociaal Lokaal Smallingerland.[6]
- Referenties
- ↑ Nieuwe burgemeester in Smallingerland, Rijksoverheid, 21 oktober 2024. Gearchiveerd op 16 november 2024.
- ↑ Proces-verbaal centraal stembureau. Gemeente Smallingerland (26 maart 2026). Geraadpleegd op 29 maart 2026.
- ↑ CDA-raadslid Minke de Voor van Smallingerland stapt over; college is meerderheid kwijt, Omroep Fryslân, 15 september 2023. Geraadpleegd op 15 maart 2025.
- ↑ Lijsttrekker Smallingerlands Belang stapt over naar ELP, Omrop Fryslân, 23 april 2018. Geraadpleegd op 15 maart 2025.
- ↑ Meine Hofman van Smallingerlands Belang stapt over naar ELP, WâldNet, 21 maart 2024. Geraadpleegd op 15 maart 2025.
- ↑ Raadslid Mulder verlaat PvdA Smallingerland nog voor installatie nieuwe raad, Omrop Fryslân, 29 maart 2022.
· 
· 
· ·