Oude Leije

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Oude Leije
Alde Leie
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Oude Leije Wapen van Oude Leije
Details Details
Oude Leije
Oude Leije
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Leeuwarden Leeuwarden
Coördinaten 53° 17′ NB, 5° 44′ OL
Algemeen
Inwoners (1 jan 2009) 270
Overig
Postcode 9071
Netnummer 0518
Belangrijke verkeersaders N393
Detailkaart
Locatie in de voormalige gemeente Leeuwarderadeel
Locatie in de voormalige gemeente Leeuwarderadeel
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Oude Leije (Fries: Alde Leie) is een dorp in de gemeente Leeuwarden, provincie Friesland (Nederland); het dorp telt ongeveer 272 inwoners.

Oude Leije ligt aan de grens van de gemeenten Waadhoeke en Ferwerderadeel in het noordwesten van gemeente Leeuwarden. Het heeft een kleine jachthaven en is bereikbaar via de Dokkumer Ee, waardoor het dorp deel uitmaakt van de route in de Elfstedentocht. Haaks op de Finkumer vaart, voorheen de zeearm, is dit dorp uitgebreid in een typische lintbebouwing, die ook terug te vinden is langs de Oude Bildtdijk (Oudebildtzijl), Nieuwe Bildtdijk en Nieuwebildtzijl.

Geschiedenis[bewerken]

In de vijftiende eeuw vormde zich aan de rand van de vroegere Middelzee en de uitmonding van de oude zeeslenk "De Leije" een haven en handels plaats genaamd "De Leije Zijl". De plaats was voorzien van een sluis. De benaming "Zijl" werd vroeger gebruikt voor een sluis. Door de stranding van een schip van een Duitse koopman in de nazomer van 1471 weten wij nu dat Oude Leije in de vijftiende eeuw een havenplaats was. De vracht van dit schip werd geborgen en aan wal gebracht naar "de Leye" alwaar de koopman zijn goederen kon ophalen. Het is onbekend of de koopman dit daadwerkelijk heeft gedaan maar de brief van 25 september 1471 is wel de eerste datering van het bestaan van Oude Leije.

In de rentmeestersrekeningen van Friesland werd in 1528 een zekere Barent genoemd die als veerschipper "van Biltsyl na Amelant" dienstdeed; de oudst bekende veerverbinding tussen de vaste wal en Ameland. Aangenomen wordt dat er vanaf Oude Leije ook beurtschippers actief voeren op de waddeneilanden.

Wegens het dichtslibben van de Middelzee en met de aanleg van de Oude Bildtdijk (1505-1508) werd een nieuwe (zee)sluis en haven bij Oude Bildtzijl aangelegd. Vanaf de aanleg van Oude Bildtzijl kwam de naam "Oude" Leije in gebruik. Na de inpoldering bevoeren schepen de omgeving nog wel met handelswaar, maar na de aanleg van de Nieuwe Bildtdijk verloor De Leije uiteindelijk zijn positie als handelsplaats. Door de bouw van nog een nieuwe sluis bij het huidige Nieuwebildtzijl kreeg ook Bildtzijl de naam "Oude" Bildtzijl. Op zijn hoogtepunt heeft Oude Leije zo'n 600 inwoners gehad. Tot 1975 viel het dorp officieel onder Finkum en Hallum en tot 1984 viel het dorp, of delen daarvan, onder drie gemeenten: Het Bildt, Leeuwarderadeel en Ferwerderadeel.

Anita Andriesensluis[bewerken]

De dam, geplaatst in de jaren zeventig, is inmiddels vervangen door een moderne handbediende sluis die de naam Anita Andriesensluis heeft gekregen. Om de aansluiting op het waternetwerk van Friesland aan de andere kant van Het Bildt te bewerkstelligen is ook daar een sluis gerealiseerd, die de naam Schutsluis Wierstersyl draagt. Beide sluizen zijn een belangrijk onderdeel van de Noordelijke Elfsteden vaarroute. De dammen waren, en de sluizen zijn, nodig omdat het waterpeil in de gemeente Het Bildt lager ligt dan de rest in Friesland. Dit lagere waterpeil komt doordat het ingepolderd gebied betreft en zodoende lager ligt. De sluizen zijn tevens voorzien van een vispassage om ook vis de sluizen te kunnen laten passeren. De vaarroute over Het Bildt is vanaf 2011 toegankelijk geworden maar moest toen nog voor een groot deel uitgediept, verbreed en voorzien worden van natuurvriendelijke walbeschoeiing (2012). Zodoende was het bevaren van deze route gedurende 2011 en 2012 op eigen risico.[bron?] De doelstelling was om de vaarroute in januari 2013 volledig gereed te hebben maar door de strenge winter liep het project enkele maanden vertraging op.[bron?]

Bezienswaardigheden[bewerken]

Het oudste pand is een gerestaureerde boerderij uit 1767 in het hart van het dorp, bewoond door kunstenaar (schilder/beeldhouwer) Hein Kocken.[bron?] Het dorp is geliefd bij kunstenaars. Ids Willemsma heeft er jaren gewoond en gewerkt. In het hart van het dorp staat nog een van zijn eerste sculpturen. Aan de Finkumervaart ligt een haven. Het dorp heeft een brug met een karakteristiek dorpsgezicht. Ten zuidoosten van het dorp staat de Balkendsterpoldermolen.

Bevolkingsontwikkeling[bewerken]

1999 2002 2003 2004 2009
271 284 272 272 270

Zie ook[bewerken]