Zwarte Haan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Zwarte Haan
Sint Jacobiparochie
Buurtschap in Nederland Vlag van Nederland
Zwarte Haan
Zwarte Haan
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Waadhoeke Waadhoeke
Coördinaten 53° 19′ NB, 5° 38′ OL
Woonplaats (BAG) St.-Jacobiparochie
Foto's
Zicht op Zwarte Haan vanaf de zeedijk
Zicht op Zwarte Haan vanaf de zeedijk
Zicht vanuit de lucht op Zwarte Haan
Zicht vanuit de lucht op Zwarte Haan
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Zwarte Haan is een buurtschap in de gemeente Waadhoeke in de provincie Friesland.

Zwarte Haan ligt even ten noorden van Nij Altoenae op de Nieuwe Bildtdijk en valt onder het dorp Sint-Jacobiparochie. Omdat Zwarte Haan aan de Nieuwe Bildtdijk ligt heeft het niet de postcode van Sint Jacobiparochie maar die van Sint Annaparochie; 9076. Plaatselijk wordt Zwarte Haan wel het begin van de wereld genoemd, omdat de Nieuwe Bildtdijk er begint. Bij de zeedijk staat het H.G. Miedemagemaal, dat zorgt voor de afwatering van het Bildt in de Waddenzee. Het gemaal is genoemd naar de vroeger voorzitter van het waterschap Noardlik Westergoa, Henk Miedema. Zwarte Haan ligt aan de wandelroutes Jabikspaad en Friese Kustpad.

Geschiedenis[bewerken]

De dijk waarop de buurtschap is ontstaan is aangelegd in 1715. Volgens verschillende bronnen is de naam Zwarte Haan ontstaan uit de oorspronkelijke Friese benaming 'Swarte hoarne' of 'harne'. Dit betekent 'Zwarte hoek'. De benaming "Zwarte" komt voort uit het donkere slib dat hier ooit aangetroffen werd. Later is 'hoarne' verbasterd tot 'hoanne' wat fries is voor 'haan'. Een nabijgelegen boerderij heet nog steeds de 'Swarte harne'.

Jabikspaad[bewerken]

Zwarte Haan wordt ook wel gezien als de ultieme startplaats van het Jabikspaad, de Friese Camino de Santiago. Zes kilometer zuidelijker ligt Sint Jacobiparochie met het pelgrimskunstwerk en het informatiecentrum in de Groote Kerk. Vergelijkbaar met het Spaanse Finisterre, is Zwarte Haan ook aan zee gelegen. Via Zwarte Haan loopt een oostelijke route, via Oudebildtzijl, Stiens en Leeuwarden naar Irsum. Het Jabikspaad is 130 kilometer lang en loopt naar Hasselt.

Kunstwerken[bewerken]

Op de dijk bij Zwarte Haan vindt men De Slikwerker, een bronzen beeld van een landwerker gemaakt door Frans Ram ter ere en nagedachtenis aan de mannen die Het Bildt hebben ingepolderd. In 2010 kwam er op de dijk met de titel Om de kwaliteit fan de romte een herinneringsmonument, ontworpen door Gunnar Daan ter herinnering aan de Friese gedeputeerde Anita Andriesen.

Veerdienst[bewerken]

Tot de jaren 50 van de 20e eeuw werd door de Amelander schippers Olivier & van der Geest decennialang een veerdienst volgens vaste dienstregeling onderhouden tussen het Zwarte Haan en Ballumerbocht te Ameland. In de eeuwen ervoor werd van Zwarte Haan gevaren door beurtschippers, zowel naar Ameland als Terschelling. Na de aanleg van de Afsluitdijk in 1932 veranderden de stromingen in de Waddenzee geleidelijk aan en slibden de vaargeulen uiteindelijk zover dicht dat het steeds moeilijker werd de veerdienst vanaf Zwarte Haan naar Ameland uit te blijven voeren. In de Tweede Wereldoorlog werd door de Duitsers de pier van Holwerd aangelegd ten behoeve van de veerdienst naar Ameland.[1] Na de oorlog werd de passagiersdienst vanaf Holwerd uitgevoerd en kwam de veerdienst aan in Nes (Ameland). Olivier & van der Geest voeren in 1948 hun laatste dienstregeling vanaf Zwarte Haan. Overigens was het door deze toenemende aanslibbing met de kustvisserij langs de zeedijken van het Bildt en Barradeel eveneens snel gedaan. In 2004 was er het plan om de veerdienst voor toeristen in ere te herstellen, en alhoewel het plan al enkele keren aangehaald is er tot op heden (nog) niets van gekomen.

Zwarte Haan heeft de laatste haven op Het Bildt gehad. In eerdere tijden werd er ook gevaren vanaf Oude Leije, Oude Bildtzijl en vervolgens Nieuwebildtzijl. Door het dichtslibben van de vaargeulen en de aanleg van nieuwe dijken zijn al deze havens uiteindelijk buiten gebruik geraakt.

Externe links[bewerken]