Sint Annaparochie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sint Annaparochie
St.-Anne
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Sint Annaparochie
(Details)
Sint Annaparochie
Sint Annaparochie
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Het Bildt het Bildt
Coördinaten 53° 17′ NB, 5° 39′ OL
Algemeen
Inwoners (2017) 5000
Overig
Postcode 9076
Netnummer 0518
Belangrijke verkeersaders N383 N393
Detailkaart
Locatie in de gemeente het Bildt
Locatie in de gemeente het Bildt
Foto's
Van Harenskerk
Van Harenskerk
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Sint Annaparochie (Bildts, Fries: Sint Anne) is het grootste dorp van de gemeente het Bildt, provincie Friesland (Nederland). Het ligt ongeveer 15 kilometer ten noordwesten van Leeuwarden en heeft ongeveer 5000 inwoners.

Historie[bewerken]

Sint Annaparochie is een betrekkelijk jong dorp, dat na de inpoldering van het Bildt is ontstaan. Het dorp werd gesticht als een van de drie nederzettingen waar de werklieden woonden die betrokken waren bij de inpoldering van het Bildt. De nederzetting werd Altena genoemd, naar de oorspronkelijke streek waar de bedijkers vandaan kwamen. Toen de inpoldering was afgerond, bleef men wonen op het nieuwe land. Het dorp kreeg een kerk, gebouwd van hout en stro. Het Bisdom van Utrecht wilde de kerk echter niet inzegenen vanwege de bouwvalligheid van het gebouw. De kerk werd vervangen door een vermoedelijk Griekse kruiskerk, waarbij het schip en de zijbeuk even lang zijn. De kerk kreeg de naam Annaparochie, vernoemd naar de heilige Anna, de moeder van Maria. Deze naam werd later ook gebruikt voor het dorp.

In 1682 werd deze kerk gesloopt en werd op dezelfde plek in opdracht van Willem van Haren (1626-1708) een nieuwe kerk gebouwd. Deze kerk, die in 1683 gereed kwam, werd werd een kenmerkend achthoekige centraalbouw en kreeg de naam Van Harenskerk. De in 1700 geplaatste, rijk versierde preekstoel van houtsnijwerk is afkomstig uit Duitsland, uit een nalatenschap van Maria van Nassau. Het kerkorgel, waarvan alleen de lege orgelkast nog aanwezig is, werd in 1727 gebouwd door de Duitser Johannes Radeker uit Danzig, die leerling en meesterknecht was van onder anderen Arp Schnitger en Christian Müller. Het orgel werd geschonken door Willem van Haren (1655-1728) en vrouwe Rixt van Andrea. Achter de kerk staat de grafkapel (1688) van de familie Van Haren. De koperen deuren naar de grafkapel zijn geschonken door koning Karel XI van Zweden. In de grafkelder onder de grafkapel zijn 13 personen uit het geslacht Van Haren bijgezet.

In de oude kerk trouwde op 22 juni 1634 de kunstschilder Rembrandt van Rijn met Saskia van Uylenburgh. Een bronzen beeld voor de huidige kerk herinnert hieraan.

Monumenten[bewerken]

Ten noorden van Sint Annaparochie bevindt zich het rijksbeschermd gezicht Oude en Nieuwe Bildtdijken. Ook bevinden zich meerdere rijksmonumenten in Sint Annaparochie.

Centrumfunctie[bewerken]

Sint Annaparochie heeft een centrumfunctie voor de kleinere omliggende dorpen. Het dorp beschikt over meerdere winkelstraten met onder meer supermarkten, kledingzaken, drogisterijen en winkels in huishoudelijke en doe-het-zelfartikelen.

Verder zijn er twee sportcomplexen: de Waaie voor voetbal en kaatssport en sporthal/zwembad de Bildtse slag.

Wijken[bewerken]

Het dorp ligt rond de aansluiting van de N383 (ter plaatse Warmoesstraat geheten) op de N393 (Middelweg-Oost, Van Harenstraat, Statenweg, Middelweg-West). De oudste bebouwing staat aan de Van Harenstraat en een deel van de Warmoesstraat. Deze bebouwing vormt de kern van het dorp. Later werd het dorp uitgebreid aan weerszijden van de Van Harenstraat en ten oosten van de Warmoesstraat en de in het verlengde daarvan liggende Stadhoudersweg. In de jaren zeventig van de twintigste eeuw werd de woonwijk in het zuidwesten ontwikkeld. In de jaren tachtig volgde uitbreiding in het noordoosten en het volgende decennium werden de wijken Fogelsang en Kronenburg in het zuidwesten en de Appelbuurt in het noordwesten ontwikkeld. In de Appelbuurt hebben de straten appelnamen gekregen, een herinnering aan de fruitteelt die het dorp vroeger rijk was. Sinds 2000 wordt in fases de wijk Nije Kamers gerealiseerd. Enkele straatnamen in het dorp, zoals Hollandse Straat en Dordtse Straat, herinneren aan de Hollandse bedijkers van het Bildt.

Onderwijs[bewerken]

Sint Annaparochie heeft twee lagere scholen: CBS de Slotschool en OBS 't Fonnemint. Het voortgezet onderwijs is sinds 2015 gerealiseerd in Campus Middelsee. Hier wordt onderwijs aangeboden aan leerlingen in het vmbo en de onderbouw van havo en vwo. CSG Ulbe van Houten, CSG Comenius en De Foorakker (OSG Piter Jelles), zijn in het gebouw gehuisvest.

Religie[bewerken]

Sint Annaparochie heeft een PKN-gemeente, die gebruikmaakt van de Gideonkerk en de Van Harenskerk. Verder is er een rooms-katholieke parochie, die de Skúl als kerk gebruikt.

Inwoners[bewerken]

  • 1744: 1137
  • 1954: 3756
  • 1959: 3697
  • 1964: 3879
  • 1969: 2448
  • 1974: 2316
  • 2004: 3990
  • 2007: 4050
  • 2009: 4380
  • 2011: 4395
  • 2013: 3935
  • 2014: 3855
  • 2015: 3895
  • 2017: 5000[1]

Bekende inwoners van Sint Annaparochie[bewerken]

Bereikbaarheid[bewerken]

Openbaar vervoer[bewerken]

Van en naar Sint Annaparochie gaan de volgende buslijnen:

070: Leeuwarden via Heliconweg - Beetgum - Berlikum - Sint Annaparochie - Sint Jacobiparochie - Minnertsga v.v.
072: Minnertsga - Sint Jacobiparochie - Sint Annaparochie - Vrouwenparochie - Stiens - Britsum - Cornjum - Jelsum - Leeuwarden v.v.
170: Leeuwarden via Slauerhoffweg - Beetgum - Berlikum - Sint Annaparochie - Sint Jacobiparochie - Minnertsga v.v.

Het busvervoer geschiedt door vervoerder Arriva.

Sint Annaparochie was van 1902 tot 1936 voor reizigers tevens bereikbaar via het spoor. Het station Sint Annaparochie lag aan de spoorlijn Stiens - Harlingen en was van het type NFLS halte 1e klasse. Op 15 mei 1935 werd de reizigersdienst tussen Tzummarum en Harlingen gestaakt. Het spoor bleef tot 1 december 1940 in gebruik voor het vervoer van goederen (voornamelijk landbouwproducten).

Wegennet[bewerken]

Via de N383 heeft Sint Annaparochie aansluiting op het doorgaande wegennet. De weg biedt bij Marsum aansluiting op de A31 richting Harlingen en de Afsluitdijk en de N31 naar Leeuwarden. Met de in 2014 voltooide aanleg van de Haak om Leeuwarden is de reistijd richting Drachten en Heerenveen met 15 tot 20 minuten teruggebracht.

Sportverenigingen[bewerken]

  • VV Sint Annaparochie, voetbalvereniging
  • Kaatsvereniging K.F. Sint Anne - Drie spul is út
  • Biltse Tennis Club (BTC)
  • Dartclub 'De Bildtstars'
  • Volleybalvereniging VoVeSa
  • Handbalvereniging S.G.K. '47 (Sport Geeft Kracht)
  • Gymnastiekvereniging SSS
  • Zwemvereniging De Skelp
  • Biltse Badminton Club (BBC)

Bezienswaardigheden[bewerken]