Sint Eustatius

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sint Eustatius
Statia
Openbaar Lichaam van Nederland Vlag van Nederland
Vlag van St. Eustatius Sint Eustatius wapen.svg
(Details) (Details)
Location SintEustatius.png
Geografie
Hoofdstad Oranjestad
Oppervlakte 21 km2
 % water -
Bevolking
Inwoners 4.020 [1]
Bevolkingsdichtheid 171 inw./km²
Religie 27% Methodist
25% Rooms-katholiek
21% 7e-dagsadventist
19% overig
8% geen
Talen Nederlands, Engels
Overig
Munteenheid Amerikaanse dollar
Volkslied Golden Rock
Tijdzone UTC -4
Feestdag 16 november (Statia Day)
Telefoon +599 318
Topleveldomein nl
ISO 3166 BES
Detailkaart
Sint Eustatius
Sint Eustatius
Bioscoopjournaal uit 1948. Luchtopnames van de eilanden St. Eustatius en Saba.

Sint Eustatius is een Nederlands eiland in het Caribisch gebied (dus gelegen in het Caribische deel van Nederland) dat sinds 2010 bestuurlijk als openbaar lichaam een bijzondere gemeente vormt. Het is gelegen in het oostelijk deel van de Caribische Zee, en behoort tot de SSS-eilanden en geografisch met onder andere Guadeloupe, Saba en Sint Maarten tot de Bovenwindse Eilanden. De hoofdplaats is Oranjestad. Het eiland is genoemd naar de heilige Eustachius; het wordt door de plaatselijke bevolking Statia (Engels uitgesproken: [ˈsteɪʃə]?) genoemd.

Geschiedenis[bewerken]

Columbus was de eerste die Sint Eustatius in 1493 op de kaart zette. In 1636 werd het door de Nederlanders in bezit genomen. Volgens Franse bronnen hadden de Fransen er al in 1629 een klein fort gebouwd, maar wegens gebrek aan natuurlijke waterbronnen het eiland weer verlaten. De Nederlanders (Zeeuwen) bouwden een nieuw fort, het nog steeds bestaande Fort Oranje en losten het waterprobleem op door de aanleg van (ook nog steeds bestaande) regenbakken. Sint Eustatius werd een belangrijke doorvoerhaven; het meest winstgevende bezit van de West-Indische Compagnie (WIC). In de 18de eeuw werd het wel de Gouden Rots genoemd. In 1779 legden meer dan 3000 schepen uit Europa, Amerika en Afrika aan op de rede van Oranjestad. Soms arriveerden er meer dan 20 schepen op een dag. Op de rede konden 200 schepen tegelijkertijd liggen.

Uit de glorietijd van het eiland resten nog de overblijfselen van zestien verdedigingswerken (voornamelijk open batterijen) in een ring om het eiland heen. Behalve Fort Oranje zijn dat Bourbon Battery, het Waterfort of de batterij Amsterdam, Fort Panga en de batterijen Jussac, Royal, Rotterdam, Tumbledowndick of Tommelendijk, Concordia, St. Louis, Corre Corre, De Windt, Nassau, Dolijn, Bouillé en de resten van een onafgemaakte vluchtburg uit het eind van de 17de eeuw op de berg Gilboa.

Toen de Amerikanen in 1776 hun vrijheidsstrijd tegen het Verenigd Koninkrijk begonnen, leverden de Nederlanders hun wapens via Sint Eustatius. Het Amerikaanse marineschip USS Andrew Doria, dat op 16 november 1776 met de nieuwe Amerikaanse vlag in top de Gallows Bay kwam binnenzeilen en saluutschoten afvuurde, kreeg in opdracht van gouverneur Johannes de Graaff 11 saluutschoten van Fort Oranje (Sint Eustatius) als antwoord. Het was de eerste keer dat een buitenlandse mogendheid de vlag van de Verenigde Staten eerde met een saluut. De Amerikanen interpreteerden dit onmiddellijk als de eerste officiële erkenning van hun onafhankelijkheid. De Amerikaanse President Franklin Delano Roosevelt erkende het belang van deze gebeurtenis tijdens zijn bezoek aan de rede van St. Eustatius in 1939 en bood het eiland een plaquette ter herinnering aan. Er staat onder andere op: "Here the sovereignty of the United States of America was first formally acknowledged to a national vessel by a foreign official." Het voorval leverde ook het onderwerp voor het laatste boek van Pulitzer Prijs winnares Barbara W. Tuchman "First Salute: A View of the American Revolution" (1988). De Engelsen verklaarden hierop Nederland de oorlog (de Vierde Engelse oorlog), en namen Sint Eustatius in. Een afwisseling van Franse en Engelse bezettingen volgde. De economie van het eiland stortte als gevolg volledig in.

Sint Eustatius is gevoelig voor orkanen. Op 5 september 1772 werden 300 huizen verwoest en ook diverse kerken en de synagoge werden niet gespaard. De orkanen van 1792 en 1928 richtten ook op grote schaal vernielingen aan.

Na de val van Napoleon in 1815 kreeg Nederland de voormalige koloniën in het Caribisch gebied van Groot-Brittannië terug. Deze werden in het begin beschouwd als drie West-Indische koloniën:

Door de teruggave van de koloniën door de Britten werden Sint Eustatius, Sint Maarten en Saba vanaf 1816 weer Nederlands bezit, maar bleef de voertaal Engels.

Om de bestuurskosten te verlagen werden de drie koloniën in 1828 teruggebracht tot één kolonie met een gouverneur-generaal in Paramaribo. In 1845 kwam men hier gedeeltelijk op terug omdat het besturen van de eilanden vanuit Suriname niet goed werkte. Vanaf dat jaar waren er weer twee West-Indische koloniën:

  • Suriname
  • Curaçao en onderhorigheden (bestaande uit zowel de Bovenwindse als de Benedenwindse Eilanden).

Met de herziening van de Nederlandse grondwet in 1922 kwam de term 'kolonie' in die grondwet te vervallen. Pas op 23 april 1936 volgde de hiermee samenhangende herziening van wetten waarmee de staatsinrichting van Suriname en Curaçao werden aangepast. Zo werd de Koloniale Raad van Curaçao vervangen door de Staten van Curaçao. Het parlement bestond uit vijftien leden van wie er tien werden gekozen en vijf door de gouverneur werden aangewezen. In dat jaar werd ook Curaçao en onderhorigheden omgedoopt tot het Gebiedsdeel Curaçao.

In 1937 volgden de eerste verkiezingen waaraan vanwege het toen geldende census- en capaciteitskiesrecht voor mannen slecht ± 5 procent van de bevolking mocht meedoen.

De Tweede Wereldoorlog zorgde voor een andere kijk op het Koninkrijk en het kolonialisme zoals dat tot 1939 had gefunctioneerd. Het 'Gebiedsdeel Curaçao' (vanaf 1948 officieel 'de Nederlandse Antillen') en Suriname waren in die tijd de enige stukjes onbezet 'Nederland'. Koningin Wilhelmina kondigde via Radio Oranje in 1942 al meer zelfstandigheid aan voor de overzeese delen. In februari 1945 werd de naam van het Ministerie van Koloniën gewijzigd. Door de herziening van de grondwet in 1948 werd het Gebiedsdeel Curaçao vervangen door Nederlandse Antillen waarna alle Statenleden door middel van algemene verkiezingen gekozen werden. In 1948 waren intussen ook de onderhandelingen begonnen met Suriname en de Nederlandse Antillen. Het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden, ofwel kortweg het Statuut, was in 1954 voltooid. Dit Statuut kondigde koningin Juliana op 15 december 1954 in de Ridderzaal plechtig af. In het statuut was het uitgangspunt de gelijkwaardigheid van Nederland, Suriname en de Nederlandse Antillen (Nederlands-Nieuw-Guinea niet).

De Nederlandse Antillen kregen in grote mate een eigen bestuur wat lokale zaken betrof. De gezamenlijke aangelegenheden van het Koninkrijk werden in gezamenlijk overleg beslist. Tot 1983 was Sint Eustatius onderdeel van het eilandgebied Bovenwindse Eilanden, waar ook Saba en Sint Maarten toe behoorden. In 1983 kreeg het een zelfstandige status als eilandgebied en een eigen zetel in de Staten van de Nederlandse Antillen.

Op 10 oktober 2010 zijn de Nederlandse Antillen als land opgeheven. Sindsdien is Sint Eustatius rechtstreeks deel uit gaan maken van Nederland. Het eiland is een openbaar lichaam, dat qua bevoegdheden vergelijkbaar is met een gemeente. Het eiland maakt echter geen deel uit van het Schengen-gebied.

De rede van Sint Eustatius in de 18de eeuw

Geografie[bewerken]

Sint Eustatius bestaat uit een vermoedelijk slapende vulkaan in het zuidoosten van het eiland, The Quill genaamd (verengelsing van de oorspronkelijk Nederlandse naam 'De Kuil') en een ca. 200.000 jaar oud, uitgedoofd vulkanisch gebied in het noorden van het eiland, met daartussen een betrekkelijk vlak terrein.

De Quill domineert het aanzicht van Sint Eustatius

Demografie[bewerken]

Sint Eustatius had op 1 januari 2010 2886 inwoners.[2] Bij de laatste volkstelling in 2001 had 78% van de bevolking de Nederlandse nationaliteit, maar was slechts 45% op het eiland zelf geboren. Voor 83% was Engels de belangrijkste huistaal, voor 6% Spaans, voor 4% Nederlands.

Het eiland telde in 1665 1600 inwoners en tijdens de grootste bloei in de jaren 1790 naar schatting 10.000. Na een bezetting door Fransen en de isolatie van het eiland door de Engelsen in het begin van de 19de eeuw (zie geschiedenis) daalde het inwonertal echter sterk: men vermeldt 7600 (3000 blanken, 600 kleurlingen en 4000 slaven) voor 1786 en 2591 voor 1817, waarvan "blanken 507, gecouleurde vrije lieden 336, slaven 1748". In 1850 bedroeg het inwonertal 1932, in 1890 1588 en in 1914 1437.[3]

Op Sint Eustatius zijn eigenlijk twee kernen: Oranjestad en Concordia. Concordia ligt bij het (enige) vliegveld, het F.D. Roosevelt Airport, en wordt vaak als een wijk van Oranjestad gezien.

Bestuur[bewerken]

Het bestuur van het eiland bestaat uit een bestuurscollege en een eilandsraad.

Eilandsraad[bewerken]

Uitslag eilandsraadsverkiezingen 18 maart 2015
Partij Zetels
United People's Coalition (UPC) 1
Democratische Partij (DP) 2
Progressive Labour Party (PLP) 2
St. Eustatius Empowerment Party (STEP) 0
Opkomst 65.5%

*

Samenstelling eilandsraad 2015:

Historisch verloop zetelverdeling eilandsraad
Partij 2015 2013 2007 2003 1999 1995 1991 1987 1983
Democratische Partij (DP) 2 1 4 3 2 3 3 ? ?
Progressive Labour Party (PLP) 2 0 1 2 - - - - -
Sint Eustatius Alliance (SEA) - - - 0 3 2 2 ? ?
United People's Coalition (UPC) 1 1 - - - - - - -
St. Eustatius Empowerment Party (STEP) 0 1 - - - - - - -
Statia Liberal Action Movement (SLAM) 0 1 - - - - - - -
Rueben Merkman (onafhankelijk) - 1 - - - - - - -
Totaal 5 5 5 5 5 5 5 5 5

Bestuurscollege[bewerken]

Bestuurscollege:

Referendum status van Sint Eustatius[bewerken]

In het referendum dat op 8 april 2005 op Sint Eustatius werd gehouden, koos de bevolking van het eilandgebied voor het behoud van de Nederlandse Antillen. Maar omdat alle andere eilanden de Nederlandse Antillen als staatkundige eenheid wilden verlaten, opteerde het eilandbestuur uiteindelijk voor rechtstreekse banden met Nederland.

Uitslag referendum 8 april 2005
Optie Stemmen Percentage
A: behoud van de Nederlandse Antillen 605 76,6
B: rechtstreekse banden met Nederland 163 20,6
C: integratie in Nederland 17 2,2
D: onafhankelijkheid 5 0,6
Blanco en ongeldige stemmen ? -
Opkomst 790 56,0

Op 11 oktober 2006 bereikte het toenmalige bestuurscollege van het eiland (samen met Saba en Bonaire) overeenstemming met Nederland over een nieuwe status als bijzondere gemeente.

Zie ook: Staatkundige vernieuwing binnen het Koninkrijk der Nederlanden

Economie & Infrastructuur[bewerken]

De overheid (Rijksoverheid en openbaar lichaam Sint Eustatius) is de grootste werkgever op Sint Eustatius. De grootste private werkgever is NuStar Energy.

Petrochemische Opslag[bewerken]

De olieterminal, (het woord voor een groep olietanks bij elkaar), van het Amerikaanse bedrijf NuStar Energy is de belangrijkste economische pilaar op Sint Eustatius en wordt gebruikt voor de opslag van olie- en/of petrochemische producten. Vanuit olietanks worden deze producten meestal getransporteerd naar de olietankers ten behoeve van eindgebruikers of andere opslagfaciliteiten. De olietanks staan bovengronds en hebben vele portalen naar pijpleidingen voor het doorsluizen van de olieproducten. De terminal telt 56 tanks met een totale opslagcapaciteit van 13 miljoen vaten aardolie.

Toerisme[bewerken]

Toerisme is eveneens belangrijk en wordt gezien als de tweede economische pilaar, met name duiktoerisme. Sint Eustatius beschikt over diverse hotels en een internationale luchthaven, F.D. Roosevelt Airport, echter zijn de mogelijkheden voor het opstijgen en landen beperkt tot kleine vliegtuigen. Momenteel doen er twee luchtvaartmaatschappijen het eiland aan: Winair en Trans Anguilla Airways. Ook doen er enkele kleinere Cruiseschepen Sint Eustatius aan.

Gedurende de jaren tachtig was het op Sint Eustatius bijzonder makkelijk een rijbewijs te verkrijgen, dat in Nederland kon worden omgewisseld voor een Nederlands rijbewijs, maar hieraan is in 1993 een eind gemaakt.

Haven[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Haven van Sint Eustatius voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De ligging van Sint Eustatius is gunstig in het Caribisch Gebied en heeft zich mede daardoor kunnen ontwikkelen tot een grote haven op het gebied van overslag van Aardolie. De tankers leggen aan de pier van de terminal aan of blijven voor de kust liggen en worden aangesloten op drijvende afmeerpunten die met pijplijnen met de terminal zijn verbonden. De grootste olietankers, tot 520.000 DWT, kunnen olie afleveren dan wel geladen worden bij de terminal. Er zijn plannen om de haven te verzelfstandigen hetgeen van belang is voor de lokale en (Caribisch) Nederlandse economie.

Luchthaven[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie F.D. Roosevelt Airport voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

F.D. Roosevelt Airport is het vliegveld op Sint Eustatius. Het vliegveld ligt in een vallei in het midden van het eiland en kan alleen worden aangedaan met kleinere vliegtuigen, waaronder de Twin Otter. Winair voert dagelijks meerdere vluchten uit naar Sint Maarten. De landingsbaan van het vliegveld is ongeveer 1300 meter lang. Het vliegveld is vernoemd naar Franklin Delano Roosevelt, een Amerikaanse president waarvan voorouders in de 18de eeuw op het eiland woonden.

Natuur[bewerken]

Het eiland heeft een aantal natuurparken - op het land en in zee. Beheerder van de beide natuurgebieden is de Stichting St. Eustatius National Parks Foundation STENAPA. Beide gebieden zijn door BirdLife aangemerkt als IBA (belangrijk vogelgebied). Sint Eustatius bevindt zich op de trekroute van bultrugwalvissen. Het strand "Zeelandia" is een beschermd gebied voor zeeschildpadden.

Flora & Fauna[bewerken]

Op het eiland zijn vier soorten vleermuizen gevonden, de Jamaicavruchtenvampier (Artibeus jamaicensis), Ardops nichollsi, Brachyphylla cavernarum en Molossus molossus. Er zijn voor zover bekend geen andere nog bestaande inheemse zoogdieren, ook niet fossiel.[4] Kenmerkende vogelsoorten: Grote kwartelduif, Groengeelkolibrie, Roodsnavelkeerkringvogel, Antilliaanse elaenea.

Natuurparken[bewerken]

Sint Eustatius National Marine Park[bewerken]

De Sint Eustatius National Marine Park werd opgericht in 1996 en strekt zich uit rond het hele eiland van de hoge waterlijn tot 30m diepte contour. Het park heeft een oppervlakte van 27.5km2 en beschermt een verscheidenheid aan habitats, met inbegrip van ongerepte koraalriffen (drop-off muren, vulkanische 'vingers' en 'bommen', uitloper en groove systemen), 18e eeuw scheepswrakken en moderne kunstmatige riffen om visserij en toerisme te bevorderen. Binnen het Park zijn twee actief beheerde Reservaten waarin vissen of verankering niet is toegestaan met als doelstelling om de instandhouding van de mariene biodiversiteit, bescherming van de visbestanden en bevordering van duurzaam toerisme. Naast regelmatige ligplaats onderhoud (duik-, snorkel- en jacht sites), patrouilles en onderzoek werkt het Marine Park nauw samen met drie lokale duikcentra om ervoor te zorgen dat duiken praktijken impact op het rif minimaliseren. Het krioelt er van de zeepaardjes, roggen, haaien en zeeschildpadden.

Quill - Boven National Park[bewerken]

Nationaal park Quill - Boven werd opgericht in 1997, is ruim 5 km² groot en bestaat uit twee delen: uit de slapende vulkaan zelf De Quill en uit Boven. Samen ongeveer 26% van de omvang van het eiland. De Quill is begroeid met tropisch regenwoud. Boven is een heuvelachtig gebied, savanneachtig. Bedreiging: het ontwikkelen van Boven, met name Venus Bay Gut, ten behoeve van massatoerisme.

Miriam Schmidt Botanical Garden[bewerken]

Miriam Schmidt Botanical Garden werd opgericht in 1998. Deze tuin biedt een oase voor de bescherming van de natuur flora en fauna van het eiland, terwijl op hetzelfde moment, een kans word gecreëerd om uit te rusten in een rustige omgeving. De tuin grenst aan de grens van de Quill National Park en strekt zich uit over de 5.3ha over de zuidelijke hellingen van de Quill. Bezoekers kunnen leren meer over de flora van St. Eustatius.

Media[bewerken]

Kranten[bewerken]

Radio en televisie[bewerken]

Enkele lokale radio-omroepen en televisie-uitzendingen

Radiokanalen


Televisiekanalen
  • BVN (Wereldomroep Nederland – Nederlands. Niet vrij te verkrijgen, maar TV11 verzorgt uitzendingen in het reguliere uitzendschema)
  • verdere Amerikaanse kanalen (Via satelliet, niet gratis)


Satellietbedrijven
  • Dish Network


Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Wikivoyage Wikivoyage heeft een reisgids over dit onderwerp: Sint Eustatius.