Groningen (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Groningen
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Groningen Wapen van de gemeente Groningen
Locatie van de gemeente Groningen (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Vlag Groningen (provincie) Groningen
Coördinaten 53° 13′ NB, 6° 34′ OL
Algemeen
Oppervlakte 83,75 km²
- land 78,05 km²
- water 5,7 km²
Inwoners (1 januari 2019) 231.354?
(2964 inw./km²)
Bestuurscentrum Groningen
Belangrijke verkeersaders A7 A28 N46 N355 N360 N370, spoorlijnen naar Leeuwarden, Roodeschool, Delfzijl, Nieuweschans en Meppel
Station(s) Hoofdstation, Noord, Europapark, Haren
Politiek
Burgemeester (lijst) Peter den Oudsten (PvdA) (wnd.)
Bestuur GroenLinks, PvdA, D66 en ChristenUnie.
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 28.500 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 157.000
WW-uitkeringen (2014) 32 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 9700-9756, 9790-9798
Netnummer(s) 050
CBS-code 0014
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website gemeente.groningen.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Groningen
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Groningen Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg) (Gronings: Grönnen of Stad) is een gemeente in de Nederlandse provincie Groningen, gecentreerd rond de stad Groningen. De gemeente had per 1 januari 2019 231.354 inwoners (bron: CBS).[1] Naar inwoneraantal is de gemeente daarmee de zesde van Nederland en veruit de grootste van noordelijk Nederland.

De gemeente Groningen kent 21 kernen (waarvan één stad). De belangrijkste zijn: Groningen (190.590 inwoners), Haren (17.250 inwoners), Hoogkerk (9.795 inwoners), Ten Boer (4.650 inwoners) en Glimmen (1.330 inwoners). De gezamenlijke oppervlakte bedraagt 180 km².

Groningen maakt onderdeel uit van het samenwerkingsverband Regio Groningen-Assen. Deze bestaat uit 12 gemeenten waaronder beide steden en kleinere gemeenten in Groningen en Drenthe. In deze regio wonen ca 536.000 inwoners (1 januari 2019).

Indeling[bewerken]

Stadsdelen Groningen
Topografische gemeentekaart van Groningen, per 1 januari 2019
1rightarrow blue.svg Voor wijken van de Stad Groningen, zie Groningen.

De gemeente Groningen was, tot de samenvoeging met Haren en Ten Boer, ingedeeld in vijf stadsdelen: Binnenstad, Oude wijken, Noordwest/Hoogkerk, Noorddijk en Zuid. Hiervan behoren Binnenstad, Oude wijken en Zuid geheel tot de Stad Groningen, de stadsdelen Noordwest/Hoogkerk en Noorddijk bevatten ook andere kernen van de gemeente. De stadsdelen hebben geen officiële status en worden voornamelijk binnen de gemeentelijke organisatie zelf gebruikt. Voor statistische doeleinden hanteert het CBS een eigen indeling in wijken en buurten.

In 2014 werd een nieuwe wijk- en buurtindeling ingevoerd door de gemeente Groningen, de eerste sinds 1948. Hierbij werden ook verschillende buurten en subbuurten gewijzigd, wat de eerste buurtwijziging was sinds 1976. Sindsdien is Groningen onderverdeeld in 14 wijken, die weer zijn onderverdeeld in 106 buurten (met vele subbuurten).[2] De wijk- en buurtindeling wijkt op verschillende punten af van de indeling door het CBS, die een andere wijkindeling aanhoudt bij de wijken Hoogkerk e.o. en Nieuw-West, op sommige plekken grotere buurten aanhoudt en een extra buurt heeft (West-Indische buurt).[3]

Centrum Helpman e.o. Hoogkerk e.o. MEER-dorpen Nieuw-West Noorddijk e.o. Noordoost
Noordwest Oosterparkwijk Oud-Noord
(Korrewegwijk)
Oud-West Oud-Zuid Zuidoost Zuidwest

Kernen in de gemeente Groningen[bewerken]

Gehuchten, buurtschappen en streken in de gemeente Groningen[bewerken]

Ontwikkeling bevolking en annexaties[bewerken]

Historische ontwikkeling van het aantal inwoners
Jaar Inwoners Jaar Inwoners
1795 23.770 1930 105.146
1830 30.260 1947 132.021
1840 33.484 1956 142.561
1849 33.694 1960 145.125
1859 35.502 1971 169.385
1869 37.984 1980 162.952
1879 46.058 1990 168.702
1889 56.018 2000 174.250
1899 66.537 2005 180.604
1909 74.613 2010 187.298
1919 87.594 2015 200.336
1920 90.778 2019 231.618
Bron 1: www.volkstellingen.nl (tot 1971)
Bron 2: CBS Statline (na 1971)
Bevolking van Groningen in de periode 1795-2010
Groningen in de Gouden Eeuw.

Groningen ontwikkelde zich in ruim tweehonderd jaar van een gemeente met ruim 23.000 inwoners in 1795 tot een gemeente met ruim 200.000 inwoners in 2016. Een deel van de stijging is te danken aan de trek van het platteland naar de stad en de trek van studenten uit andere provincies en landen naar Groningen. Een ander deel komt door de annexaties die in de loop der tijd plaatsvonden. Zo werd in 1884 een stuk van de gemeente Haren geannexeerd rond de Van Mesdagkliniek, waarbij de grens ten zuiden van de Helperlinie werd gelegd. In de jaren 1910 werd een aantal annexaties gepleegd in het kader van de bouw van een aantal woonwijken (ongeveer 1000 hectare in totaal): Kostverloren (van Hoogkerk) in 1912, De Hoogte (van Noorddijk) in 1914 en Helpman (van Haren) in 1915.

In 1969 werden de hele gemeenten Noorddijk en Hoogkerk en delen van de gemeenten Adorp, Bedum en Haren toegevoegd aan het grondgebied van Groningen. Deze enorme annexatie omvatte de dorpen en gehuchten Bangeweer, Dorkwerd, Eelderwolde (het deel dat daarvoor onder Haren viel), Engelbert, Euvelgunne, Harssens (deels), Hoogkerk, Kinderverlaat, Kleiwerd, Koningspoort, Leegkerk, Middelbert, Noorddijk, Noorderhoogebrug, Oosterhoogebrug, Oude Harssens (deels), Oude Roodehaan, Pannekoek, Paddepoel (deels), Peizerweg, De Poffert (deels), Roodehaan, Ruischerbrug, Selwerd, Slaperstil, Vierverlaten en Zuidwending. In 1987 werd een deel van de buurtschap Matsloot geannexeerd van de Drentse gemeente Roden.

In 1998 werd Bruilweering geannexeerd van de Drentse gemeente Eelde. In 2012 werd een ruil van grondgebied met de gemeente Slochteren (de plaatsen Engelbert en Middelbert tegen de bouwgrond van de plaats Meerstad) voorgesteld maar vervolgens weer afgeblazen. Uiteindelijk bereikten Groningen en Slochteren overeenstemming waarbij vooruitlopend op de gemeentelijke herindeling, Meerstad met ingang van 1 januari 2017 in zijn geheel bij Groningen werd gevoegd.

In de provincie Groningen speelde sinds 2013 een nieuwe discussie over gemeentelijke herindeling. In het rapport 'Grenzeloos Grunnen' was het voorstel dat de gemeente Groningen zou moeten samengaan met buurgemeenten Haren en Ten Boer. De nieuwe gemeente zou dan ongeveer 225.000 inwoners gaan tellen. Hoewel het bestuur en de bevolking van Haren hadden aangegeven zelfstandig te willen blijven, publiceerde de provincie in september 2016 een blauwdruk voor de vergrote gemeente Groningen. Deze kreeg de instemming van het kabinet-Rutte II, dat in oktober 2017 een overeenkomstig wetsontwerp indiende.[4] Hierdoor werden de gemeenteraadsverkiezingen in Groningen (en in Haren en Ten Boer) niet in maart 2018, maar in november 2018, als herindelingsverkiezingen, gehouden. De nieuwe, heringedeelde gemeente is per 1 januari 2019 gevormd.[5] Op 1 november 2018 hadden Groningen, Haren en Ten Boer gezamenlijk 231.549 inwoners[6] (bron: CBS).

Demografische ontwikkeling[bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de oude gemeente, exclusief Hoogkerk, Noorddijk (vanaf 1969) en Haren en Ten Boer (vanaf 2019).

Bevolking per kern[bewerken]

De gemeente Groningen (per 1-1-2019 uitgebreid met Haren en Ten Boer) kent 21 kernen. Uitgangspunt bij de kernen in de voormalige gemeente Groningen is dat deze eigen plaatsnaamborden kennen, het postadres in deze kernen is echter in alle gevallen 'Groningen', de kernen uit de voormalige gemeenten Haren en Ten Boer hebben hun eigen postadres. De bevolkingsaantallen zijn per 1 januari 2018 op basis van postcodegebied of de wijk- en buurtindeling van de voormalige gemeente Groningen.

Naam Inwoners[7],[8]
Dorkwerd 80
Engelbert 890
Garmerwolde 505
Glimmen 1.330
Groningen (stad) 190.590 [9]
Haren (Groningen) 17.250
Hoogkerk 9.795
Leegkerk 75
Lellens 95
Meerstad 850
Middelbert 105
Noorddijk 100
Noordlaren 540
Onnen 735
Sint Annen 195
Ten Boer 4.650
Ten Post 755
Thesinge 565
Winneweer (gedeeltelijk) 85
Wittewierum 55
Woltersum 375
Totaal 229.620

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
    Het Hogeland   Loppersum 
 Westerkwartier  Brosen windrose nl.svg  Midden-Groningen 
 Noordenveld (DR  Tynaarlo (DR   

Politiek[bewerken]

Groningen stond bekend als een 'rode' gemeente. De PvdA en daarvoor de SDAP waren sinds mensenheugenis de grootste partij in de gemeente. Groningen was de eerste gemeente waar een links meerderheidscollege tot stand kwam, in 1972 onder leiding van Max van den Berg. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2002 was Groningen een van de zeer weinige gemeenten waarin de PvdA de grootste partij bleef. Nadat het College van B&W (een coalitie van PvdA, GroenLinks, SP en D66 onder leiding van PvdA) in september 2012 gevallen was over de begroting van 2013, waarin de RegioTram Groningen werd voorzien, traden de VVD en de CDA toe tot het College. De plannen voor de tram werden afgevoerd; PvdA kon echter blijven. Twee jaar later, in 2014, werd de hegemonie van de PvdA na bijna 70 jaar bestuur, doorbroken, toen de partij bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2014 een historische nederlaag leed en D66 de grootste partij in de stad werd. Vier jaar later wist GroenLinks de grootste partij te worden.

Samenstelling gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Groningen bestond tot 2018 uit 39 zetels; bij de raadsverkiezingen in november 2018 werd het aantal uitgebreid naar 45. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad van de gemeente Groningen sinds 1974:

Gemeenteraadszetels
Partij 1970[10] 1974 1978 1982 1986 1990 1994 1998 2002 2006 2010 2014 2018
GroenLinks 7 6 5 6 5 5 4 11
PvdA 13 18 16 15 18 11 10 13 9 12 9 6 6
SP 1 2 3 4 5 7 4 6 5
D66 2 3 2 2 6 7 4 2 2 4 9 5
VVD 5 6 6 7 6 4 6 6 6 5 6 3 4
ChristenUnie* 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 3
Partij voor de Dieren 1 1 3
CDA* 10 8 8 7 6 6 4 4 5 3 2 3 2
100% Groningen* 2
Stad en Ommeland* 2 2 5 3 2
Student en Stad 1 1 2 1 1 2 1
PVV 1
CPN 6 3 2 2 1
PPR 1 2 1
PSP 1 1 2 2
Totaal 39 39 39 39 39 39 39 39 39 39 39 39 45

Samenstelling college B&W[bewerken]

Het college van B&W bestaat sinds februari 2019 uit:

Referendum 2005[bewerken]

Op 29 juni 2005 werd in Groningen een referendum gehouden over de toekomst van de oostzijde van de Grote Markt. In totaal was 54% van de stemmers voor de plannen van het College van B&W, maar de uitslag van het referendum is niet bindend omdat de Nederlandse wet dit niet toelaat. Door de lage opkomst is - volgens de referendumverordening - het referendum niet gehouden. Dit komt doordat niet voldaan werd aan het criterium dat minimaal 30% van de kiesgerechtigden voor of tegen het voorstel moet hebben gestemd. De gemeenteraad heeft de uitslag desondanks overgenomen. De SP, voorafgaand aan het referendum tegenstander, steunt op grond van de uitslag de plannen. Na verloop van tijd brokkelt de brede steun in de gemeenteraad af. VVD en CDA, die na 2006 het college verlaten, worden kritischer en de kritiek van de Stadspartij wordt bij de verkiezingen van 2010 zeer scherp. De meerderheid van de raadsfracties blijft echter ook na de verkiezingen van 2010 voorstander van de plannen: naast de vier coalitiepartijen zijn ook ChristenUnie[11] en Student en Stad[12] positief over de bouw van het Groninger Forum. Alleen VVD, CDA en de Stadspartij tonen zich tegenstander.[13] Nieuwkomer Partij voor de Dieren voert zelf campagne met de kreet: Groningen Gromt tegen het Forum.


Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:

Millennium en Fairtrade Gemeente[bewerken]

Groningen is een Millennium Gemeente. Groningen heeft zich aangemeld als Millennium Gemeente (een van de 160[14] gemeenten in Nederland). Op 2 maart 2009 behaalde Groningen samen met de gemeente Goes als eerste in Nederland de titel Fairtrade Gemeente.[15]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]