Garmerwolde

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Garmerwolde
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Garmerwolde
Garmerwolde
Situering
Provincie Groningen
Gemeente Ten Boer
Coördinaten 53° 15′ NB, 6° 39′ OL
Algemeen
Inwoners (2009) 450
Foto's
Kerk van Garmerwolde
Kerk van Garmerwolde
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Garmerwolde (Gronings: Gaarmerwold of Gaarmwol) is een dorp in de gemeente Ten Boer in de provincie Groningen (Nederland). Het dorp ligt tegen de grens van de gemeente Groningen, deels aan het Damsterdiep. Garmerwolde telt 450 inwoners (2009).

Geschiedenis[bewerken]

In de middeleeuwen was hier veen (wold). Verkavelingspatronen laten zien dat het dorp is ontstaan door ontginning vanaf de westelijke oever van de Fivelboezem. Loodrecht op de verkavelingsrichting ontstonden bewoningsassen, waarvan Garmerwolde de laatste was. Daarna stuitte men op de ontginning vanaf de westeroever van de Hunze van waaruit Noorddijk was ontstaan. De Borgsloot vormt de grens tussen deze twee verkavelingsassen.

De eerste bewoning in Garmerwolde dateert uit de 11e of 12e eeuw. De romanogotische kerk van Garmerwolde met vrijstaande toren dateert uit rond 1250. In de omgeving van het dorp hebben vroeger twee borgen gestaan. Waarschijnlijk is het dorp naar een van die borgen, Gelmersma, vernoemd. De andere borg was de Tackenborg.

Tussen Garmerwolde en Thesinge staat de Langelandstermolen, een poldermolen uit 1829.

Buurtschappen[bewerken]

Tot het kerspel Garmerwolde behoren de buurtschappen Bovenrijge, Lageweg en Zevenhuisjes (eerder Zevenhuizen). De laatste naam is vrij recent en betreft de bebouwing langs de Stadsweg.

De kerkelijke registers noemen de buurtschapjes op de Streek, bij de Lege-wegh, an de Bovenrijge, an de Stadsweg, over Diep, bij 't Maer (Oudemaar) en in d'Heidenschap, alsmede sporadisch op de Kerken rijge en in de Fledderbus, verder de borgen Gelmersma en Takkenborg en het huis Ridderborg.

Het rechthuis van Garmerwolde stond aan het Damsterdiep.

Het vroegere kerspel Heidenschap werd bij Garmerwolde gevoegd, maar kwam in de 19e eeuw grotendeels ten zuiden van het Eemskanaal te liggen. Toen in 1963 het aantal bruggen werd beperkt was er geen rechtstreekse verbinding meer met Garmerwolde en daarom behoort Heidenschap nu bij de gemeente Slochteren. Het Eemskanaal vormt nu de gemeentegrens.

Op het grondgebied van het dorp Garmerwolde lagen de voormalige waterschappen Garmerwolderpolder (voor 1750), Noorder en Zuider Heidenschapperpolder (voor 1750), Fledderbosscherpolder (voor 1750), Bovenrijgsterpolder (1799, deels), Dijksterhuis- of Hondegatspolder (voor 1824), Lagewegsterpolder (voor 1830, deels), Langelandster(molen)polder, deels (voor 1832), Lage Polder (voor 1832), Rottegatspolder (voor 1832, deels), Polder van E.J. van der Molen (1862), Buringspolder en Lange Bovenrijgsterpolder (1952, deels). De meeste watermolens zijn - zoals blijkt uit enkele kaarten van Theodorus Beckeringh - vermoedelijk al in de 18e eeuw gesticht en later vervangen door grotere exemplaren.

1rightarrow blue.svg Zie ook Rijksmonumenten in Garmerwolde

Geboren[bewerken]

Beluister

(info)