Paterswolde

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Paterswolde
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Paterswolde
Paterswolde
Situering
Provincie Drenthe
Gemeente Haren (Groningen), Tynaarlo
Coördinaten 53° 9' NB, 6° 34' OL
Algemeen
Inwoners (2010[1]) Paterswolde 3.695
Eelde 6.760
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Paterswolde (Drents: Paoterwool, soms Pôtjerwôl of Potjerwolde, Gronings: Potterwol) is een plaats in het uiterste noorden van de Nederlandse provincie Drenthe, gemeente Tynaarlo. Een klein deel van het dorp, langs de Meerweg, is gelegen in de provincie Groningen, gemeente Haren. Paterswolde vormt het noordelijke gedeelte van het tweelingdorp Eelde-Paterswolde. In 2010 telde Paterswolde 3.695 en Eelde 6.760 inwoners. Gezamenlijk 10.455 inwoners.[1]

Het dorp is vooral bekend vanwege het Paterswoldsemeer, wat overigens op de topografische kaart het Paterswoldermeer wordt genoemd. De omgeving is geliefd bij stadjers omdat het dicht bij de stad Groningen ligt, een parkachtige uitstraling heeft en vanwege de recreatiegebieden rond het Paterswoldsemeer en het Friesche Veen. Ook de landgoederen De Braak (met berceau) en Vennebroek zijn geliefd bij recreanten.

Het dorp heeft verschillende bekende uitspanningen.

De naam Paterswolde[bewerken]

In de Groningsche Volksalmanak van 1902 vroeg de Groningse Rijksarchivaris Johan Adriaan Feith zich af waarom de overheden van "Paterswolde" spraken terwijl de volksmond en de oudste bronnen alleen "Potterwolde" kenden. Feith stelde dat de etymologische afleiding bestaat uit de geslachtsnaam "Potter" en "wold" wat Gronings is voor woud en in veel plaatsnamen voorkomt.

Feith sprak van een "geaffecteerde etymologie" waarbij Hollanders gemeend hadden de Groningse naam te moeten verbeteren in de veronderstelling dat met potters wel paters zouden zijn bedoeld.

In 1923 schreef Dr.M. Bolt in de Volksalmanak een artikel waarin hij meldde dat zijn onderzoek de nog onbewezen stelling van Feith bevestigde. Potterwolde was in de middeleeuwen bosrijk geweest en heeft nooit aan een klooster toebehoord. De Groninger kloosters bezaten volgens de bewaard gebleven rekeningen geen land in die streek. In stukken van vóór 1646 heet het gehucht uitsluitend Potterwolde. Van grondbezit van een familie Potter was in de archieven desondanks geen spoor (meer) te vinden. Er is wel een burgemeesterfamilie Potter bekend en de Pottersvoorde, de potterskamnade[2] en het Pottershoogeland in deze omgeving worden met hen in verband gebracht[3].

Over Paterswolde[bewerken]

Landgoed Vennebroek

Bekende inwoners van Paterswolde zijn Jan Pelleboer (tot zijn dood in 1992), Kuno van Dijk (tot zijn dood in 2005), Jacques d'Ancona, Pieter Hofstra en Albert Jan Maat.

In de nabije omgeving van Paterswolde liggen veel gebieden die eigendom zijn van Natuurmonumenten. Daar zijn de eerder genoemde Friese Veen, Vennebroek en De Braak, alsmede Peizermaden, Elsburger Onland, Kluivingsbos, De Duinen, Polder het Oosterland en Polder Lappenvoort.

Paterswolde is in Groningen vermaard om de aldaar gekweekte aardbeien. Deze aardbeien worden niet in kassen gekweekt en heten daarom "van de koude grond" afkomstig te zijn.

Monumenten[bewerken]

Een deel van Paterswolde is een beschermd dorpsgezicht. Verder zijn er in het dorp enkele tientallen rijksmonumenten.

Geboren[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b CBS Statline
  2. In 1558 is de Elmersmastede in bezit van Johan Potter. Genoemd wordt het als 'Potters kamnade an de zuiderzijdt des diepes' dichtbij de kerk, die tijdens oorlogshandelingen van 1505 werd afgebroken. Zie "Oud Hoogkerk" op http://www.burton598.nl/hgkoud/pagina/borgen/fotopagina%20Elmersmaborg.html
  3. Alle verwijzingen uit de Groninger Volksalmanak 1923

Beluister

(info)