Eelde

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Eelde
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Eelde Kerk.JPG
Dorpskerk
Vlag van Eelde Wapen van Eelde
(Details) (Details)
Eelde (Drenthe)
Eelde
Situering
Provincie Vlag Drenthe Drenthe
Gemeente Vlag Tynaarlo Tynaarlo
Coördinaten 53° 8′ NB, 6° 34′ OL
Algemeen
Inwoners (BAG, 2019) 6.915[1]
Overig
Postcode 9760, 9761
Netnummer 050
Woonplaatscode 2909
Foto's
Het voormalige gemeentehuis van Eelde in 2010. Het pand, dat werd gebouwd in 1938-1939, is een rijksmonument.[2]
Het voormalige gemeentehuis van Eelde in 2010. Het pand, dat werd gebouwd in 1938-1939, is een rijksmonument.[2]
De Breegweestee, gebouwd in de eerste jaren van de Tweede Wereldoorlog door de Luftwaffe, is nu een provinciaal monument dat als ontwenningskliniek werd ingericht.
De Breegweestee, gebouwd in de eerste jaren van de Tweede Wereldoorlog door de Luftwaffe, is nu een provinciaal monument dat als ontwenningskliniek werd ingericht.
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Eelde (Drents: Eel) is een plaats in het noorden van de provincie Drenthe (Nederland) en maakt deel uit van de gemeente Tynaarlo. Van 1811 tot 1998 was het de hoofdplaats van de gemeente Eelde.

De dorpen Eelde en noordelijk er van gelegen Paterswolde zijn in de loop van de twintigste eeuw aan elkaar gegroeid en vormen inmiddels één kern. Op de plaatsnaamborden wordt dan ook de naam Eelde-Paterswolde vermeld.

Geografie[bewerken]

Eelde is gelegen langs de A28 tussen Assen en Groningen, Ten noorden van Eelde(-Paterswolde) ligt het Paterswoldsemeer en het dorp Eelderwolde en vervolgens de stad Groningen. In het oosten grenst het aan het dorp Glimmen, aan de zuidkant liggen de dorpen Yde en De Punt. Aan de westkant treft men het dorp Peize en zuidwestelijk Winde en Bunne.

Bevolking[bewerken]

In 2019 telde Eelde 6.915 inwoners en Paterswolde 3.730. Gezamenlijk 10.635 inwoners.

Geschiedenis[bewerken]

Eelde maakt deel uit van het oude dingspel Noordenveld. De oudste vermelding is gevonden in een oorkonde uit 1139, waarin de plaats als Elde wordt vermeld.

Later komt men in oorkonden de namen Elethe (1250 & 1275) en Elede (1294) tegen. Naar alle waarschijnlijkheid zijn dit ook namen voor het tegenwoordige Eelde.

Het is zeker dat er reeds voor 1139 bewoning op deze plaats was, maar hoe ver dit teruggaat is nog niet exact vastgesteld. Een grafheuvel en veenterpen wijzen in elk geval wel in de richting van vroege bewoning.

In de oorkonde van 1139 neemt de kerk een centrale plaats in. Onduidelijk is wanneer men deze kerk heeft gesticht. Door de toename van de bevolking in de Middeleeuwen is op een bepaald moment besloten om in Eelde een kapel te gaan bouwen. Hiervoor ging men naar alle waarschijnlijkheid naar de moederkerk van deze kapel, de kerk in "Arlo", het tegenwoordige Vries.

Naarmate er steeds meer mensen kwamen wonen in Eelde werd de nood voor een nieuwe kerk dringender en heeft men een tufstenen kerk gebouwd.

De schulte van Eelde resideerde vermoedelijk[3] in het complex van de waterburcht, gelegen op een kasteelterrein met motte ten zuiden van Eelde. Het "Schultenhuis" (ook wel Nijsinghhuis) en de Schultenweg in Eelde herinneren er nog altijd aan.

Op 9 mei 2008 kwamen drie brandweermannen uit Eelde om tijdens een zeer grote brand in De Punt.

Gemeentewapen[bewerken]

Het wapen van de voormalige gemeente Eelde wordt als volgt omschreven:

In goud een omgewende opvliegende raaf van sabel, aan wier bek een kruisboog van azuur hangt, met schacht en kruk van keel. Het schild gedekt door een gouden kroon van drie bladeren en twee parels.

Het wapen is afkomstig van de adellijke familie "Sighers ter Borgh". Leden van deze familie bewoonden in de 16de en 17de eeuw de havezate ter Borch in Eelde en vervulden belangrijke posities in het bestuur van de Landschap Drenthe. Zij bezaten daarnaast ook andere aanzienlijke huizen in Eelde. Het wapen komt voor op een grafzerk uit 1545 in de Nederlands Hervormde Kerk van Eelde[4] Het wapen is ook te vinden in het gebrandschilderde raam van het huis Vennebroek (zie aldaar).

Cultuur[bewerken]

Monumenten[bewerken]

In Eelde zijn 10 rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie: Lijst van rijksmonumenten in Eelde.

Door de provincie Drenthe zijn 10 monumenten in het dorp geplaatst op de lijst van provinciale monumenten in Drenthe

Landgoederengordel Eelde-Paterswolde[bewerken]

In en rond Eelde ligt de zogenoemde landgoederengordel Eelde-Paterswolde, een beschermd dorpsgezicht. Het bestaat uit verschillende 18de - en 19de eeuwse landgoederen, havezaten, landhuizen en villa's, omringd door veel bossen en parken.

Dit zijn in willekeurige volgorde landgoed De Braak, landgoed Vosbergen, landgoed Lemferdinge, Huis De Duinen, Vennebroek, havezate Oosterbroek, Huis Hooghullen, Nijsinghuis, de Waterburcht, De Marsch, De Borgstee, Westerbroek, Villa Frisia, Villa Anna, Villa Meta, Villa Java, Villa Weltevreden (ook bekend als villa Friescheveen).

Onderwijs[bewerken]

In Eelde zijn vier basisscholen gevestigd, te weten:

  • cbs Menso Altingschool (± 219 leerlingen)
  • obs De Westerburcht (± 312 leerlingen)
  • obs De Veenvlinder (± 320 leerlingen)
  • kbs Mariaschool (± 103 leerlingen)

Tevens is er de vmbo/mbo school Terra Eelde (± 530 leerlingen) gevestigd.

Bijzonderheden[bewerken]

De grote naamsbekendheid heeft Eelde te danken aan het nabijgelegen vliegveld Groningen Airport Eelde.

Ook de grote bloemenveiling Royal FloraHolland is wijd en zijd bekend, waar tevens elke zaterdag een vlooienmarkt wordt georganiseerd.

In het najaar wordt in de plaats een groots bloemencorso gehouden dat vele tienduizenden bezoekers trekt.[5]

Op de tweede zaterdag in juni is er de Eelder jaarmarkt.

Ook in juni vindt sinds 2012 een muziek- en theaterevenement, het Koepeltjes Festival, plaats.

In Eelde zijn drie musea, te weten een museum voor figuratieve kunst Museum De Buitenplaats, het Internationaal Klompenmuseum en Museum Vosbergen, dat zich wijdt aan muziekinstrumenten.

De plaatselijke nieuwsvoorziening wordt al sinds 1946 gedaan door het weekblad Dorpsklanken.

Sport[bewerken]

De plaatselijke voetbalvereniging is VV Actief. Ook is er een hockeyclub: HC Eelde.[6]

Openbaar vervoer[bewerken]

Eelde is bereikbaar met buslijn 9 die van maandag tot en met zaterdag 2 keer per uur rijdt ('s avonds en op zondag 1 keer per uur). Daarnaast wordt Eelde bediend door een nachtbus 402 die eenmaal rijdt in de nacht van zaterdag op zondag.

Buslijn 100 (Airportlink) bedient niet het dorp zelf, maar wel het nabijgelegen vliegveld Groningen Airport Eelde.

Zie ook[bewerken]

Geboren[bewerken]