Kabinet-Rutte II

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kabinet-Rutte II
Zetelverdeling coalitie en oppositie van kabinet in Tweede Kamer
Zetelverdeling coalitie en oppositie van kabinet in Tweede Kamer
Coalitie VVD, PvdA
Zeteltal TK 41 + 38 = 79
Premier Mark Rutte
Beëdiging 5 november 2012
Voorganger Rutte I
Overzicht kabinetten
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Het kabinet-Rutte II, ook wel het kabinet-Rutte-Asscher genoemd, is een Nederlands kabinet. Het is een kabinet gevormd door de politieke partijen VVD en PvdA. Het kabinet staat onder leiding van premier Mark Rutte en werd op 5 november 2012 beëdigd als opvolger van kabinet-Rutte I, na de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012 en de daaropvolgende kabinetsformatie. Het kabinet heeft in de Tweede Kamer een meerderheid met 79 zetels.

Totstandkoming[bewerken]

Formatie[bewerken]

Groepsfoto van de bordesscène
Nuvola single chevron right.svg Zie Kabinetsformatie Nederland 2012 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  • Ontslagaanvraag voorgaand kabinet: 23 april 2012
  • Beëdiging kabinet: 5 november 2012
  • Duur formatie: 54 dagen
  • Verkenner:
    Henk Kamp (VVD), 6 dagen
  • Informateurs:
    - Henk Kamp (VVD) en Wouter Bos (PvdA), 42 dagen
  • Formateur: Mark Rutte (VVD), 5 dagen
Nederlandse politiek
Wapen van Nederland
Grondwet · Statuut
Nederlandse regering
Staten-Generaal
Hoge Raad
Overige Hoge Colleges van Staat
Decentrale overheden
Buitenlands beleid

Portaal  Portaalicoon  Politiek
Portaal  Portaalicoon  Nederland

Na de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012 ging de kabinetsformatie van start onder leiding van verkenner Henk Kamp. Die concludeerde dat er onderzocht moest worden of er een kabinet mogelijk was van de grootste partijen, VVD en PvdA. Onder leiding van twee informateurs, van VVD-huize en PvdA-huize, Henk Kamp en Wouter Bos, werden de onderhandelingen gestart. Eerst werd er een deelakkoord op de financiën bereikt, en later een regeerakkoord. Vervolgens werd VVD-leider Mark Rutte benoemd tot formateur en gaf het PvdA-congres groen licht om toe te treden tot het kabinet.

Het kabinet werd beëdigd op 5 november 2012 en was met 54 dagen formeren relatief snel gevormd. Het was de eerste kabinetsformatie waarbij koningin Beatrix geen rol speelde. De beëdiging van de ministers en staatssecretarissen was voor het eerst rechtstreeks via televisie en radio te volgen.

Motto[bewerken]

Het motto van het regeerakkoord is 'Bruggen slaan'.

Wijzigingen ministeries[bewerken]

Het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie is van naam gewijzigd naar het Ministerie van Economische Zaken. Tevens verdween de Minister voor Immigratie, Integratie en Asiel. Er werden twee nieuwe ministersposten gecreëerd: de posten van Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en de Minister voor Wonen en Rijksdienst.

Verloop[bewerken]

Start[bewerken]

Het kabinet bijeen tijdens het debat over de regeringsverklaring

Al voordat het kabinet beëdigd was, ontstond onduidelijkheid over het plan van het kabinet voor een inkomensafhankelijke zorgpremie. De VVD en PvdA hebben geen meerderheid in de Eerste Kamer, en zoals het voorstel er lag, zouden oppositiepartijen de plannen ook niet aan een meerderheid in de Senaat helpen.[1] Eerder had PvdA-voorzitter Hans Spekman het plan en de daarmee samenhangende inkomensnivellering 'een feest' genoemd.[2] De vier grootste oppositiepartijen, PVV, SP, CDA en D66, eisten inzicht in koopkrachtberekeningen uit de formatie.[3] Later wilde ook GroenLinks meer inzicht in de koopkrachtcijfers. Het debat over de regeringsverklaring werd uitgesteld totdat het Nibud de koopkrachteffecten had doorgerekend.

Ondertussen ontstond in de samenleving een hoop onrust na koopkrachtcijfers van het CPB en van het kabinet zelf. Een aanzienlijk deel van de bevolking zou volgens die cijfers, in de komende kabinetsperiode, 5 tot 10 procent moeten inleveren. Deze groep bestond uit hoofdzakelijk middeninkomens, maar ook een bijstandsmoeder of een pensioengerechtigde met een klein pensioen. De VVD halveerde daardoor in de peilingen en had te maken met honderden opzeggingen.[4] De coalitiepartijen VVD en PvdA kwamen beiden met verschillende reacties op de cijfers. Op 9 november 2012 kwam het kabinet daarom bijeen voor een crisisberaad. Het regeerakkoord werd daarbij weer opengegooid. Nadat VVD en PvdA een akkoord bereikte, en dit aan hun fracties voorlegden, dienden de fractievoorzitters Halbe Zijlstra (VVD) en Diederik Samsom (PvdA) tijdens het debat over de regeringsverklaring een succesvolle motie in. De motie haalde de inkomensafhankelijke zorgpremie uit het akkoord. Via inkomensafhankelijke heffingskortingen in het belastingssysteem zal vervolgens aan inkomensnivellering worden gedaan.

Het regeerakkoord werd formeel aangepast middels de aangenomen motie-Zijlstra/Samsom[5] over de alternatieve maatregelen voor de inkomensafhankelijke zorgpremie (33410, nr. 32).[6]

Positie ten opzichte van de Tweede Kamer[bewerken]

Na mislukte onderhandelingen met het CDA, sloot het kabinet op 15 februari 2013 een woonakkoord met D66, CU en SGP[7], dat nog door de Tweede en Eerste Kamer moet worden aangenomen. PvdA-Senator Adri Duivesteijn noemde de plannen 'ondoordacht'.[8] D66 en ChristenUnie reageerden verbaasd.[9] Op 12 maart aanvaardde de Eerste Kamer de huurverhogingen met een meerderheid van een ternauwernood gecorrigeerde 1 stem.[10][11] Op 18 april verwierp de Tweede Kamer, 48 voor en 98 tegen, een motie van wantrouwen tegen staatssecretaris Teeven vanwege de zaak-Aleksandr Dolmatov, die door SP, GroenLinks en de PvdD werd ingediend. De motie kreeg ook steun van CDA, D66 en ChristenUnie.[12] Op 15 mei verwierp de Tweede Kamer een motie van wantrouwen, 63 voor en 87 tegen, tegen staatssecretaris Weekers wegens fraude met toeslagen van met name Bulgaren zonder vaste verblijfplaats. De motie werd ingediend door het CDA en werd gesteund door PVV, SP, D66, GroenLinks, PvdD en 50Plus. VVD, PvdA, ChristenUnie en SGP stemden tegen de motie. Op 25 september 2013 diende Geert Wilders een motie van wantrouwen in tijdens de eerste termijn van de Algemene Beschouwingen deze motie werd door de SP en Partij voor de Dieren gesteund maar kreeg geen meerderheid in de Tweede Kamer.[13]

Op 5 februari 2014 reageerden de oppositie en regeringspartij VVD fel op een brief van de de ministers Plasterk en Hennis-Plasschaert. In de brief wordt aangegeven dat de Nederlandse inlichtingendiensten 1,8 miljoen 'metadata'-gegevens via 'meeluisteren' op satellietcommunicatie over telefoongesprekken en surfgedrag verzameld hebben. [14] Plasterk gaf echter in oktober 2013 aan dat de Amerikaanse NSA deze data had afgetapt.[15] De Tweede Kamer wil weten of zij verkeerd is ingelicht door Plasterk, of dat Plasterk zijn eigen ambtenaren niet onder controle heeft.[16] In de derde termijn van het debat diende D66 een motie van wantrouwen tegen Plasterk in. De motie werd, naast D66, gesteund door SP, PVV, CDA, GroenLinks, Partij voor de Dieren, 50Plus en het lid Bontes en haalde hiermee een minderheid van 63 zetels, waarna de motie werd verworpen.[17]

Op 25 februari 2014 gaf ChristenUnie-fractievoorzitter Arie Slob aan dat zijn partij de steun aan de akkoorden die zijn afgesloten met VVD, PvdA, D66, ChristenUnie en SGP intrekt als het kabinet illegaliteit strafbaar stelt. VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra gaf aan dat het de ChristenUnie vrij staat tegen deze wet te stemmen, maar dat hij verwacht dat de partij zich aan de gemaakte afspraken houdt.[18]

Positie ten opzichte van de Eerste Kamer[bewerken]

In de Eerste Kamer heeft het kabinet een minderheid met 30 van de 75 zetels, waardoor het kabinet afhankelijk is van steun van oppositiepartijen zoals CDA (11 zetels), D66+CU+SGP (samen 8 zetels), D66 én GroenLinks (samen 10 zetels), PVV (10 zetels) of SP (8 zetels). Op 19 augustus 2013 maakte D66-leider en fractievoorzitter in de Tweede Kamer Alexander Pechtold bekend dat het kabinet stopt met het overleg met de oppositie over de bezuinigingsplannen voor 2014. Het kabinet dient haar plannen in en zal dan moeten afwachten of de Eerste Kamer met de plannen akkoord gaat.[19]

Het kabinet voerde eerder overleg met oppositiepartijen D66 en GroenLinks over het sociaal leenstelsel en de hervorming van de kindregelingen. De partijen wilden extra geld voor de kwaliteit van het onderwijs. GroenLinks wilde daarnaast een forse vergroening van het belastingstelsel en geld voor de kinderopvang. Op 8 oktober 2013 werd er een debat gevoerd in de Eerste Kamer over het wetvoorstel van de pensioenplannen. De Eerste Kamer wees het wetvoorstel over pensioenplannen af, daardoor moet het kabinet de plannen aanpassen. Dit wetvoorstel zal als eerste weer door de Tweede Kamer moeten worden behandeld om het wetvoorstel daarna alsnog goed gekeurd te krijgen door de Eerste Kamer.

Na Prinsjesdag 2013 startte het kabinet onderhandelingen met de oppositie over de begroting. PVV en SP weigerden het aanbod tot onderhandelingen van minister Dijsselbloem, later haakten de Partij voor de Dieren, 50Plus, het CDA en GroenLinks af. De coalitie onderhandelde samen met D66, ChristenUnie en SGP. De onderhandelingen waren vooral bedoeld om de plannen door de Eerste Kamer te krijgen, toch vond het overleg plaats tussen de fractievoorzitters en Kamerleden uit de Tweede Kamer. Met steun van D66, ChristenUnie en SGP ontstaat er in de Eerste Kamer een nipte meerderheid van 38 zetels.[20] Op 11 oktober 2013 legden de onderhandelaars het resultaat voor aan hun fracties.[21] Op dezelfde datum maakten zij 's avonds via een persconferentie bekend dat de vijf partijen, D66, ChristenUnie, SGP, PvdA en VVD, met het kabinet gekomen zijn tot de Begrotingsafspraken 2014.[22].

Op 18 december 2013 werd bekend dat de Eerste Kamer instemt met het woonakkoord. PvdA-senator Adri Duivesteijn dreigde tegen het akkoord te stemmen omdat hij het oneens was met de verhuurdersheffing, waardoor er 1,7 miljard euro naar de schatkist zou gaan, in plaats van naar de woningcoöperaties. De stem van Duivesteijn was cruciaal. Als hij tegen had gestemd, was het woonakkoord verworpen op één stem. Uiteindelijk stemde Duivesteijn, na aanpassingen van de minister voor Wonen en Rijksdienst, Stef Blok, voor het akkoord, waardoor er een nipte meerderheid was.[23] Het woonakkoord was gesloten tussen de coalitiepartijen VVD en PvdA en oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP. De oppositiepartijen gaven aan te wachten met het pensioenakkoord presenteren totdat het woonakkoord aangenomen was. Ook andere akkoorden met deze partijen zouden op losse schroeven komen te staan. Minister Ronald Plasterk gaf aan dat hij een kabinetscrisis vreesde als Duivesteijn tegen had gestemd. Stef Blok gaf aan dat "het heel spannend was". Minister Lodewijk Asscher zei dat er geen gevaar voor het kabinet is geweest.[24][25][26]

Samenstelling[bewerken]

Het kabinet-Rutte II bestaat uit dertien ministers, minister-president en minister van Algemene Zaken Rutte meegeteld, en zeven staatssecretarissen. Zeven ministers zijn van de VVD, zes ministers van de PvdA. De VVD levert drie staatssecretarissen, de PvdA vier.

Ministers[bewerken]

Ministerie Minister Partij Opmerking(en)
Minister-president (MP), minister van Algemene Zaken (AZ)
Nederlandse minister-president en minister van Algemene Zaken Mark Rutte
Mark Rutte (1967) VVD
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK)
Minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken
Ronald Plasterk (1957) PvdA
Minister van Buitenlandse Zaken (BuZa)
Nederlands minister van Buitenlandse Zaken (Foreign Affairs) Frans Timmermans
Frans Timmermans (1961) PvdA
Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
Nederlands minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Lilianne Ploumen
Lilianne Ploumen (1962) PvdA minister zonder portefeuille
Minister van Defensie (Def.)
Jeanine Hennis-Plasschaert
Jeanine Hennis-Plasschaert (1973) VVD
Minister van Economische Zaken (EZ)
Minister van ELI Henk Kamp
Henk Kamp (1952) VVD
Minister van Financiën (Fin.)
Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem
Jeroen Dijsselbloem (1966) PvdA tevens voorzitter van de Eurogroep
Minister van Infrastructuur en Milieu (I&M)
Infrastructuur en Milieu
Melanie Schultz van Haegen (1970) VVD
Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)
Minister van Onderwijs Jet Bussemaker
Jet Bussemaker (1961) PvdA
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW)
Minister van SZW
Lodewijk Asscher (1974) PvdA tevens vicepremier
Minister van Veiligheid en Justitie (V&J)
Minister van Veiligheid en Justitie Ivo Opstelten
Ivo Opstelten (1944) VVD
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
Edith Schippers
Edith Schippers (1964) VVD
Minister voor Wonen en Rijksdienst
Stef Blok
Stef Blok (1964) VVD minister zonder portefeuille

Staatssecretarissen[bewerken]

Staatssecretariaat Staatssecretaris Partij Opmerking(en)
Staatssecretaris van Economische Zaken (EZ)
(mag in het buitenland de titel minister voor Landbouw voeren)
Staatssecretaris van Economische Zaken
Co Verdaas (1966) PvdA tot en met 6 december 2012
Staatssecretaris van Economische Zaken Sharon Dijksma (1971) PvdA vanaf 18 december 2012
Staatssecretaris van Financiën (Fin.)
(heeft binnen de Eurogroep de bevoegdheden van Minister van Financiën)
Staatssecretaris van Financiën
Frans Weekers (1967) VVD tot en met 30 januari 2014
Staatssecretaris van Financiën
Eric Wiebes (1963) VVD vanaf 4 februari 2014
Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu (I&M)
(mag in het buitenland de titel minister voor Milieu voeren)
Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu
Wilma Mansveld (1962) PvdA
Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)
Staatssecretaris van OCW Sander Dekker
Sander Dekker (1975) VVD
Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW)
Staatssecretaris van SZW Jetta Klijnsma
Jetta Klijnsma (1957) PvdA
Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie (V&J)
(mag in het buitenland de titel minister voor Immigratie voeren)
Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Fred Teeven
Fred Teeven (1958) VVD
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Martin van Rijn (1956) PvdA

Personele wijzigingen[bewerken]

  • Op 6 december 2012 diende Co Verdaas zijn ontslag in in verband met een affaire, ontstaan in zijn vorige functie als gedeputeerde van Gelderland. De gehele oppositie verweet premier Rutte een onzorgvuldige selectieprocedure. [27]
  • Op 18 december 2012 trad Sharon Dijksma aan als staatssecretaris van Economische Zaken als opvolger van Co Verdaas.
  • Op 30 januari 2014 diende Frans Weekers zijn ontslag in. In een debat in de Tweede Kamer had hij geconcludeerd onvoldoende draagvlak in de Kamer te hebben over zijn beleid inzake de Belastingdienst.[28]
  • Op 4 februari 2014 trad Eric Wiebes aan als staatssecretaris van Financiën als opvolger van Frans Weekers.

Bijzonderheden[bewerken]

Tijdens het kabinet-Rutte II, op 30 april 2013, trad koningin Beatrix af als staatshoofd; zij werd opgevolgd door koning Willem-Alexander.

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen

Verwijzingen

  1. NU.nl. "Maatregel zorgpremie komt niet door Senaat", 4 november 2012.
  2. NU.nl. "Spekman vindt inkomensnivellering een feest", 3 november 2012.
  3. NU.nl. "Tweede Kamer krijgt koopkrachtberekeningen", 5 november 2012.
  4. Trouw. "VVD meldt 600 opzeggingen", 10 november 2012.
  5. Overheid.nl. Nr. 32 Motie van de leden Zijlstra en Samson (13 november 2012)
  6. Overheid.nl. Debat regeringsverklaring (3 december 2012)
  7. Overheid.nl. 32 847 Integrale visie op de woningmarkt Nr. 42 Brief van de Minister voor wonen en Rijksdienst (13 februarui 2013)
  8. de Volkskrant. "PvdA-Senator: 'Woonplannen kabinet ondoordacht'", 12 maart 2013.
  9. de Volkskrant. "Oppositie valt over PvdA heen wegens uitspraken senator Duivesteijn", 29 september 2013.
  10. Eerste Kamer. Wetsvoorstellen huurverhogingen aanvaard (12 maart 2013)
  11. De heer Koffeman (PvdD): "Voorzitter, mag ik een punt van orde maken?"
    De voorzitter: "Zegt u het maar."
    De heer Koffeman (PvdD): "Mevrouw Joyce Sylvester stemde eerst tegen. Zij corrigeerde dat direct, maar naar mijn gevoel kan een uitgebrachte stem niet hersteld worden."
    De voorzitter: "Jawel, dat kan voordat ik de volgende naam heb genoemd. Ik constateer dat dit wetsvoorstel met 37 tegen 36 stemmen is aangenomen."
  12. de Volkskrant. "Teeven blijft ook zonder het volle vertrouwen", 19 april 2013.
  13. NU.nl. "Weekers overleeft motie van wantrouwen", 15 mei 2013.
  14. Nederland onderschepte zelf gesprekken NOS.nl, 5 februari 2014, geraadpleegd op 6 februari 2014
  15. NSA erkent aftappen Nederlanders NOS.nl, 30 oktober 2013, geraadpleegd op 6 februari 2014
  16. SP: Positie Plasterk in het geding NOS.nl, geraadpleegd op 6 februari 2014
  17. Plasterk houdt steun van coalitie NU.nl, geraadpleegd op 12 februari 2014
  18. Slob dreigt met intrekken steun NOS.nl, geraadpleegd op 26 februari 2014
  19. NOS. "Kabinet niet verder met oppositie", 19 augustus 2013.
  20. Akkoord met oppositie lijkt aanstaande NU.nl, geraadpleegd op 11 oktober 2013
  21. Fracties overleggen over onderhandelingsresultaat NU.nl, geraadpleegd op 11 oktober 2013
  22. Begrotingsafspraken 2014 rijksoverheid.nl, geraadpleegd op 10 februari 2014
  23. Senaat stemt voor woonakkoord NOS.nl, geraadpleegd op 20 december 2013
  24. Plasterk vreesde kabinetscrisis NOS.nl, geraadpleegd op 20 december 2013
  25. Blok: dinsdag was heel spannend NOS.nl, geraadpleegd op 20 december 2013
  26. Asscher: geen gevaar voor kabinet geweest NOS.nl, geraadpleegd op 20 december 2013
  27. Tweede Kamer. Oppositie kritisch over aftreden staatssecretaris Verdaas (6 december 2012)
  28. Trouw. Weekers treedt af om toeslagenkwestie (29 januari 2014)