Kabinet-Zijlstra

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kabinet-Zijlstra
De bewindslieden van het kabinet-Zijlstra in de Blauwe Zaal op 21 november 1966
De bewindslieden van het kabinet-Zijlstra in de Blauwe Zaal op 21 november 1966
Coalitie KVP, ARP
Zeteltal TK 50 + 13 = 63
Premier dr. J. (Jelle) Zijlstra
Beëdiging 22 november 1966
Demissionair 15 februari 1967
Ontslagdatum 5 april 1967
Voorganger Cals
Opvolger De Jong
Zetels in de Tweede Kamer
Zetels in de Tweede Kamer
Overzicht kabinetten
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Het kabinet-Zijlstra was de uitvoerende tak van de Nederlandse overheid van 22 november 1966 tot 5 april 1967. Het kabinet werd gevormd door de politieke partijen Katholieke Volkspartij (KVP) en Anti-Revolutionaire Partij (ARP) na de val van het kabinet-Cals op 14 oktober 1966. Het kabinet-Zijlstra was een rompkabinet dat als belangrijkste taak had om de voorbereidingen van de vervroegde verkiezingen te organiseren.[1]

Verloop[bewerken]

Na dat het kabinet-Cals ten val komt als gevolg van de Nacht van Schmelzer benoemt Koningin Juliana op 18 oktober 1966 KVP–Tweede Kamer fractievoorzitter Norbert Schmelzer tot informateur. Hij streeft naar een overgangskabinet van KVP en ARP aangevuld met politieke buitenstaanders. Informateur Norbert Schmelzer benaderd voormalig minister van Economische Zaken Jan van den Brink (KVP) als minister-president maar die weigert. Vervolgens komt Eerste Kamerlid en voormalig minister-president Jan de Quay (KVP) in beeld maar die geeft aan alleen beschikbaar te zijn als vicepremier en schuift vervolgens Eerste Kamerlid en voormalig minister van Financiën Jelle Zijlstra (ARP) naar voren als kandidaat maar partijleider van de ARP Barend Biesheuvel weerhoudt Jelle Zijlstra echter van medewerking. Nadat ook voorzitter van de Sociaal-Economische Raad en voormalig minister van Economische Zaken Jan de Pous (CHU) en minister van Defensie Piet de Jong (KVP) bedanken voor de functie geeft informateur Norbert Schmelzer zijn opdracht terug. Op 4 november 1966 stelt Koningin Juliana vice-president van de Raad van State en voormalig minister-president Louis Beel (KVP) aan als informateur. Informateur Louis Beel weet Barend Biesheuvel wel te bewegen om Jelle Zijlstra te accepteren als minister-president. Op 16 november 1966 wordt Jelle Zijlstra benoemd tot formateur en vormt vervolgens een kabinet uit de demissionaire confessionele ambtsbekleders van het kabinet-Cals. Als concessie aan de ARP moet de KVP haar bezwaren tegen het belastingplan van het vorige kabinet deels inslikken.[2]

Op 18 januari 1967 wordt door minister van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk Marga Klompé het wetsvoorstel voor de Omroepwet ingevoerd. Het wetsvoorstel was op 28 mei 1965 ingediend door voormalig minister van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk Maarten Vrolijk. Deze nieuwe wet moest het Nederlandse publieke omroepbestel toegankelijker maken voor nieuwe omroepenorganisaties. Ook werd de omroepstatus geïntroduceerd waardoor omroeporganisaties hun financieringen op basis van ledental zouden ontvangen. Daarnaast maakte de wet het mogelijk om te adverteren via de kanalen van het publieke omroepbestel.

Het kabinet handelt ook de rijksbegroting van 1967 af en neemt een besluit over de winning van aardgas op de Noordzee. Vanwege de toenemende werkloosheid, met name door enkele massaontslagen in de textielsector trekt minister-president en minister van Financiën Jelle Zijlstra meer geld uit voor werkgelegenheidsbevordering.

De bewindslieden van het kabinet-Zijlstra in de Blauwe Zaal op 22 November 1966.
Premier van Roemenië Ion Maurer en minister van Buitenlandse Zaken Joseph Luns op 13 januari 1967.
Vicepremier en minister van Verkeer en Waterstaat Jan de Quay, minister van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk Marga Klompé en topambtenaar Jan Verhoeven tijdens een debat over de Omroepwet in de Tweede Kamer op 16 januari 1967.

Ambtsbekleders[bewerken]

Ambtsbekleders Ministers / Ministerie Termijn Partij
J. (Jelle) Zijlstra dr.
J. (Jelle) Zijlstra

(1918–2001)
Minister-president /
Minister
Algemene Zaken 22 november 1966 –
5 april 1967
ARP
Minister Financiën
J.E. (Jan) de Quay dr.
J.E. (Jan) de Quay

(1901–1985)
Vicepremier /
Minister
Verkeer en Waterstaat 22 november 1966 –
5 april 1967
KVP
B.W. (Barend) Biesheuvel mr.
B.W. (Barend) Biesheuvel

(1920–2001)
Vicepremier /
Minister
Landbouw en Visserij 24 juli 1963 –
5 april 1967
ARP
Minister Surinaamse en Nederlands-Antilliaanse Zaken
P.J. (Koos) Verdam mr.dr.
P.J. (Koos) Verdam

(1915–1998)
Minister Binnenlandse Zaken 5 september 1966 –
5 april 1967
ARP
J.M.A.H. (Joseph) Luns mr.dr.
J.M.A.H. (Joseph) Luns

(1911–2002)
Minister Buitenlandse Zaken 13 oktober 1956 –
6 juli 1971
KVP
A.A.M. (Teun) Struycken mr.
A.A.M. (Teun) Struycken

(1906–1977)
Minister Justitie 22 november 1966 –
5 april 1967
KVP
J.A. (Joop) Bakker drs.
J.A. (Joop) Bakker

(1921–2003)
Minister Economische Zaken 22 november 1966 –
5 april 1967
ARP
P.J.S. (Piet) de Jong P.J.S. (Piet) de Jong
(1915–2016)
Minister Defensie 24 juli 1963 –
5 april 1967
KVP
G.M.J. (Gerard) Veldkamp dr.
G.M.J. (Gerard) Veldkamp

(1921–1990)
Minister Sociale Zaken en Volksgezondheid 17 juli 1961 –
5 april 1967
KVP
I.A. (Isaäc) Diepenhorst mr.dr.
I.A. (Isaäc) Diepenhorst

(1916–2004)
Minister Onderwijs en Wetenschappen 14 april 1965 –
5 april 1967
ARP
H.B.J. (Herman) Witte ir.
H.B.J. (Herman) Witte

(1909–1973)
Minister Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening 22 november 1966 –
5 april 1967
KVP
M.A.M. (Marga) Klompé dr.
M.A.M. (Marga) Klompé

(1912–1986)
Minister Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk 22 november 1966 –
6 juli 1971
KVP
Ambtsbekleder Minister / Portefeuille / Ministerie Termijn Partij
Th.H. (Theo) Bot mr.
Th.H. (Theo) Bot

(1911–1984)
Minister Ontwikkelingssamenwerking
(Buitenlandse Zaken)
14 april 1965 –
5 april 1967
KVP
Ambtsbekleders Staatssecretarissen / Portefeuille / Ministerie Termijn Partij
L. (Leo) de Block mr.
L. (Leo) de Block

(1904–1988)
Staatssecretaris Europese Zaken
(Buitenlandse Zaken)
3 september 1963 –
5 april 1967
KVP
Staatssecretaris Internationale Vervoersaangelegenheden
(Verkeer en Waterstaat)
22 november 1966 –
5 april 1967
L.J.M. (Louis) van Son drs.
L.J.M. (Louis) van Son

(1922–1986)
Staatssecretaris Internationale Handel, Middenstand, Toerisme,
Regionale Industrialisatie en Exportbevordering
(Economische Zaken)
28 november 1966 –
6 juli 1971
KVP
G.H.J.M. (Gerard) Peijnenburg G.H.J.M. (Gerard) Peijnenburg
(1919–2000)
Staatssecretaris Koninklijke Landmacht
(Defensie)
13 mei 1965 –
5 april 1967
Onafhankelijk
A. (Adri) van Es A. (Adri) van Es
(1913–1994)
Koninklijke Marine
(Defensie)
14 augustus 1963 –
16 september 1972
ARP
H. (Heije) Schaper H. (Heije) Schaper
(1906–1966)
Koninklijke Luchtmacht
(Defensie)
22 juni 1966 –
5 april 1967
Onafhankelijk
A.J.H. (Louis) Bartels dr.
A.J.H. (Louis) Bartels

(1915–2002)
Staatssecretaris Volksgezondheid
(Sociale Zaken en Volksgezondheid)
3 september 1963 –
5 april 1967
KVP
J.F.G.M. (José) de Meijer dr.
J.F.G.M. (José) de Meijer

(1915–2000)
Sociale Zaken
(Sociale Zaken en Volksgezondheid)
15 november 1963 –
5 april 1967
KVP
J.H. (Hans) Grosheide mr.
J.H. (Hans) Grosheide

(1930)
Staatssecretaris Lager-, Middelbaar-, Nijverheid- en Voortgezet
Onderwijs en Lichamelijke Opvoeding
(Onderwijs en Wetenschappen)
3 september 1963 –
6 juli 1971
ARP
Bron: Kabinet-Zijlstra Rijksoverheid.nl

Kabinetsformatie[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Kabinetsformatie Nederland 1966 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Reden ontslagaanvraag[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Nacht van Schmelzer voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Noemenswaardigheden[bewerken]

  • Vier ambtsbekleders van het kabinet; Zijlstra, De Quay, Biesheuvel en De Jong diende ooit als minister-president.
  • Maar liefst acht bewindslieden van het kabinet; Luns, Bakker, De Jong, Klompé, De Block, Van Son, Van Es en Grosheide namen zitting in het volgende kabinet.

Levende bewindslieden[bewerken]

Zie ook[bewerken]