Kabinet-Marijnen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kabinet-Marijnen
De bewindslieden van het kabinet-Marijnen in de Trêveszaal op 24 juli 1963
De bewindslieden van het kabinet-Marijnen in de Trêveszaal op 24 juli 1963
Coalitie KVP, VVD, ARP, CHU
Zeteltal TK 50 + 16 + 13 + 13 = 92
Premier mr. V.G.M. (Victor) Marijnen
Beëdiging 24 juli 1963
Demissionair 27 februari 1965
Ontslagdatum 14 april 1965
Voorganger De Quay
Opvolger Cals
Zetels in de Tweede Kamer
Zetels in de Tweede Kamer
Overzicht kabinetten
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Het kabinet-Marijnen was de uitvoerende tak van de Nederlandse overheid van 24 juli 1963 tot 14 april 1965. Het kabinet werd gevormd door de politieke partijen Katholieke Volkspartij (KVP), Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD), Anti-Revolutionaire Partij (ARP) en de Christelijk-Historische Unie (CHU) na de Tweede Kamerverkiezingen van 1963. Het centrum-rechtse kabinet-Marijnen was een meerderheidskabinet dat zowel in de Eerste Kamer en Tweede Kamer kon rekenen op een ruime meerderheid. Het kabinet-Marijnen was een voortzetting van het vorige kabinet De Quay.[1]

Verloop[bewerken]

Het kabinet regeert tijdens een periode van hoogconjunctuur door onder meer aardgasvondsten begunstigen het financieel-economische beleid. Er is krapte op de arbeidsmarkt, waardoor de lonen gaan stijgen. Vanwege een te kort op de arbeidsmarkt worden buitenlandse werknemers geworven. Er wordt voortgegaan met de opbouw van de sociale verzorgingsstaat, er komt een Ziekenfondswet en in 1964 wordt er door minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Gerard Veldkamp het sociaal minimum ingevoerd. In 1964 worden maatregelen genomen tegen commerciële televisie-uitzendingen vanaf de Noordzee (vanaf het zgn. REM-eiland).

Het (voorgenomen) huwelijk van prinses Irene met Carel Hugo van Bourbon-Parma op 29 april 1964 en de daarmee samenhangende overgang van Irene naar het katholicisme leiden tot veel commotie. Belangrijkste reden daarvoor zijn de aspiraties van Carel Hugo. Hij maakt aanspraken op de Spaanse troon. Prinses Irene verliest haar recht op troonopvolging. Het feit dat Irene tot het katholieke geloof is overgegaan, is voor een deel van de protestanten overigens moeilijk verteerbaar. De fractieleiders van ARP en CHU wensen echter niet uit te spreken, dat een katholiek op de troon ondenkbaar is.

Op 15 september 1964 tijdens de algemene beschouwingen informeert minister van Financiën Johan Witteveen de Tweede Kamer over de slechte toestand van de economie. Er is sprake van een betalingsbalanstekort en mede door de loonstijgingen gaan de overheidsuitgaven flink omhoog. Hoewel achteraf uit de cijfers blijkt dat het EMU-tekort en de EMU-schuld daalden, wordt er gesproken van het 'Gat van Witteveen' op de begroting. Om de stijgende overheids- en sociale zekerheidsuitgaven te financieren overschrijden de collectieve lasten de grens van 30%.

De bewindslieden van het kabinet-Marijnen na de beëdiging bij Huis ten Bosch op 24 juli 1963.
Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Gerard Veldkamp tijdens een persconferentie op 10 januari 1964.
Duitse minister van Buitenlandse Zaken Gerhard Schröder, bondskanselier van Duitsland Ludwig Erhard, minister-president Victor Marijnen en minister van Buitenlandse Zaken Joseph Luns op het Catshuis op 2 maart 1964.
Minister van Financiën Johan Witteveen en het koffertje met de miljoenennota op het Binnenhof op 15 september 1964.
Minister van Buitenlandse Zaken Joseph Luns en minister van Binnenlandse Zaken Edzo Toxopeus op 5 maart 1965.

Ambtsbekleders[bewerken]

Ambtsbekleders Ministers / Ministerie Termijn Partij
V.G.M. (Victor) Marijnen mr.
V.G.M. (Victor) Marijnen

(1917–1975)
Minister-president /
Minister
Algemene Zaken 24 juli 1963 –
14 april 1965
KVP
B.W. (Barend) Biesheuvel mr.
B.W. (Barend) Biesheuvel

(1920–2001)
Vicepremier /
Minister
Landbouw en Visserij 24 juli 1963 –
5 april 1967
ARP
Minister Surinaamse en Nederlands-Antilliaanse Zaken
E.H. (Edzo) Toxopeus mr.
E.H. (Edzo) Toxopeus

(1918–2009)
Minister Binnenlandse Zaken 19 mei 1959 –
14 april 1965
VVD
J.M.A.H. (Joseph) Luns mr.dr.
J.M.A.H. (Joseph) Luns

(1911–2002)
Minister Buitenlandse Zaken 2 september 1952 –
6 juli 1971
KVP
H.J. (Johan) Witteveen dr.
H.J. (Johan) Witteveen

(1921)
Minister Financiën 24 juli 1963 –
14 april 1965
VVD
Y. (Ynso) Scholten mr.
Y. (Ynso) Scholten

(1918–1984)
Minister Justitie 24 juli 1963 –
14 april 1965
CHU
J.E. (Koos) Andriessen dr.
J.E. (Koos) Andriessen

(1928)
Minister Economische Zaken 24 juli 1963 –
14 april 1965
CHU
P.J.S. (Piet) de Jong P.J.S. (Piet) de Jong
(1915–2016)
Minister Defensie 24 juli 1963 –
5 april 1967
KVP
G.M.J. (Gerard) Veldkamp dr.
G.M.J. (Gerard) Veldkamp

(1921–1990)
Minister Sociale Zaken en Volksgezondheid 17 juli 1961 –
5 april 1967
KVP
Th.H. (Theo) Bot mr.
Th.H. (Theo) Bot

(1911–1984)
Minister Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen 24 juli 1963 –
14 april 1965
KVP
J. (Jan) van Aartsen mr.
J. (Jan) van Aartsen

(1909–1992)
Minister Verkeer en Waterstaat 24 juli 1963 –
14 april 1965
ARP
P.C.W.M. (Pieter) Bogaers drs.
P.C.W.M. (Pieter) Bogaers

(1924–2008)
Minister Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening 24 juli 1963 –
22 november 1966
KVP
J.F. (Jo) Schouwenaar-Franssen drs.
J.F. (Jo) Schouwenaar-Franssen

(1909–1995)
Minister Maatschappelijk Werk 24 juli 1963 –
14 april 1965
VVD
Ambtsbekleders Staatssecretarissen / Portefeuille / Ministerie Termijn Partij
L. (Leo) de Block mr.
L. (Leo) de Block

(1904–1988)
Staatssecretaris Europese Zaken
(Buitenlandse Zaken)
3 september 1963 –
5 april 1967
KVP
Netherlands politic personality icon.svg mr.dr.
I.N.Th. (Isaäc) Diepenhorst

(1907–1976)
Internationale Samenwerking
(Buitenlandse Zaken)
28 november 1963 –
14 april 1965
CHU
W.H. (Willem) van den Berge dr.
W.H. (Willem) van den Berge

(1905–1987)
Staatssecretaris Fiscale Zaken
(Financiën)
27 mei 1959 –
14 april 1965
Onafhankelijk
J.A. (Joop) Bakker drs.
J.A. (Joop) Bakker

(1921–2003)
Staatssecretaris Middenstand en Regionale Industrialisatie
(Economische Zaken)
3 september 1963 –
22 november 1966
ARP
J.C.E. (Joop) Haex J.C.E. (Joop) Haex
(1911–2002)
Staatssecretaris Koninklijke Landmacht
(Defensie)
14 augustus 1963 –
14 april 1965
CHU
A. (Adri) van Es A. (Adri) van Es
(1913–1994)
Koninklijke Marine
(Defensie)
14 augustus 1963 –
16 september 1972
ARP
W. (Willem) den Toom W. (Willem) den Toom
(1911–1998)
Koninklijke Luchtmacht
(Defensie)
25 november 1963 –
14 april 1965
VVD
A.J.H. (Louis) Bartels dr.
A.J.H. (Louis) Bartels

(1915–2002)
Staatssecretaris Volksgezondheid
(Sociale Zaken en Volksgezondheid)
3 september 1963 –
5 april 1967
KVP
J.F.G.M. (José) de Meijer dr.
J.F.G.M. (José) de Meijer

(1915–2000)
Sociale Zaken
(Sociale Zaken en Volksgezondheid)
15 november 1963 –
5 april 1967
KVP
J.H. (Hans) Grosheide mr.
J.H. (Hans) Grosheide

(1930)
Staatssecretaris Onderwijs
(Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen)
3 september 1963 –
6 juli 1971
ARP
L.J.M. (Louis) van de Laar drs.
L.J.M. (Louis) van de Laar

(1921–2004)
Kunsten, Jeugdwerk, Volksontwikkeling,
Sport en Natuurbescherming
(Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen)
24 oktober 1963 –
14 april 1965
KVP
M.J. (Mike) Keyzer M.J. (Mike) Keyzer
(1911–1983)
Staatssecretaris Luchtvaart, Scheepvaart en Goederenvervoer
(Verkeer en Waterstaat)
18 april 1967 –
6 juli 1971
VVD
Bron: Kabinet-Marijnen Rijksoverheid.nl

Kabinetsformatie[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Kabinetsformatie Nederland 1963 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Reden ontslagaanvraag[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Nederlandse kabinetscrisis over het omroepbestel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 27 februari 1965 tot een voortijdig einde aan het kabinet. De exacte redenen voor de val bleven duister, maar duidelijk was wel dat er in de ministerraad geen overeenstemming was bereikt over het omroepbeleid. Minister-president Victor Marijnen kon niets anders dan Koningin Juliana het ontslag aanbieden van zijn kabinet .

Noemenswaardigheden[bewerken]

  • Tien bewindslieden van het kabinet; Luns, Witteveen, De Jong, De Block, Bakker, Haex, Van Es, Den Toom, Grosheide en Keyzer diende later ook in het kabinet-De Jong.

Levende bewindslieden[bewerken]

Zie ook[bewerken]