Kabinet-Van Tienhoven

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Kabinet-Van Tienhoven
Kabinet in Nederland Vlag van Nederland
Premier G. van Tienhoven
Politieke kleur Liberaal
Start 21 augustus 1891
Demissionair 24 april 1894
Eind 9 mei 1894
Voorganger Mackay
Opvolger Röell
Nederlandse kabinetten van 1848 t/m WO II
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Het kabinet-Van Tienhoven was een liberaal Nederlands kabinet dat regeerde van 21 augustus 1891 tot en met 9 mei 1894.

Dit liberale kabinet wordt gevormd na de verkiezingen van 1891, waarbij 'rechts' haar meerderheid verliest. Het kabinet streeft naar uitbreiding van het mannenkiesrecht. Minister Tak van Poortvliet komt hiertoe met een wetsvoorstel dat het echter niet haalt. Het lukt minister Pierson wel een belangrijke belastingherziening door te voeren.

Nadat een amendement-De Meijier op het kiesrechtvoorstel is aangenomen, waarin de eisen waaraan een kiezer moet voldoen zijn aangescherpt, trekt Tak zijn voorstel in. De Tweede Kamer wordt vervolgens ontbonden. Omdat de aanhangers van Tak (de Takkianen) bij de verkiezingen een nederlaag lijden, treedt het kabinet af. Minister Van Tienhoven, die het niet eens is met de intrekking van het wetsontwerp en de ontbinding neemt al eerder ontslag.

Bijzonderheden[bewerken]

Minister Seyffardt van Oorlog komt in conflict met koningin-regentes Emma over de benoeming van enkele hofdignitarissen/officieren.

Het Kiesrechtvoorstel van Tak van Poortvliet behelst dat alle mannen die kunnen lezen en schrijven het kiesrecht krijgen. Een schrijfproef moet daarover uitsluitsel geven. Velen vrezen dat hierdoor ook landlopers en bedelaars kiesrecht krijgen. Daarom voegt Tak als extra eis toe, dat een kiezer tevens een vaste woning moet hebben. Ook dat gaat veel Kamerleden niet ver genoeg. Daarom komt het liberale Kamerlid De Meijier met een amendement, waardoor zal worden bepaald dat een huis minstens twee kamers moet hebben. Hoewel Tak het amendement niet onaanvaardbaar had verklaard, trekt hij na aanneming ervan zijn wetsvoorstel in.

Tak ontbindt, daartoe gemachtigd door de koningin-regentes, de Tweede Kamer. Bij de hierop volgende verkiezingsstrijd gaat het alleen om de vraag vóór of tegen Tak. De scheidslijn tussen die voor- en tegenstanders loopt dwars door alle partijen. De tegenstanders ('anti-Takkianen') behalen de overwinning (56 tegen 44 zetels).

Ministers[bewerken]

Minister van Buitenlandse Zaken Gijsbert van Tienhoven liberaal van 21 augustus 1891 tot 21 maart 1894
Joannes Coenraad Jansen lib. unie a.i., van 21 maart 1894 tot 8 mei 1894
Minister van Justitie Hendrik Jan Smidt liberaal
Minister van Binnenlandse Zaken Johannes Tak van Poortvliet liberaal
Minister van Financiën Nicolaas Gerard Pierson lib. unie
Minister van Oorlog August Lodewijk Willem Seyffardt liberaal
Minister van Marine Joannes Coenraad Jansen lib. unie
Minister van Waterstaat, Handel en Nijverheid Cornelis Lely lib. unie
Minister van Koloniën Willem Karel baron van Dedem lib. unie