Kabinet-Lubbers III

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kabinet-Lubbers III
De bordesscène van het kabinet-Lubbers III bij Huis ten Bosch op 7 november 1989
De bordesscène van het kabinet-Lubbers III bij Huis ten Bosch op 7 november 1989
Coalitie CDA, PvdA
Zeteltal TK 54 + 49 = 103
Premier drs. R.F.M. (Ruud) Lubbers
Beëdiging 7 november 1989
Demissionair 10 mei 1994
Ontslagdatum 22 augustus 1994
Voorganger Lubbers II
Opvolger Kok I
Zetels in de Tweede Kamer
Zetels in de Tweede Kamer
Overzicht kabinetten
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Het kabinet-Lubbers III (ook bekend als Lubbers-Kok)[1] was de uitvoerende tak van de Nederlandse overheid van 7 november 1989 tot 22 augustus 1994. Het kabinet werd gevormd door de politieke partijen Christen-Democratisch Appèl (CDA) en de Partij van de Arbeid (PvdA) na de Tweede Kamerverkiezingen van 1989. Het centrum kabinet-Lubbers III was een meerderheidskabinet dat zowel in de Eerste Kamer en Tweede Kamer kon rekenen op een ruime meerderheid. Het kabinet-Lubbers III was met een regeringsperiode van 1749 dagen ruim twee decennia lang het langstzittende kabinet in de parlementaire geschiedenis tot het kabinet-Rutte II in 2017 dit record verbrak.[2][3]

Verloop[bewerken]

Het kabinet start met de intentie meer geld uit te trekken voor investeringen in milieu, gezondheidszorg, kinderopvang en voor verhoging van uitkeringen en ambtenarensalarissen. Speerpunt is de zogenaamde sociale vernieuwing, waartoe rijk en gemeenten projecten zullen opzetten. Het kabinet moet echter verder zelf ook verder bezuinigen, onder meer op de sociale zekerheid. De val van de Berlijnse Muur markeert een keerpunt in de geschiedenis.[4]

De val van diverse communistische regimes leidt tot instabiliteit, waarvan een oorlog in voormalig Joegoslavië het gevolg is. Dit leidt tot een grote stroom asielzoekers uit onder meer Bosnië. Na de van de Berlijnse Muur en na democratische omwentelingen in Midden- en Oost-Europa treedt verdere ontspanning in. Er komt een internationaal verdrag over troepenvermindering. Het kabinet besluit de krijgsmacht met circa een derde in te krimpen. Aangekondigd wordt dat de dienstplicht zal worden opgeschort. Er wordt een bataljon soldaten uitgezonden naar Bosnië, om in VN-verband de "veilige haven" Srebrenica te beschermen.

Op 19 juli 1990 tekent Nederland met België, Luxemburg, Frankrijk en West-Duitsland de Verdragen van Schengen over afschaffing van de grenscontroles aan de binnengrenzen.

Bij de Tussenbalans van 1991 werd er om de tekorten van de rijksbegroting terug te dringen het kwartje van Kok ingevoerd.

Op 13 november 1991 werd een bomaanslag gepleegd op het huis van staatssecretaris van Justitie Aad Kosto in Grootschermer. Het huis werd grotendeels verwoest, staatssecretaris Aad Kosto was op het moment van de aanslag zelf niet aanwezig. Deze aanslag toegeschreven aan actiegroep RaRa richtte zich tegen het asielbeleid van de staatssecretaris.[5]

Op 7 februari 1992 wordt het Verdrag van Maastricht getekend dat bestaande EG-verdragen uitgebreid met bepalingen over samenwerking op economisch en monetair beleid, buitenlands en veiligheidsbeleid, sociaal beleid en op het gebied van justitie. De Economische en Monetaire Unie (EMU) komt tot stand, waardoor invoering van een gezamenlijke munt dichterbij komt.

In juni 1992 werd in EG-verband overeenstemming bereikt over maatregelen om de overproductie in de landbouw tegen te gaan. Op basis van een plan van Eurocommissaris voor Landbouw Ray MacSharry wordt het melkquotum en de graanprijs verlaagd. De boeren krijgen compensatie voor het verlies aan inkomsten.

In 1992 brengen minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij Piet Bukman, minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Hans Alders en staatssecretaris van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij Dzsingisz Gabor het Structuurschema Groene Ruimte uit. Hierin wordt een plan voor het tot stand brengen van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) geschetst. De EHS moet via ecologische verbindingszones waardevolle natuurgebieden met elkaar verbinden. De nadere uitwerking hiervan wordt in handen gelegd van provincies en gemeenten.

Op 4 oktober 1992 verongelukt een Boeing 747 van de Israëlische luchtvaartmaatschappij El Al vlucht 1862 boven de Amsterdamse wijk Bijlmermeer. Het vliegtuig stortte neer op de flats Groeneveen en Klein-Kruitberg waarna de gebouwen direct in brand vlogen en gedeeltelijk instortte. De ramp kostte 43 mensen het leven, waar onder de driekoppige bemanning en de enige passagier van het vliegtuig.[6]

Minister van Justitie Ernst Hirsch Ballin brengt diverse wetten tot stand in het kader van de criminaliteitsbestrijding, zoals een regeling om criminelen voordelen van misdaad te ontnemen.

Ook wordt besloten dat Aruba uiterlijk tien jaar na het verkrijgen van de status aparte onafhankelijk moet worden, wordt teruggedraaid. Het eiland mag in het Koninkrijk blijven.

Personele wijzigingen[bewerken]

Op 18 september 1990 treedt minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij Gerrit Braks (CDA) af wanneer de PvdA–Tweede Kamerleden aangeven het vertrouwen in hem te zullen opzeggen in verband met het dierenwelzijn- en visfraudebeleid dat hij voert. Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Bert de Vries (CDA) neemt de portefeuille waar tot op 28 september 1990 staatssecretaris van Economische Zaken Piet Bukman (CDA) wordt benoemd als minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. Hij wordt diezelfde dag opgevolgd als staatssecretaris van Economische Zaken door CDA–Tweede Kamerlid Yvonne van Rooy. Daarnaast wordt de functie van staatssecretaris van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij opnieuw ingevoerd, de burgemeester van Haaksbergen Dzsingisz Gabor (CDA) wordt later die dag beëdigt en krijgt de portefeuilles Natuur- en Landschapsbeheer, Voedselkwaliteit en Dierenwelzijn toegewezen.

Op 3 januari 1993 treedt minister van Buitenlandse Zaken Hans van den Broek (CDA) af dat hij is benoemd tot eurocommissaris. Hij wordt die zelfde dag opgevolgd door voormalig staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Pieter Kooijmans (CDA) die tot dan werkzaam is als hoogleraar internationaal- en Europese rechten op de Universiteit Leiden.

Op 1 juni 1993 treedt staatssecretaris van Defensie Berend-Jan van Voorst tot Voorst (CDA) af nadat hij is benoemd tot commissaris van de Koningin in Limburg. Hij wordt die zelfde dag opgevolgd door Tweede Kamerlid Ton Frinking (CDA).

Op 5 juni 1993 stapt staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Elske ter Veld (PvdA) op nadat zij meent onvoldoende vertrouwen te hebben van PvdA–Tweede Kamer fractie rondom haar plannen met de bijstand en haar voorstel voor een nieuwe Nabestaandenwet. Op 9 juni 1993 wordt staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen Jacques Wallage (PvdA) benoemd als staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Hij wordt die zelfde dag opgevolgd als staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen door Roel in 't Veld (PvdA) die tot dan werkzaam is als hoogleraar bestuurskunde op de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Op 19 juni 1993 tien dagen na zijn beëdiging stapt staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen Roel in 't Veld (PvdA) alweer op nadat hij in opspraak is gekomen vanwege nevenfuncties die hij vervulde toen hij hoogleraar was. Op 2 juli 1993 wordt Job Cohen (PvdA) die tot dan werkzaam is als rector magnificus en hoogleraar jurisprudentie op de Rijksuniversiteit Limburg benoemd als zijn opvolger.

Op 10 januari 1994 overleed minister van Binnenlandse Zaken Ien Dales (PvdA) aan de gevolgen van een hartaanval op 62–jarige leeftijd. Minister van Justitie Ernst Hirsch Ballin (CDA) neemt de functie waar tot en met 18 januari 1994 wanneer de burgemeester van Amsterdam Ed van Thijn (PvdA) wordt beëdigd als minister van Binnenlandse Zaken.

Op 26 februari 1994 treed staatssecretaris van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur Hans Simons (PvdA) af nadat hij was benoemd tot Wethouder van Rotterdam.

Op 27 mei 1994 treden minister van Binnenlandse Zaken Ed van Thijn (PvdA) en minister van Justitie Ernst Hirsch Ballin (CDA) af na dat er een ingediende motie van VVD–Tweede Kamerlid Hans Dijkstal werd aangenomen waarin werd uitgesproken dat ministers Ed van Thijn en Ernst Hirsch Ballin zich niet langer mochten bemoeien met de vormgeving en aansturing van IRT's werd aangenomen. Als gevolg hier van werd er door de Tweede Kamer een parlementaire enquêtecommissie ingesteld die de IRT-affaire verder moest onderzoeken. Omdat het kabinet al demissionair is worden die zelfde dag de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken Dieuwke de Graaff-Nauta (CDA) en staatssecretaris van Justitie Aad Kosto (PvdA) benoemd tot ministers van hun respectievelijke departementen tot het aantrede van het nieuwe kabinet.

Op 16 juli 1994 treden minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur Hedy d'Ancona (PvdA) en minister van Verkeer en Waterstaat Hanja Maij-Weggen (CDA) af omdat zij op grond van de Grondwettelijke bepalingen moeten kiezen tussen het ministerschap en het Europees Parlement. Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Jo Ritzen (PvdA) neemt de functie van minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur waar en minister van Economische Zaken Koos Andriessen (CDA) vervuld de positie van minister van Verkeer en Waterstaat tot het aantrede van het nieuwe kabinet.

Om die zelfde reden treedt tevens op 16 juli 1994 staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Piet Dankert (PvdA) af.

Nasleep van de Bijlmerramp op 7 oktober 1992.
Deense minister van Buitenlandse Zaken Uffe Ellemann-Jensen, president van de Deutsche Bundesbank Karl Otto Pöhl en minister-president Ruud Lubbers tijdens vergadering op het World Economic Forum op 1 januari 1993.

Ambtsbekleders[bewerken]

Ambtsbekleders Ministers / Ministerie Termijn Partij
R.F.M. (Ruud) Lubbers drs.
R.F.M. (Ruud) Lubbers

(1939)
Minister-president /
Minister
Algemene Zaken 4 november 1982 –
22 augustus 1994
CDA
Minister Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken 7 november 1989 –
14 november 1989
(waarnemend)
27 mei 1994 –
22 augustus 1994
W. (Wim) Kok W. (Wim) Kok
(1938)
Vicepremier /
Minister
Financiën 7 november 1989 –
22 augustus 1994
PvdA
C.I. (Ien) Dales drs.
C.I. (Ien) Dales

(1931–1994)
Minister Binnenlandse Zaken 7 november 1989 –
10 januari 1994
(overleden)
PvdA
E.M.H. (Ernst) Hirsch Ballin mr.dr.
E.M.H. (Ernst) Hirsch Ballin

(1950)
10 januari 1994 –
18 januari 1994
(waarnemend)
CDA
E. (Ed) van Thijn drs.
E. (Ed) van Thijn

(1934)
18 januari 1994 –
27 mei 1994
(afgetreden)
PvdA
D.IJ.W. (Dieuwke) de Graaff-Nauta D.IJ.W. (Dieuwke) de Graaff-Nauta
(1930–2008)
27 mei 1994 –
22 augustus 1994
CDA
H. (Hans) van den Broek mr.
H. (Hans) van den Broek

(1936)
Minister Buitenlandse Zaken 4 november 1982 –
3 januari 1993
(afgetreden na benoeming
tot eurocommissaris)
CDA
P.H. (Pieter) Kooijmans mr.dr.
P.H. (Pieter) Kooijmans

(1933–2013)
3 januari 1993 –
22 augustus 1994
CDA
E.M.H. (Ernst) Hirsch Ballin mr.dr.
E.M.H. (Ernst) Hirsch Ballin

(1950)
Minister Justitie 7 november 1989 –
27 mei 1994
(afgetreden)
CDA
A. (Aad) Kosto mr.
A. (Aad) Kosto

(1938)
27 mei 1994 –
22 augustus 1994
PvdA
J.E. (Koos) Andriessen dr.
J.E. (Koos) Andriessen

(1928)
Minister Economische Zaken 7 november 1989 –
22 augustus 1994
CDA
A.L. (Relus) ter Beek A.L. (Relus) ter Beek
(1944–2008)
Minister Defensie 7 november 1989 –
22 augustus 1994
PvdA
H. (Hedy) d'Ancona drs.
H. (Hedy) d'Ancona

(1937)
Minister Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur 7 november 1989 –
16 juli 1994
(afgetreden na verkiezing
tot europarlementariër)
PvdA
J.M.M. (Jo) Ritzen dr.ir.
J.M.M. (Jo) Ritzen

(1945)
16 juli 1994 –
22 augustus 1994
PvdA
Minister Onderwijs en Wetenschappen 7 november 1989 –
3 augustus 1998
PvdA
J.R.H. (Hanja) Maij-Weggen J.R.H. (Hanja) Maij-Weggen
(1943)
Minister Verkeer en Waterstaat 7 november 1989 –
16 juli 1994
(afgetreden na verkiezing
tot europarlementariër)
CDA
J.E. (Koos) Andriessen dr.
J.E. (Koos) Andriessen

(1928)
16 juli 1994 –
22 augustus 1994
CDA
G.J.M. (Gerrit) Braks ir.
G.J.M. (Gerrit) Braks

(1933–2017)
Minister Landbouw, Natuurbeheer en Visserij 4 november 1982 –
18 september 1990
(afgetreden)
CDA
B. (Bert) de Vries dr.
B. (Bert) de Vries

(1938)
18 september 1990 –
28 september 1990
(waarnemend)
CDA
P. (Piet) Bukman drs.
P. (Piet) Bukman

(1934)
28 september 1990 –
22 augustus 1994
CDA
B. (Bert) de Vries dr.
B. (Bert) de Vries

(1938)
Minister Sociale Zaken en Werkgelegenheid 7 november 1989 –
22 augustus 1994
CDA
J.G.M. (Hans) Alders J.G.M. (Hans) Alders
(1952)
Minister Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer 7 november 1989 –
22 augustus 1994
PvdA
Ambtsbekleders Ministers / Portefeuille / Ministerie Termijn Partij
J.P. (Jan) Pronk drs.
J.P. (Jan) Pronk

(1940)
Minister Ontwikkelingssamenwerking
(Buitenlandse Zaken)
7 november 1989 –
3 augustus 1998
PvdA
E.M.H. (Ernst) Hirsch Ballin mr.dr.
E.M.H. (Ernst) Hirsch Ballin

(1950)
Minister Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken 14 november 1989 –
27 mei 1994
(afgetreden)
CDA
Ambtsbekleders Staatssecretarissen / Portefeuille / Ministerie Termijn Partij
D.IJ.W. (Dieuwke) de Graaff-Nauta D.IJ.W. (Dieuwke) de Graaff-Nauta
(1930–2008)
Staatssecretaris Financiën Lagere Publiekrechtelijke Lichamen,
Organisatie Rijksdienst, Gemeentelijke Herindeling,
Informatievoorziening, Kiesrecht, Rampenbestrijding
en Hulpverlening
(Binnenlandse Zaken)
14 juli 1986 –
27 mei 1994
(afgetreden na benoeming
tot minister van
Binnenlandse Zaken)
CDA
P. (Piet) Dankert P. (Piet) Dankert
(1934–2003)
Staatssecretaris Europese Zaken
(Buitenlandse Zaken)
7 november 1989 –
16 juli 1994
(afgetreden na verkiezing
tot europarlementariër)
PvdA
M.J.J. (Marius) van Amelsvoort drs.
M.J.J. (Marius) van Amelsvoort

(1930–2006)
Staatssecretaris Fiscale Zaken
(Financiën)
7 november 1989 –
22 augustus 1994
CDA
A. (Aad) Kosto mr.
A. (Aad) Kosto

(1938)
Staatssecretaris Vreemdelingenzaken, Immigratie, Integratie, Asiel,
Privaatrecht, Reclassering, Jeugdbescherming,
Kansspelen, en Internationale Rechtshulp
(Justitie)
7 november 1989 –
27 mei 1994
(afgetreden na benoeming
tot minister van Justitie)
PvdA
P. (Piet) Bukman drs.
P. (Piet) Bukman

(1934)
Staatssecretaris Buitenlandse Handel, Exportbevordering en
Regionaal Economisch- en Consumentenbeleid
(Economische Zaken)
7 november 1989 –
28 september 1990
(afgetreden na benoeming
tot minister van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij)
CDA
Y.C.M.Th. (Yvonne) van Rooy mr.
Y.C.M.Th. (Yvonne) van Rooy

(1951)
28 september 1990 –
22 augustus 1994
CDA
B.J.M. (Berend-Jan) baron van Voorst tot Voorst mr.
B.J.M. (Berend-Jan) baron
van Voorst tot Voorst

(1944)
Staatssecretaris Materieelvoorzieningen, Ruimtelijke Ordening
en Juridische Zaken
(Defensie)
7 november 1989 –
1 juni 1993
(afgetreden na benoeming
tot commissaris van de
Koningin in Limburg)
CDA
A.B.M. (Ton) Frinking A.B.M. (Ton) Frinking
(1931)
1 juni 1993 –
22 augustus 1994
CDA
Netherlands politic personality icon.svg H.J. (Hans) Simons
(1947)
Staatssecretaris Volksgezondheid en Gehandicaptenbeleid
(Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur)
7 november 1989 –
26 februari 1994
(afgetreden)
PvdA
J. (Jacques) Wallage drs.
J. (Jacques) Wallage

(1946)
Staatssecretaris Basis-, Speciaal-, Voortgezet-, Hoger Beroeps- en
Wetenschappelijk Onderwijs, Volwasseneneducatie
en Wetenschapsbeleid
(Onderwijs en Wetenschappen)
7 november 1989 –
9 juni 1993
(afgetreden na benoeming
tot staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid)
PvdA
R.J. (Roel) in 't Veld dr.
R.J. (Roel) in 't Veld

(1942)
9 juni 1993 –
19 juni 1993
(afgetreden)
PvdA
M.J. (Job) Cohen mr.dr.
M.J. (Job) Cohen

(1947)
2 juli 1993 –
22 augustus 1994
PvdA
Netherlands politic personality icon.svg drs.
J.D. (Dzsingisz) Gabor

(1940)
Staatssecretaris Natuur- en Landschapsbeheer,
Voedselkwaliteit en Dierenwelzijn
(Landbouw, Natuurbeheer en Visserij)
28 september 1990 –
22 augustus 1994
CDA
E. (Elske) ter Veld E. (Elske) ter Veld
(1944–2017)
Staatssecretaris Sociale Zekerheid en Emancipatiebeleid
(Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
7 november 1989 –
5 juni 1993
(afgetreden)
PvdA
J. (Jacques) Wallage drs.
J. (Jacques) Wallage

(1946)
9 juni 1993 –
22 augustus 1994
PvdA
E. (Enneüs) Heerma drs.
E. (Enneüs) Heerma

(1944–1999)
Staatssecretaris Volkshuisvesting
(Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer)
27 oktober 1986 –
22 augustus 1994
CDA
Bron: Kabinet-Lubbers III Rijksoverheid.nl

Kabinetsformatie[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Kabinetsformatie Nederland 1989 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Reden ontslagaanvraag[bewerken]

Einde van de parlementaire periode.

Noemenswaardigheden[bewerken]

  • Ruud Lubbers is met een regeringsperiode van 11 jaar en 291 dagen de langstzittende minister-president in de parlementaire geschiedenis.
  • Berend-Jan baron van Voorst tot Voorst was van 1993 tot 2017 ruim vierentwintig jaar de laatste bewindspersoon die een adellijke titel droeg tot en met het aantreden van Jonkvrouw Kajsa Ollongren in het kabinet-Rutte III.
  • Koos Andriessen die eerder minister van Economische Zaken was in het kabinet-Marijnen is met een verschil van 24 jaar en 207 dagen de ambtsbekleder met de langste tijd tussen twee kabinetsperiodes in.
  • Maar liefst zes ambtsbekleders van het kabinet; Dales, Van Thijn, Braks, Wallage, Cohen en Gabor hebben gediend als burgemeester
  • Vier bewindslieden van het kabinet; Lubbers, Kok, Van der Stoel en Kooijmans werden later benoemd tot minister van staat.

Zie ook[bewerken]