Kabinet-Lubbers II

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kabinet-Lubbers II
De bordesscène van het kabinet-Lubbers II bij Paleis Noordeinde op 14 juli 1986
De bordesscène van het kabinet-Lubbers II bij Paleis Noordeinde op 14 juli 1986
Coalitie CDA, VVD
Zeteltal TK 54 + 27 = 81
Premier drs. R.F.M. (Ruud) Lubbers
Beëdiging 14 juli 1986
Demissionair 3 mei 1989
Ontslagdatum 7 november 1989
Voorganger Lubbers I
Opvolger Lubbers III
Zetels in de Tweede Kamer
Zetels in de Tweede Kamer
Overzicht kabinetten
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Het kabinet-Lubbers II was de uitvoerende tak van de Nederlandse overheid van 14 juli 1986 tot 7 november 1989. Het kabinet werd gevormd door de politieke partijen Christen-Democratisch Appèl (CDA) en de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) na de Tweede Kamerverkiezingen van 1986. Het kabinet-Lubbers II was een meerderheidskabinet dat zowel in de Eerste Kamer en Tweede Kamer kon rekenen op een ruime meerderheid. Het kabinet-Lubbers II was een voortzetting van het vorige kabinet Lubbers I.[1]

Verloop[bewerken]

Het voornaamste doel van het kabinet was het beleid van het vorige kabinet voortzetten waarin men bezuinigde op verdere overheidsuitgaven. Er was een grootschalige herziening van de welvaartsstaat. Een belangrijke beleidsbeslissing die het kabinet neemt is de verdere privatisering van staatsbedrijven zoals die van de openbare postdienst PTT. Financieel gaat het in Nederland iets beter eind jaren tachtig; er moet na de strenge bezuinigingen van begin jaren tachtig nog steeds bezuinigd worden, maar het economisch herstel zet goed door. De aardgasbaten dalen wel sterk (10 miljard euro in 1985, 3 miljard euro in 1988), maar het overheidstekort daalt volgens de planning.[2]

Het kabinet richt zich daarnaast op een stelselherziening van de sociale zekerheid. Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Jan de Koning brengt vervolgens een nieuwe Werkloosheidswet tot stand. Na afloop van de uitkering kan een beroep worden gedaan op een IOAW- of Bijstandsuitkering. Een Toeslagenwet voorziet zo nodig in aanvulling op de uitkering tot het relevante sociaal-minimum.

In 1986 introduceert minister van Onderwijs en Wetenschappen Wim Deetman een nieuwe Mediawet en de Wet op de studiefinanciering. De uitvoering van de nieuwe Wet op de studiefinanciering leidt tot grote problemen. Minister Wim Deetman komt daardoor fel onder vuur te liggen van de oppositie en van de studenten. Als gevolg daar van gaat hij zich meer en meer verzetten tegen verdere bezuinigingen op zijn begroting.

In 1988 wordt het zelfstandig bestuursorgaan Commissariaat voor de Media opgericht dat bij wet wordt aangesteld om toezicht te houden op de naleving van de mediawet en de Wet op de vaste boekenprijs.

Ook verschijnt in 1988 de vierde nota ruimtelijke ordening (VINEX). Ruimtelijke kwaliteit wordt voorop gesteld. Nederland moet de specifieke voordelen van de overzichtelijke stedelijke structuren uitbuiten in de internationale concurrentie. Om de verdere bevolkingsgroei van Nederland te accommoderen werd in het VINEX-document een aantal uitgangspunten vastgesteld voor de bouw van nieuwe woongebieden vanaf circa 1995. Het belangrijkste uitgangspunt was dat nieuwe woonwijken dicht bij de bestaande stadscentra moesten worden gepland. Ook wordt onder andere aandacht besteed aan de groeikansen van Schiphol en Rotterdam Airport.

In dat zelfde jaar wordt de tabaks- en rookwarenwet voor de inperking van het roken in openbare gebouwen in gevoerd.

In 1989 brengt minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Ed Nijpels het Nationaal Milieubeleidsplan (NMP) uit. Hierin staat een analyse van de milieuproblematiek op lokaal, regionaal en mondiaal niveau. De veroorzakers van milieuverontreiniging worden verantwoordelijk gesteld voor het oplossen daarvan. Met doelgroepen, zoals het bedrijfsleven, worden taakstellingen afgesproken. Het streven naar duurzame ontwikkeling wordt hoofddoelstelling van het milieubeleid van de volgende kabinetten.

Personele wijzigingen[bewerken]

Op 24 oktober 1986 stapt staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Gerrit Brokx (CDA) op nadat CDA–Tweede Kamer fractievoorzitter Bert de Vries vreesde dat zijn functioneren in twijfel zou komen te staan na de conclusies van de door de Tweede Kamer ingestelde parlementaire enquête naar bouwsubsidies. Op 27 oktober 1986 wordt staatssecretaris van Economische Zaken Enneüs Heerma (CDA) benoemd als zijn opvolger als staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer. Op 30 oktober 1986 wordt CDA–europarlementariër Yvonne van Rooy beëdigd als staatssecretaris van Economische Zaken.

Op 3 februari 1987 legde minister van Binnenlandse Zaken Kees van Dijk (CDA) tijdelijk zijn functie neer na dat hij als gevolg van hartklachten een operatie moest ondergaan. Tijdens zijn ziekteverlof werd minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Jan de Koning (CDA) tijdelijk benoemd tot minister van Binnenlandse Zaken. Tegelijkertijd werd staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Louw de Graaf (CDA) tijdelijk benoemd tot minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Op 6 mei 1987 keert Kees van Dijk terug van zijn ziekteverlof en hervat zijn werkzaamheden als minister van Binnenlandse Zaken.

Op 6 september 1988 treed minister van Defensie Wim van Eekelen (VVD) af als gevolg van zijn betrokkenheid bij de paspoortaffaire. De parlementaire enquêtecommissie die het onderzoek naar deze affaire verricht, uit ernstige kritiek op het handelen van minister Wim van Eekelen toen hij in het vorige kabinet staatssecretaris van Buitenlandse Zaken was. Op 10 september 1988 treed vervolgens ook zittend staatssecretaris van Buitenlandse Zaken René van der Linden (CDA) af. Op 24 september 1988 wordt VVD–Tweede Kamerlid Frits Bolkestein benoemd als minister van Defensie. Op 27 september 1988 wordt Berend-Jan van Voorst tot Voorst (CDA) die tot dan werkzaam is als topambtenaar op het ministerie van Economische Zaken beëdigd als staatssecretaris van Buitenlandse Zaken.

Op 30 juni 1989 stapt staatssecretaris van Economische Zaken Albert-Jan Evenhuis (VVD) op nadat hij in opspraak kwam na publicaties in het NRC Handelsblad over een dubieuze lening en subsidie die hij had verstrekt.

Op 14 september 1989 treed minister van Onderwijs en Wetenschappen Wim Deetman (CDA) af nadat hij is benoemd tot voorzitter van de Tweede Kamer. Minister van Landbouw en Visserij Gerrit Braks (CDA) neemt de functie waar tot het aantrede van het nieuwe kabinet op 7 november 1989.

Op 1 oktober 1989 één maand voor de beëdiging van het kabinet-Lubbers III treed staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Louw de Graaf (CDA) af nadat hij is benoemd tot voorzitter van de Ziekenfondsraad en van het College voor zorgverzekeringen (CVZ).

Chinese minister van Landbouw, Veehouderij en Visserij He Kang, minister van Landbouw en Visserij Gerrit Braks en minister van Buitenlandse Zaken Hans van den Broek op 25 augustus 1986.
Staatssecretaris van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur Dick Dees presenteert een nieuwe campagne tegen alcoholmisbruik op 4 september 1986.
Voorzitter van de Raad voor het Jeugdbeleid Mathilde van den Brink en minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur Elco Brinkman op 6 oktober 1986.
Waarnemend minister van Binnenlandse Zaken en Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken Jan de Koning tijdens een commissievergadering over sportvisserij in de Tweede Kamer op 8 april 1987.
Staatssecretaris van Justitie Virginie Korte-van Hemel tijdens een debat over het vluchtelingenbeleid in de Tweede Kamer op 9 april 1987.
Minister van Defensie Wim van Eekelen en Franse minister van Defensie André Giraud bij het Ministerie van Defensie op 13 april 1987.
Minister-president Ruud Lubbers, Sovjet-Unie dissident Vladimir Boekovski, hoogleraar Russische geschiedenis van de Universiteit van Amsterdam Jan Bezemer en Brits-Amerikaans historicus Robert Conquest op 21 mei 1987.
Voorzitter van de Staatsraad van Oost-Duitsland Erich Honecker, minister-president Ruud Lubbers en minister van Buitenlandse Zaken Hans van den Broek op Vliegveld Zestienhoven op 3 juni 1987.
Minister van Financiën Onno Ruding presenteert de voorjaarsnota in de Tweede Kamer op 1 juli 1987.
Minister-president Ruud Lubbers en premier van India Rajiv Gandhi op Schiphol op 21 oktober 1987.
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken Jan de Koning tijdens een bezoek aan een demonstratie op 7 november 1987.
Bondskanselier van Duitsland Helmut Kohl en minister-president Ruud Lubbers bij het Catshuis op 30 november 1987.
Minister-president Ruud Lubbers en premier van Japan Noboru Takeshita op Schiphol op 3 juni 1988.
Minister van Defensie Wim van Eekelen informeert de Tweede Kamer over zijn aftreden op 6 september 1988.
Duitse staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen Irmgard Karwatzki en staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen Nell Ginjaar-Maas op 8 maart 1989.
Voormalig bestuursvoorzitter van Philips Wisse Dekker, minister van Buitenlandse Zaken Hans van den Broek, voormalig Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger en Brits mediamagnaat Robert Maxwell op 11 april 1989.

Ambtsbekleders[bewerken]

Ambtsbekleders Ministers / Ministerie Termijn Partij
R.F.M. (Ruud) Lubbers drs.
R.F.M. (Ruud) Lubbers

(1939)
Minister-president /
Minister
Algemene Zaken 4 november 1982 –
22 augustus 1994
CDA
R.W. (Rudolf) de Korte dr.
R.W. (Rudolf) de Korte

(1936)
Vicepremier /
Minister
Economische Zaken 14 juli 1986 –
7 november 1989
VVD
C.P. (Kees) van Dijk drs.
C.P. (Kees) van Dijk

(1931–2008)
Minister Binnenlandse Zaken 14 juli 1986 –
3 februari 1987
(ziekte verlof)
CDA
J. (Jan) de Koning drs.
J. (Jan) de Koning

(1926–1994)
3 februari 1987 –
6 mei 1987
(tijdens ziekte verlof
van Kees van Dijk)
CDA
C.P. (Kees) van Dijk drs.
C.P. (Kees) van Dijk

(1931–2008)
6 mei 1987 –
7 november 1989
CDA
H. (Hans) van den Broek mr.
H. (Hans) van den Broek

(1936)
Minister Buitenlandse Zaken 4 november 1982 –
3 januari 1993
CDA
H.O.Ch.R. (Onno) Ruding dr.
H.O.Ch.R. (Onno) Ruding

(1939)
Minister Financiën 4 november 1982 –
7 november 1989
CDA
F. (Frits) Korthals Altes mr.
F. (Frits) Korthals Altes

(1931)
Minister Justitie 4 november 1982 –
7 november 1989
VVD
W.F. (Wim) van Eekelen dr.
W.F. (Wim) van Eekelen

(1931)
Minister Defensie 14 juli 1986 –
6 september 1988
(afgetreden)
VVD
P. (Piet) Bukman drs.
P. (Piet) Bukman

(1934)
6 september 1988 –
24 september 1988
(waarnemend)
CDA
F. (Frits) Bolkestein mr.drs.
F. (Frits) Bolkestein

(1933)
24 september 1988 –
7 november 1989
VVD
L.C. (Elco) Brinkman mr.drs.
L.C. (Elco) Brinkman

(1948)
Minister Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur 4 november 1982 –
7 november 1989
CDA
W.J. (Wim) Deetman drs.
W.J. (Wim) Deetman

(1945)
Minister Onderwijs en Wetenschappen 29 mei 1982 –
14 september 1989
(afgetreden na benoeming
tot voorzitter van
de Tweede Kamer)
CDA
G.J.M. (Gerrit) Braks ir.
G.J.M. (Gerrit) Braks

(1933–2017)
14 september 1989 –
7 november 1989
CDA
N. (Neelie) Smit-Kroes drs.
N. (Neelie) Smit-Kroes

(1941)
Minister Verkeer en Waterstaat 4 november 1982 –
7 november 1989
VVD
G.J.M. (Gerrit) Braks ir.
G.J.M. (Gerrit) Braks

(1933–2017)
Minister Landbouw en Visserij 4 november 1982 –
18 september 1990
CDA
J. (Jan) de Koning drs.
J. (Jan) de Koning

(1926–1994)
Minister Sociale Zaken en Werkgelegenheid 4 november 1982 –
3 februari 1987
(tijdelijk benoemd tot minister
van Binnenlandse Zaken)
CDA
L. (Louw) de Graaf L. (Louw) de Graaf
(1930)
3 februari 1987 –
6 mei 1987
(tijdens afwezigheid
van Jan de Koning)
CDA
J. (Jan) de Koning drs.
J. (Jan) de Koning

(1926–1994)
6 mei 1987 –
7 november 1989
CDA
E.H.Th.M. (Ed) Nijpels drs.
E.H.Th.M. (Ed) Nijpels

(1950)
Minister Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer 14 juli 1986 –
7 november 1989
VVD
Ambtsbekleders Minister / Portefeuille / Ministerie Termijn Partij
P. (Piet) Bukman drs.
P. (Piet) Bukman

(1934)
Minister Ontwikkelingssamenwerking
(Buitenlandse Zaken)
14 juli 1986 –
7 november 1989
CDA
J. (Jan) de Koning drs.
J. (Jan) de Koning

(1926–1994)
Minister Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken
(Binnenlandse Zaken)
29 mei 1982 –
7 november 1989
CDA
Ambtsbekleders Staatssecretarissen / Portefeuille / Ministerie Termijn Partij
D.IJ.W. (Dieuwke) de Graaff-Nauta D.IJ.W. (Dieuwke) de Graaff-Nauta
(1930–2008)
Staatssecretaris Financiën Lagere Publiekrechtelijke Lichamen,
Organisatie Rijksdienst, Decentralisatie,
Rampenbestrijding en Hulpverlening
(Binnenlandse Zaken)
14 juli 1986 –
27 mei 1994
CDA
P.R.H.M. (René) van der Linden drs.
P.R.H.M. (René) van der Linden

(1943)
Staatssecretaris Europese Zaken
(Buitenlandse Zaken)
14 juli 1986 –
10 september 1988
(afgetreden)
CDA
B.J.M. (Berend-Jan) baron van Voorst tot Voorst mr.
B.J.M. (Berend-Jan) baron
van Voorst tot Voorst

(1944)
27 september 1988 –
7 november 1989
CDA
H.E. (Henk) Koning mr.
H.E. (Henk) Koning

(1933–2016)
Staatssecretaris Fiscale Zaken
(Financiën)
4 november 1982 –
7 november 1989
VVD
V.N.M. (Virginie) Korte-van Hemel mr.
V.N.M. (Virginie) Korte-van Hemel

(1929–2014)
Staatssecretaris Vreemdelingenzaken, Immigratie, Integratie, Asiel,
Privaatrecht, Jeugdbescherming, Internationale
Rechtshulp en het Gevangeniswezen
(Justitie)
8 november 1982 –
7 november 1989
CDA
A.J. (Albert-Jan) Evenhuis A.J. (Albert-Jan) Evenhuis
(1941–2011)
Staatssecretaris Midden- en Kleinbedrijf, Consumentenbescherming,
Regionaal Economisch Beleid en Toerisme
(Economische Zaken)
14 juli 1986 –
30 juni 1989
(afgetreden)
VVD
E. (Enneüs) Heerma drs.
E. (Enneüs) Heerma

(1944–1999)
Buitenlandse Handel en Exportbevordering
(Economische Zaken)
17 juli 1986 –
27 oktober 1986
(afgetreden na benoeming tot
staatssecretaris van VROM)
CDA
Y.C.M.Th. (Yvonne) van Rooy mr.
Y.C.M.Th. (Yvonne) van Rooy

(1951)
30 oktober 1986 –
7 november 1989
CDA
J. (Jan) van Houwelingen J. (Jan) van Houwelingen
(1939–2013)
Staatssecretaris Materieelvoorzieningen en Personeelsbeleid
(Defensie)
14 september 1981 –
7 november 1989
CDA
D.J.D. (Dick) Dees drs.
D.J.D. (Dick) Dees

(1944)
Staatssecretaris Volksgezondheid, Sport, Maatschappelijke
Dienstverlening en Verzetsdeelnemers
(Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur)
14 juli 1986 –
7 november 1989
VVD
N.J. (Nell) Ginjaar-Maas drs.
N.J. (Nell) Ginjaar-Maas

(1931–2012)
Staatssecretaris Basis- en Voortgezet Onderwijs en Volwasseneneducatie
(Onderwijs en Wetenschappen)
4 november 1982 –
7 november 1989
VVD
L. (Louw) de Graaf L. (Louw) de Graaf
(1930)
Staatssecretaris Sociale Zekerheid en Arbeidsomstandigheden
(Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
4 november 1982 –
3 februari 1987
(tijdelijk benoemd tot
minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid)
CDA
6 mei 1987 –
1 oktober 1989
(afgetreden)
G.Ph. (Gerrit) Brokx mr.
G.Ph. (Gerrit) Brokx

(1933–2002)
Staatssecretaris Volkshuisvesting
(Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer)
4 november 1982 –
24 oktober 1986
(afgetreden)
CDA
E. (Enneüs) Heerma drs.
E. (Enneüs) Heerma

(1944–1999)
27 oktober 1986 –
22 augustus 1994
CDA
Bron: Kabinet-Lubbers II Rijksoverheid.nl

Kabinetsformatie[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Kabinetsformatie Nederland 1986 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Reden ontslagaanvraag[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Kabinetscrisis over het reiskostenforfait voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 3 mei 1989 kwam er een einde aan bijna zeven jaar samenwerking tussen CDA en VVD. De VVD–fractie kon zich niet vinden in het door het kabinet genomen besluit over aftopping van het reiskostenforfait. Tijdens een Kamerdebat over dit besluit op 2 mei 1989 kwam VVD–Tweede Kamer fractievoorzitter Joris Voorhoeve met een motie die het kabinet vroeg af te zien van aftopping van het reiskostenforfait. Nog voor de motie in stemming kwam, trok minister-president Ruud Lubbers de conclusie dat er een onoverbrugbaar conflict was en bood het ontslag van het kabinet aan.[3][4]

Noemenswaardigheden[bewerken]

  • Maar liefst zes ambtsbekleders van het kabinet diende ooit als partijleider; Lubbers, Brinkman en Heerma (CDA) en De Korte, Bolkestein en Nijpels (VVD).
  • Vijf ambtsbekleders van het kabinet; Deetman, Braks, Nijpels, Van Houwelingen en Brokx zijn later benoemd als burgemeester.

Zie ook[bewerken]