Kabinet-Kok I

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kabinet-Kok I
Paars I
De bordesscène van het kabinet-Kok I bij Huis ten Bosch op 22 augustus 1994
De bordesscène van het kabinet-Kok I bij Huis ten Bosch op 22 augustus 1994
Coalitie PvdA, VVD, D66
Zeteltal TK 37 + 31 + 24 = 92
Premier dr. W. (Wim) Kok
Beëdiging 22 augustus 1994
Demissionair 6 mei 1998
Ontslagdatum 3 augustus 1998
Voorganger Lubbers III
Opvolger Kok II
Zetels in de Tweede Kamer
Zetels in de Tweede Kamer
Overzicht kabinetten
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Het kabinet-Kok I (ook bekend als Paars I) was de uitvoerende tak van de Nederlandse overheid van 22 augustus 1994 tot 3 augustus 1998. Het kabinet werd gevormd door de politieke partijen Partij van de Arbeid (PvdA), Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) en de Democraten 66 (D66) na de Tweede Kamerverkiezingen van 1994. Het kabinet-Kok I was een meerderheidskabinet dat zowel in de Eerste Kamer en Tweede Kamer kon rekenen op een brede steun.

Verloop[bewerken]

Het eerste paarse kabinet werd direct bij aantreden geconfronteerd met een uit de hand lopend asielbeleid. In het jaar 1994 kwamen 50.000 asielzoekers naar Nederland, wat tot chaotische taferelen in de opvang leidde. Inderhaast opgezette tentenkampen in Ermelo boden in een regenachtige zomer een desolate aanblik.

Een ander heet hangijzer van het kabinet was de inzet van Nederlandse troepen in VN-verband in Bosnië. Het kabinet had deze uitzending geërfd van zijn voorganger, die Nederlandse militairen met lichte bewapening en met vage toezeggingen over Luchtsteun ter beschikking van de VN had gesteld. Dutchbat bewaakte de "safe area" Srebrenica. De val van deze enclave en de massamoord op de moslims, zouden nog lang na-ijlen in de Nederlandse politiek, net zoals de Betuweroute, een ander onderwerp dat was geërfd van het vorige kabinet.

Een typisch "paars" onderwerp was euthanasie. In Lubbers III was een moeizaam compromis bereikt waarin de strafbaarheid werd gehandhaafd, maar van vervolging werd afgezien wanneer een arts zich hield aan een aantal regels. Els Borst kwam met een wet waarin de strafbaarheid voor de arts verviel mits aan bepaalde voorwaarden werd voldaan. In het buitenland leidde dit tot verontwaardiging en kritiek.

Personele wijzigingen[bewerken]

Op 28 juni 1996 treed staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Robin Linschoten (VVD) af omdat hij onvoldoende vertrouwen kreeg van de Tweede Kamer in een debat over een rapport van de commissie-Van Zijl over het College van Toezicht Sociale Verzekeringen. Op 2 juli 1996 wordt de Amsterdamse wethouder Frank de Grave (VVD) beëdigt als staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Commandant van Dutchbat luitenant-kolonel Thom Karremans en minister van Defensie Joris Voorhoeve in Zagreb voor de Val van Srebrenica in juli 1995.

Ambtsbekleders[bewerken]

Ambtsbekleders Ministers / Ministerie Termijn Partij
W. (Wim) Kok dr.
W. (Wim) Kok

(1938)
Minister-president Algemene Zaken 22 augustus 1994 –
22 juli 2002
PvdA
H.F. (Hans) Dijkstal H.F. (Hans) Dijkstal
(1943–2010)
Vicepremier /
Minister
Binnenlandse Zaken 22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
VVD
H.A.F.M.O. (Hans) van Mierlo mr.
H.A.F.M.O. (Hans) van Mierlo

(1931–2010)
Vicepremier /
Minister
Buitenlandse Zaken 22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
D66
G. (Gerrit) Zalm prof.dr.
G. (Gerrit) Zalm

(1952)
Minister Financiën 22 augustus 1994 –
22 juli 2002
VVD
W. (Winnie) Sorgdrager mr.
W. (Winnie) Sorgdrager

(1948)
Minister Justitie 22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
D66
G.J. (Hans) Wijers dr.
G.J. (Hans) Wijers

(1951)
Minister Economische Zaken 22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
D66
J.J.C. (Joris) Voorhoeve prof.dr.ir.
J.J.C. (Joris) Voorhoeve

(1945)
Minister Defensie 22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
VVD
Minister Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken 22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
E. (Els) Borst prof.dr.
E. (Els) Borst

(1932–2014)
Minister Volksgezondheid, Welzijn en Sport 22 augustus 1994 –
22 juli 2002
D66
J.M.M. (Jo) Ritzen prof.dr.ir.
J.M.M. (Jo) Ritzen

(1945)
Minister Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 7 november 1989 –
3 augustus 1998
PvdA
A. (Annemarie) Jorritsma A. (Annemarie) Jorritsma
(1950)
Minister Verkeer en Waterstaat 22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
VVD
J.J. (Jozias) van Aartsen J.J. (Jozias) van Aartsen
(1947)
Minister Landbouw, Natuurbeheer en Visserij 22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
VVD
A.P.W. (Ad) Melkert drs.
A.P.W. (Ad) Melkert

(1956)
Minister Sociale Zaken en Werkgelegenheid 22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
PvdA
Netherlands politic personality icon.svg M. (Margreeth) de Boer
(1939)
Minister Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer 22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
PvdA
Ambtsbekleder Minister / Portefeuille / Ministerie Termijn Partij
J.P. (Jan) Pronk prof.dr.
J.P. (Jan) Pronk

(1940)
Minister Ontwikkelingssamenwerking
(Buitenlandse Zaken)
7 november 1989 –
3 augustus 1998
PvdA
Ambtsbekleders Staatssecretarissen / Portefeuille / Ministerie Termijn Partij
Netherlands politic personality icon.svg A.G.M. (Tonny) van de Vondervoort
(1950)
Staatssecretaris Financiën Lagere Overheden, Bestuurlijke Organisatie
Lagere Overheden en Gemeentelijke Herindeling
(Binnenlandse Zaken)
22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
PvdA
J. (Jacob) Kohnstamm mr.
J. (Jacob) Kohnstamm

(1949)
Grotestedenbeleid, Veiligheid, Kiesrecht
en Informatievoorzieningsbeleid
(Binnenlandse Zaken)
22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
D66
Netherlands politic personality icon.svg mr.
M. (Michiel) Patijn

(1942)
Staatssecretaris Europese Zaken
(Buitenlandse Zaken)
22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
VVD
Netherlands politic personality icon.svg prof.mr.dr.
W.A.F.G. (Willem) Vermeend

(1948)
Staatssecretaris Fiscale Zaken
(Financiën)
22 augustus 1994 –
24 maart 2000
PvdA
E.M.A. (Elizabeth) Schmitz mr.
E.M.A. (Elizabeth) Schmitz

(1938)
Staatssecretaris Vreemdelingenzaken, Immigratie, Integratie, Asiel, Jeugdbescherming,
Personen- en Familierecht, Lansspelen, Rechtshulp en Nationaliteit
(Justitie)
22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
PvdA
Netherlands politic personality icon.svg A. (Anneke) van Dok-van Weele
(1947)
Staatssecretaris Internationale Handel, Middenstand, Toerisme, Regionale
Industrialisatie, Consumentenbeleid en Exportbevordering
(Economische Zaken)
22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
PvdA
J.Ch. (Jan) Gmelich Meijling drs.
J.Ch. (Jan) Gmelich Meijling

(1936–2012)
Staatssecretaris Personeelsbeleid, Materieelvoorziening
en Herstructurering Krijgsmacht
(Defensie)
22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
VVD
E.G. (Erica) Terpstra E.G. (Erica) Terpstra
(1943)
Staatssecretaris Welzijn, Gehandicapten-, Jeugd- en Ouderenbeleid,
Minderheden, Voedselkwaliteit en Sport
(Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
VVD
T. (Tineke) Netelenbos T. (Tineke) Netelenbos
(1944)
Staatssecretaris Basis-, Speciaal- en Voortgezet Onderwijs
(Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
PvdA
A. (Aad) Nuis drs.
A. (Aad) Nuis

(1933–2007)
Cultuur-, Kunst- en Mediabeleid, Stelselherziening
Hoger Onderwijs en Wetenschapsbeleid
(Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
D66
R.L.O. (Robin) Linschoten R.L.O. (Robin) Linschoten
(1956)
Staatssecretaris Sociale Zekerheid en Arbeidsomstandigheden
(Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
22 augustus 1994 –
28 juni 1996
(afgetreden)
VVD
F.H.G. (Frank) de Grave mr.
F.H.G. (Frank) de Grave

(1955)
2 juli 1996 –
3 augustus 1998
VVD
D.K.J. (Dick) Tommel dr.
D.K.J. (Dick) Tommel

(1942)
Staatssecretaris Volkshuisvesting, Duurzaam Bouwen,
Bodemsanering en Locatiebeleid
(Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer)
22 augustus 1994 –
3 augustus 1998
D66
Bron: Kabinet-Kok I Rijksoverheid.nl

Kabinetsformatie[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Kabinetsformatie Nederland 1994 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het bijzondere van dit kabinet was dat voor het eerst sinds 1918 een kabinet werd geformeerd waarin christelijke partijen niet waren vertegenwoordigd. Bij de verkiezingen van 1994 verloor het CDA 20 zetels en was een meerderheid in de Tweede Kamer mogelijk van andere partijen (PvdA, VVD en D66) die bereid waren met elkaar samen te werken.

Dit "paarse" kabinet kwam niet zo maar tot stand. Herman Tjeenk Willink werd door de koningin aangesteld om de mogelijkheid van deze combinatie te onderzoeken. Nadat hij had geadviseerd een drietal informateurs (van alle paarse partijen) aan te stellen, volgde een periode van zes weken waarin gepraat werd met de fractieleiders van PvdA, VVD en D66, tot eind juni. Doordat VVD-leider Frits Bolkestein zich terugtrok van de onderhandelingen, ontstond een patstelling, omdat de PvdA, de VVD, D66 en het CDA allemaal een andere coalitievoorkeur hadden.

Een volgende poging van Tjeenk Willink was het voorstel om een concept-regeerakkoord te laten schrijven en dat aan de onderhandelaars voor te leggen. De koningin vroeg Wim Kok om het programma te schrijven. Toen dit concept enkele weken later klaar was, konden zowel CDA, VVD als D66 zich in dit programma vinden.

Omdat een kabinet met de vier grootste partijen te breed was, moest Kok één partij buitenspel zetten. Hij koos voor samenwerking met D66 en VVD, een coalitie die uiteindelijk in augustus was gesmeed.[1]

Reden ontslagaanvraag[bewerken]

Einde van de parlementaire periode.

Nog levende bewindslieden[bewerken]

Zie ook[bewerken]