Tweede Kamerverkiezingen 2017

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Tweede Kamerverkiezingen 2017
Datum 15 maart 2017
Land Vlag van Nederland Nederland
Te verdelen zetels 150
Opkomst 81,93%
Resultaat
Grootste partij VVD
Vorige kabinet Rutte II
Tweede Kamerverkiezingen 2017.svg
Opvolging verkiezingen
2012    
Portaal  Portaalicoon   Politiek

De Tweede Kamerverkiezingen 2017 zijn de verkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer der Staten-Generaal, die op 15 maart 2017 zijn gehouden.

De verkiezingen zijn gehouden als gevolg van de afloop van de zittingstermijn van de Tweede Kamer die gekozen is bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2012.

Het laatste kabinet dat een volledige regeerperiode volmaakte was het kabinet-Kok I. In 2002 werden de Tweede Kamerverkiezingen eveneens gehouden op de vooraf reeds bepaalde datum; het kabinet-Kok II diende een maand voor het einde van de Kamertermijn alsnog zijn ontslag in, maar dat had geen invloed meer op de vaststelling van de verkiezingsdatum. Alle verkiezingen tussen 2002 en 2016 werden gehouden nadat een kabinet gevallen was.

Planning verkiezing[bewerken]

Nederlandse politiek
Wapen van Nederland
Grondwet · Statuut
Nederlandse regering
Staten-Generaal
Hoge Raad
Overige Hoge Colleges van Staat
Decentrale overheden
Buitenlands beleid

Portaal  Portaalicoon  Politiek
Portaal  Portaalicoon  Nederland
Wegwijzer naar kiesbureau
Datum Actie
19 december 2016 Laatste dag registratie aanduiding politieke partijen
30 januari 2017 Dag van kandidaatstelling
15 maart 2017 Dag van stemming
21 maart 2017 Vaststelling van de officiële uitslag

Aanloop[bewerken]

De eerste publieke bewegingen voor deze aanstaande verkiezingen begonnen op 22 augustus 2016, toen 50PLUS bekendmaakte dat partijleider Henk Krol weer lijsttrekker werd en de belangrijkste thema's presenteerde. Premier Mark Rutte gaf aan opnieuw premier te willen worden, en stelde zich beschikbaar als lijsttrekker voor de VVD. Bij de PVV werd Geert Wilders opnieuw de leider. Alexander Pechtold werd lijsttrekker voor D66. De SP maakte op 29 augustus 2016 haar concept-kandidatenlijst bekend met lijsttrekker Emile Roemer en de eerste 24 kandidaten. Diezelfde dag maakte voormalig GeenStijl-journalist Jan Roos bekend VNL-lijsttrekker te worden. Hij was niet de eerste BN'er die door een nieuwe partij aan boord werd gehesen: eerder waren dat korte tijd Bram Moszkowicz als beoogd lijsttrekker voor VNL, en Sylvana Simons voor DENK van de gewezen PvdA'ers Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk.[1] Sylvana Simons besloot later DENK te verlaten en met een eigen partij deel te nemen. In september kondigde ook een andere initiatiefnemer van het Oekraïnereferendum, Thierry Baudet, aan de verkiezingen te zullen deelnemen met een eigen partij, het Forum voor Democratie.

Bij de PvdA werd de lijsttrekker bepaald door een interne voorverkiezing tussen toenmalig partijleider Diederik Samsom en minister en vicepremier Lodewijk Asscher. Enkele andere kandidaten hadden zich gemeld, maar zij werden niet goedgekeurd door de kandidatencommissie van de partij. Na het niet eens te zijn met de voorwaarden besloot Jacques Monasch uit de partij te stappen. Op 28 november begon hij een eigen partij: Nieuwe Wegen. Op 8 december 2016 werd Asscher, met 54,5 procent van de stemmen, tot winnaar van de PvdA-lijsttrekkersverkiezing uitgeroepen.

Deelnemende partijen[bewerken]

Eind december 2016 bleek dat – volgens opgave van de Kiesraad – in totaal 81 politieke partijen een registratieverzoek bij de Kiesraad ingediend hadden. Op 30 januari 2017 maakte de Kiesraad bekend dat 33 partijen een kandidatenlijst ingediend hadden; de drie partijen MenS en Spirit, Basisinkomen Partij en V-R dienden een gezamenlijke lijst in.[2]

Een kiezer moest de kandidatenlijst van de partij aanleveren bij de Kiesraad op 30 januari 2017. Partijen die voor het eerst meedoen of bij de vorige verkiezing geen zetel hebben behaald, moesten twee weken voor de kandidaatstelling een waarborgsom van 11.250 euro storten.

Naast de betaling van de waarborgsom moesten de partijen die nog geen kamerzetel hadden in de 19 kieskringen 30 ondersteuningsverklaringen zien te verkrijgen. In een kieskring waar onvoldoende ondersteuningsverklaringen zijn binnen gehaald komen de desbetreffende partijen niet op het stembiljet te staan en kunnen kiezers in die kieskring niet op een van de betreffende partijen stemmen.

Op 3 februari 2017 maakte de Kiesraad bekend dat er 28 lijsten op het stembiljet voor de Tweede Kamerverkiezingen zouden worden geplaatst. De kandidatenlijsten van Trots op Nederland (TROTS), de Vrouwen Partij (VP) en Respect werden ongeldig verklaard omdat deze partijen de waarborgsom van € 11.250 niet hadden betaald. Vanwege een in eerste instantie verkeerde telling van het aantal kieskringen waarin StemNL meedoet, heeft StemNL een lager lijstnummer gekregen dan Jezus Leeft.[3]

Op 10 en 13 februari 2017 deed de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State uitspraken in de beroepen die een aantal partijen hadden ingesteld tegen de besluiten van de Kiesraad.[4] Als gevolg hiervan werd Lokaal in de Kamer toegelaten in de kieskring Zwolle. Voorts werden enige kandidaten van De Burger Beweging en van MenS en Spirit/Basisinkomen Partij/V-R alsnog toegelaten tot de kandidatenlijsten.

Op 27 februari 2017 besloot de Kiesraad de namen van 51 politieke partijen die voor de verkiezingen van 15 maart 2017 geen (of geen geldige) kandidatenlijst hadden ingediend, te schrappen uit het register voor de Tweede Kamerverkiezingen.[5]

Lijst[6] Partij[7] Lijsttrekker Kieskringen
/20
Verkiezingen 2012
 % #
1 VVD Mark Rutte 20 26,58 41
2 [8] Partij van de Arbeid (P.v.d.A.) Lodewijk Asscher 20 24,84 38
3 PVV (Partij voor de Vrijheid) Geert Wilders 20 10,08 15
4 SP (Socialistische Partij) Emile Roemer 20 9,65 15
5 CDA Sybrand van Haersma Buma 20 8,51 13
6 Democraten 66 (D66) Alexander Pechtold 20 8,03 12
7 [9] ChristenUnie Gert-Jan Segers 20 3,13 5
8 [8] GROENLINKS Jesse Klaver 20 2,33 4
9 [9] Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) Kees van der Staaij 20 2,09 3
10 Partij voor de Dieren Marianne Thieme 20 1,93 2
11 50PLUS Henk Krol 20 1,88 2
12 OndernemersPartij Hero Brinkman 20 [10]
13 VNL (VoorNederland) Jan Roos 20 [10]
14 DENK Tunahan Kuzu 20 [10]
15 NIEUWE WEGEN Jacques Monasch 20 [10]
16 Forum voor Democratie Thierry Baudet 20 [10]
17 De Burger Beweging Ad Vlems 19[11] [10]
18 Vrijzinnige Partij Norbert Klein 19[11] [10]
19 GeenPeil Jan Dijkgraaf 19[11] [10]
20 Piratenpartij Ancilla van de Leest 19[11] 0,32 0
21 Artikel 1 Sylvana Simons 18[12] [10]
22 Niet Stemmers Peter Plasman 16[13] [10]
23 Libertarische Partij (LP) Robert Valentine 16[14] 0,05 0
24 Lokaal in de Kamer Jan Heijman 16[15] [10]
25 JEZUS LEEFT Florens van der Spek 7[16] [10]
26 StemNL Mario van den Eijnde 9[17] [10]
27 MenS en Spirit / Basisinkomen Partij / V-R Tara-Joëlle Fonk 2[18] 0,19 0
28 Vrije Democratische Partij (VDP) Burhan Gökalp 2[19] [10]

Problemen[bewerken]

Vanwege de relatief hoge opkomst tijdens deze verkiezingen ontstonden er problemen met het aantal stembiljetten. Enkele stembureaus kregen te maken met een tekort aan stembiljetten, waardoor er een nieuwe voorraad moest worden aangeleverd. Sommige stembureaus hadden geen stembiljetten meer over, waardoor mensen werden doorgestuurd naar andere stembureaus. Hierop besloten de gemeenten Nijmegen en Den Haag om de stembureaus langer dan tot 21:00 open te laten.[20]

Peilingen[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Tweede Kamerverkiezingen 2017/Peilingen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Uitslag[bewerken]

De Kiesraad hield op dinsdag 21 maart 2017 een openbare zitting waarin de officiële uitslag bekend werd gemaakt van de Tweede Kamerverkiezing op 15 maart 2017.

Opkomst en kiesdeler[bewerken]

2012 2017
# stemmen  % # stemmen  %
Kiesgerechtigden 12.689.810 12.893.466
Niet opgekomen 3.227.587 25,43 2.330.010 18,1
Opkomst 9.462.223 74,57 10.563.456 81,93
Ongeldige stemmen 20.984 0,22 31.539 0,30
Blanco stemmen 17.004 0,18 15.876 0,15
Geldige stemmen 9.424.235 74,27 10.516.041 81,56
Kiesdeler 62.829 - 70.107 -

Verkiezingsuitslag[bewerken]

Beide regeringspartijen leden verlies maar vooral de PvdA. Deze leed het grootste verlies uit de Nederlandse parlementaire geschiedenis. Alle oppositiepartijen wonnen zetels, behalve ChristenUnie en SGP, die gelijk bleven en de SP, die een zetel verloor. GroenLinks, de Partij voor de Dieren en 50Plus behaalden hun beste resultaat ooit.

Partij 2012 2017 verschil Zetelverdeling (grafisch)
# stemmen  % zetels # stemmen  % zetels  % zetels
VVD 2.504.948 26,58 41  2.238.351 21,29  33  -5,29  -8
2012
           


2017
             


PVV   950.263 10,08 15  1.372.941 13,06  20 +2,98 +5
CDA   801.620   8,51 13  1.301.796 12,38  19 +3,87 +6
D66   757.091   8,03 12  1.285.819 12,23  19 +4,20 +7
GroenLinks   219.896   2,33   4     959.600   9,13  14 +6,80 +10  
SP   909.853   9,65 15     955.633   9,09  14  -0,56  -1
PvdA 2.340.750 24,84 38     599.699   5,70   9 -19,14 -29 
ChristenUnie   294.586   3,13   5     356.271   3,39   5 +0,26   0
PvdD   182.162   1,93   2     335.214   3,19   5 +1,26 +3
50Plus   177.631   1,88   2     327.131   3,11   4 +1,23 +2
SGP   196.780   2,09   3     218.950   2,08   3  -0,01   0
Denk - - -     216.147   2,06   3 +2,06 +3
FvD - - -     187.162   1,78   2 +1,78 +2
VoorNederland - - -      38.209   0,36   0 +0,36
Piratenpartij     30.600   0,32   0      35.478   0,34   0 +0,02
Artikel 1 - - -      28.700   0,27   0 +0,27
Nieuwe Wegen - - -      14.362   0,14   0 +0,14
OndernemersPartij - - -      12.570   0,12   0 +0,12
Lokaal in de Kamer - - -       6.858   0,07   0 +0,07
Niet Stemmers - - -       6.025   0,06   0 +0,06
De Burger Beweging - - -       5.221   0,05   0 +0,05
GeenPeil - - -       4.945   0,05   0 +0,05
Jezus Leeft - - -       3.099   0,03   0 +0,03
Vrijzinnige Partij - - -       2.938   0,03   0 +0,03
Libertarische Partij      4.163   0,04   0       1.492   0,01   0  -0,03
MenS / BP / V-R [21]     18.310   0,19   0         726   0,01   0  -0,18
StemNL - - -         527   0,01   0 +0,01
Vrije Democratische Partij - - -         177   0,00   0 +0,00
overige partijen in 2012    35.582   0,38   0 - - - -0,38   0
Totaal 9.424.235  100 150 10.516.041 100 150 0 0

Kabinetsformatie[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Kabinetsformatie Nederland 2017 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.