Naar inhoud springen

Piratenpartij (Nederland)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Piratenpartij
Logo
Personen
Partijvoorzitter Frank Wijnans
Partijleider Matthijs Pontier (lijsttrekker)
Zetels
Tweede Kamer
0 / 150
Eerste Kamer
0 / 75
Europees Parlement
0 / 31
Provinciale Staten
0 / 572
Gemeenteraad
1 / 8.610
Waterschappen
0 / 602
Geschiedenis
Opgericht 10 maart 2010
Algemene gegevens
Actief in Vlag van Nederland Nederland
Aantal leden 1.758 (2017)
Richting Syncretisch
Ideologie Piratenpolitiek
Directe democratie
Vrijheid van informatie
Privacy
Openbaarheid van bestuur
Kleuren ​ Paars
​ Zwart
​ Wit
Jongeren­organisatie Jonge Piraten Nederland
Internationale organisatie Pirate Parties International
Europese organisatie European Pirate Party
Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland
Piratenpartijen in de verschillende landen
■ Gekozen in het Europees Parlement
■ Nationaal gekozen
■ Lokaal gekozen
■ Ingeschreven voor verkiezingen
■ Geregistreerd in sommige staten
■ Niet geregistreerd maar actief
■ Status onbekend

De Piratenpartij (afgekort PPNL) is een Nederlandse politieke partij die officieel werd opgericht op 10 maart 2010, naar het voorbeeld van de Zweedse Piratenpartij.[1] De Piratenpartij is lid van de internationale vereniging van piratenpartijen Pirate Parties International. De partij is met één zetel vertegenwoordigd in de gemeenteraad van Enkhuizen.

Sinds de Tweede Kamerverkiezingen 2012 werd het partijprogramma opgehangen aan vier kernpunten:

  • Burgerrechten
  • Overheid: Open, inzichtelijk en efficiënt
  • Democratie en invloed van de burger
  • Vrijheid van informatie

Op basis hiervan werden plannen en ideeën ontwikkeld op vlak van justitie, drugsbeleid, gezondheidszorg, onderwijs, mobiliteit, duurzaamheid, digitale infrastructuur, economie & financiën, internationale en ontwikkelingssamenwerking & vluchtelingen.[2] Zo wil de partij bijvoorbeeld het auteursrecht inperken (waarbij niet-commercieel gebruik wordt vrijgesteld), het octrooirecht grondig herzien, de privacy en andere (digitale) burgerrechten waarborgen en versterken, een transparante overheid en een serieuze omgang van de overheid met IT-projecten.[3] Ook wil de partij af van het inzetten van Boa's voor politietaken en hen volledig ontwapenen en de geweldsbevoegdheden afnemen. Ook de sociale media en vernieuwende (internet)journalistiek staan hoog op het lijstje van de Piratenpartij.[4]

Samir Allioui, de oprichter en eerste lijsttrekker van PPNL

Eerste deelname aan verkiezingen

[bewerken | brontekst bewerken]

Naar het voorbeeld van de Zweedse Piratenpartij vormde zich in 2006 in Nederland een informele vereniging onder de naam Piratenpartij. De informele vereniging bleef lange tijd klein en op de achtergrond opereren, maar om deelname aan de Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni 2010 mogelijk te maken moest een officiële vereniging worden opgericht.[5] Dit vond plaats op 10 maart 2010. Samir Allioui werd de eerste voorzitter en tevens lijsttrekker namens de Piraten.

Het lukte de partij inderdaad om alle formaliteiten rond te krijgen en mee te doen aan de verkiezingen,[6] en behaalde daarbij 10.471 stemmen ofwel 0,11% van het totaal – 16% van de kiesdeler.[7] Een belangrijk speerpunt van de Piratenpartij was de herziening van de auteursrechten.[5]

Op 25 juli 2010 stuurde de ledenraad het voltallige bestuur van de Piratenpartij naar huis, omdat die afspraken stelselmatig niet zou nakomen. Vanuit de ledenraad werd een interim-bestuur aangesteld, dat tot eind 2010 moest aanblijven.[8]

In december 2010 organiseerde de Piratenpartij een demonstratie tegen de aanhouding van WikiLeaks-oprichter Julian Assange.[9]

Tweede Kamerverkiezingen 2012

[bewerken | brontekst bewerken]
Dirk Poot, lijsttrekker in 2012

Bij de algemene ledenvergadering van 10 juni 2012 werd Dirk Poot aangewezen tot lijsttrekker voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2012.[10]

Op 12 juli 2012 partij voor het eerst op 1 zetel in een peiling van EenVandaag.[11] Uiteindelijk heeft de partij landelijk 30.600 stemmen getrokken,[12] wat neerkomt op ongeveer 0,3% van de stemmen, niet genoeg voor een zetel.

De partij deed vervolgens ook mee aan de Europese verkiezingen in 2014. Bij die verkiezingen werden ook geen zetels gehaald. Met een percentage van 0,85% (40.216)[13] waren dit echter wel de electoraal succesvolste landelijke verkiezingen van de partij in de geschiedenis.

Gemeenteraadsverkiezingen 2014

[bewerken | brontekst bewerken]

Bij de gemeenteraadsverkiezingen 2014 deed de partij mee in vijf gemeenten (Amsterdam, Groningen, Nijmegen, Binnenmaas en Zwolle), echter nergens op gemeentelijk niveau werd een zetel behaald. De partij kwam in het nieuws toen Erwin Lensink (die in het nieuws was geweest als de "waxinelichthoudergooier"[14]) de Piratenpartij inschreef voor de verkiezing van de gemeenteraad van Nijmegen. Deze inschrijving was tegen de afspraken in (er was afgesproken dat Lensink onder eigen naam zou meedoen). Het bestuur ging bij de Raad van State in beroep maar dit beroep was te laat ingediend, zodat de naam Piratenpartij toch op het stembiljet bleef staan.[15][16] Lensink behaalde 0,24% van de stemmen, onvoldoende voor een zetel.

In Amsterdam stond Ancilla van de Leest, een ex-model en privacy-rechten activist op het stembiljet. Zij behaalde 1.905 voorkeursstemmen.[17]

De Piratenpartij deed ook mee aan de verkiezingen voor de bestuurscommissies in Amsterdam. In Amsterdam-West werd 3,6% van de stemmen behaald en daarmee een zetel die door Jelle de Graaf werd ingenomen.[18] In 2018 besloten de piraten niet meer mee te doen aan de verkiezingen voor de bestuurscommissies.

Tweede Kamerverkiezingen 2017

[bewerken | brontekst bewerken]
Ancilla van de Leest op de campagneposter van 2017
Campagnespot voor de Tweede Kamerverkiezingen in 2017

Als lijsttrekker voor de Tweede Kamerverkiezingen 2017 werd gekozen voor Ancilla van de Leest, die in 2014 kandidaat in Amsterdam was.[19] In de aanloop naar die verkiezingen trad het voltallige bestuur af en meldden twee bestuursleden zich aan als lid bij het Forum voor Democratie (FVD) van Thierry Baudet. Zij deden dit naar eigen zeggen uit onvrede met het (interne) optreden van Van de Leest.[20] Van een van de twee bestuursleden werd het lidmaatschap van FVD geweigerd.[21]

Bij de verkiezingen haalde de PPNL slechts een marginaal betere score dan in 2014 en bleef dus steken op 50% van de kiesdrempel. Na de verkiezingsuitslag trad Van de Leest af als partijleider.[22] Per 1 februari 2017 had de Piratenpartij meer dan 1100 leden.[23]

Gemeenteraadsverkiezingen 2018

[bewerken | brontekst bewerken]

Bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2018 werd onder eigen vlag meegedaan in Utrecht en Amsterdam. In Groningen werd deelname overwogen, maar uiteindelijk werd vanwege een "gebrek aan capaciteit" besloten de deelname af te blazen.[24]

Poster in Amsterdam

In Utrecht had de PPNL maar één kandidaat nadat de andere twee kandidaten zich terugtrokken.[25] In Amsterdam kwam de partij in het nieuws omdat de lijsttrekker, Jelle de Graaf, naakt op een verkiezingsposter stond.[26][27] Er werden in deze steden geen zetels behaald.

De afdeling Delft koos voor een inhoudelijke samenwerking met STIP in plaats van zelfstandige deelname aan de verkiezingen.[28] STIP behaalde zes zetels in de Delfse raad.

Na de tegenvallende verkiezingsuitslagen in 2017 en 2018 vertrokken enkele prominente leden van de Piratenpartij, zoals de Amsterdamse kandidaten Lynn Fokkens en Jelle de Graaf, naar BIJ1.[29][30]

Provinciale Staten- en waterschapsverkiezingen 2019

[bewerken | brontekst bewerken]

Bij de waterschapsverkiezingen 2019 werd Matthijs Pontier, lid van de Piratenpartij, verkozen via de lijst van De Groenen in het waterschap Amstel, Gooi en Vecht.[31] Voor de Provinciale Statenverkiezingen die werden gehouden op dezelfde dag ging de Piratenpartij in de provincies Noord-Holland en Noord-Brabant een samenwerking aan met Code Oranje,[32] maar dat was niet succesvol.

Europese verkiezingen 2019

[bewerken | brontekst bewerken]

Het bestuur van de Piratenpartij besloot op 29 maart 2018 om deel te nemen aan de Europese Parlementsverkiezingen 2019.[33] Echter, enkele dagen later draaide de ledenraad het besluit terug en ontsloeg het bestuur vanwege het negeren van besluiten van de ledenraad.[34] Ondanks dit besluit bleek op 15 april 2019 dat er alsnog een gecombineerde lijst van de groepering VanDeRegio (opgericht door Nederlandse leden van DiEM25) en de Piratenpartij mee zou doen aan de Europese verkiezingen.[35]

De lijsttrekker was Sent Wierda, lid van VanDeRegio en fractievertegenwoordiger namens GemeenteBelangen Apeldoorn. De gecombineerde lijst VanDeRegio & Piratenpartij behaalde 10.724 stemmen (0,20%).[36]

Uit een in 2021 opgesteld secretarieel jaarverslag blijkt dat per 31 december 2019 1.665 leden stonden ingeschreven bij de Nederlandse Piratenpartij.[37]

Tweede Kamerverkiezingen 2021

[bewerken | brontekst bewerken]
Matthijs Pontier, lijsttrekker in 2021 en 2025

De Piratenpartij nam in 2021 voor een vierde keer deel aan de Tweede Kamerverkiezingen, met deze keer Matthijs Pontier als lijsttrekker.[38] Matthijs Pontier is de enige volksvertegenwoordiger van de Piratenpartij. Hij is lid van het algemeen bestuur van het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht en is verkozen op de lijst van De Groenen.[39] Eerder was hij al lijsttrekker bij de Europese verkiezingen in 2014. Metje Blaak was de lijstduwer.

De Piratenpartij haalde 22.546 stemmen (0,22%), te weinig voor een zetel.

Gemeenteraadsverkiezingen 2022

[bewerken | brontekst bewerken]

Bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2022 deed de Piratenpartij mee in zes gemeenten (Amsterdam, Utrecht, Eindhoven, Enkhuizen, Middelburg en Nijmegen).

In Amsterdam was er gekozen voor een gecombineerde lijst met De Groenen en de Basisinkomenpartij (Groenen-Basis-Piraten).[40] In Delft was er net zoals in 2018 gekozen voor een samenwerking met de lokale partij STIP. In Enkhuizen wonnen de Piraten hun eerste raadszetel.

De gecombineerde lijst Groenen-Basis-Piraten wist in vier stadsdeelcommissies van Amsterdam zetels te winnen.[41]

De afdeling in Utrecht besloot zichzelf op te heffen na de verkiezingsnederlaag.[42]

Provinciale Staten- en waterschapsverkiezingen 2023

[bewerken | brontekst bewerken]

In 2023 deed de Piratenpartij mee aan de Statenverkiezingen in Noord-Holland en samen met De Groenen aan de waterschapsverkiezingen in hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. De kiesdeler werd niet gehaald.

Tweede Kamerverkiezingen 2023 & 2025

[bewerken | brontekst bewerken]
Mark van Treuren, lijsttrekker in 2023
Verkiezingsspotje Piratenpartij - De Groenen 2023

De Piratenpartij nam in 2023 voor een vijfde keer deel aan de Tweede Kamerverkiezingen, dit maal met een gezamenlijke lijst met De Groenen. Met 9.117 werd het slechtste resultaat in de geschiedenis behaald.

Ook bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 wist de partij geen zetel te behalen.

Gemeenteraadsverkiezingen 2026

[bewerken | brontekst bewerken]

In 2026 deed de Piratenpartij mee in zeven gemeenten en daarnaast in de stadsdeelcommissies van Amsterdam. De combinatie Groenen-Basis-Piraten werd voor deze verkiezing niet gecontinueerd, zodat de PiratenPartij zelfstandig op de kieslijsten stond. In Enkhuizen wist de partij wederom één zetel te behalen, op andere plaatsen was de partij niet succesvol. Ook de stadsdeelcommissiezetels gingen verloren.

Verkiezingsresultaten

[bewerken | brontekst bewerken]
Jaar Lijsttrekker Kieslijst Stemmen % Zetels Opmerking
2010 Samir Allioui Kandidatenlijst 10.471 0,11% 0 / 150
2012 Dirk Poot Kandidatenlijst 30.600 0,32% 0 / 150
2017 Ancilla van de Leest[43] Kandidatenlijst 35.478 0,35% 0 / 150
2021 Matthijs Pontier Kandidatenlijst 22.546 0,22% 0 / 150
2023 Mark van Treuren Kandidatenlijst 9.117 0,09% 0 / 150 Gezamenlijke lijst met De Groenen
2025 Matthijs Pontier Kandidatenlijst 10.575 0,10% 0 / 150

Europees Parlement

[bewerken | brontekst bewerken]
Jaar Lijsttrekker Kieslijst Stemmen % Zetels Opmerking
2014 Matthijs Pontier Kandidatenlijst 40.216 0,85% 0 / 26
2019 Sent Wierda Kandidatenlijst 10.724 0,20% 0 / 26 - 0 / 29 Gezamenlijke lijst met vandeRegio
2024 Matthijs Pontier Kandidatenlijst 23.764 0,38% 0 / 31 Gezamenlijke lijst met De Groenen
Jaar Provincie Stemmen % Zetels
2015 Noord-Holland 9.885 1,03% 0
2023 Noord-Holland 6.406 0,54% 0

Gemeenteraden

[bewerken | brontekst bewerken]
Gemeente Stemmen % Zetels
Gemeenteraadsverkiezingen 2014
Amsterdam 5.606 1,7% 0
Amsterdam-Noord (bestuurscommissie) 526 1,8% 0
Amsterdam-West (bestuurscommissie) 1.981 3,6% 1
Amsterdam-Zuid (bestuurscommissie) 2.187 3,5% 0
Binnenmaas 279 2,2% 0
Groningen 1.188 1,3% 0
Zwolle 798 1,4% 0
Gemeenteraadsverkiezingen 2018
Utrecht 1.254 0,8% 0
Amsterdam 4.459 1,3% 0
Herindelingsverkiezingen 2021
Purmerend 202 0,8% 0
Gemeenteraadsverkiezingen 2022
Amsterdam (als Groenen-Basis-Piraten) 4.663 1,4% 0
Utrecht 1.036 0,7% 0
Eindhoven 1.064 1,4% 0
Enkhuizen 380 5,0% 1
Middelburg 140 0,6% 0
Nijmegen 634 0,8% 0
Gemeenteraadsverkiezingen 2026
Amsterdam 1.504 0,4% 0
Arnhem 327 0,5% 0
Den Helder 66 0,3% 0
Enkhuizen 384 5,3% 1
Haarlem 202 0,3% 0
Nijmegen 521 0,6% 0
Purmerend 261 0,7% 0

Waterschappen

[bewerken | brontekst bewerken]
Jaar Waterschap Stemmen % Zetels Opmerking
2023 Hollands Noorderkwartier 4.024 0,80% 0 Gecombineerde lijst met De Groenen

Internationaal

[bewerken | brontekst bewerken]

De Piratenpartij is aangesloten bij de Pirate Parties International (PPI).[44] Deze in Brussel gevestigde niet-gouvernementele organisatie (NGO) heeft als doel de ruim veertig nationale piratenpartijen te ondersteunen. Internationale samenwerking wordt als noodzakelijk gezien om de standpunten daadwerkelijk te kunnen verwezenlijken. De standpunten zijn gebaseerd op de Pirate Party Declaration of Principles.

Pirate Bay-proxy

[bewerken | brontekst bewerken]

Sinds november 2011 hield de Piratenpartij een proxy naar The Pirate Bay online. Met deze proxy is het voor internetgebruikers, waaronder klanten van internetproviders die op last van de rechter de website van The Pirate Bay dienen te blokkeren,[45][46] mogelijk om toch The Pirate Bay te bezoeken. In maart ondernam de auteursrechtenwaakhond Stichting BREIN actie tegen deze proxy (en enkele andere). Op last van een dwangsom van 10.000 euro diende de Piratenpartij de proxy offline te halen.[47] Aanvankelijk leek het gehoor te geven aan de oproep van BREIN, maar op 3 april 2012 maakte de partij bekend de proxy online te houden.[48][49]

Stichting BREIN reageerde hierop door een ex parte-zaak aan te spannen tegen de Piratenpartij. De rechtbank vonniste dat de Piratenpartij de proxy alsnog offline moest halen.[50] Nadat de partij de proxy had verwijderd zette het een lijst met links naar alternatieven om de blokkade van The Pirate Bay te omzeilen op de webpagina. Toen Stichting BREIN hier vervolgens in een e-mail tegen ageerde en eiste dat de links verwijderd moesten worden en ook haar algemene proxy offline moest halen sleepte de Piratenpartij Stichting BREIN in een kort geding voor de rechter.[51] Deze bepaalde dat de Piratenpartij voorlopig haar lijst met links mocht blijven publiceren en dat ook de algemene proxy online mocht blijven staan.[52][53] Op 10 mei werd door de rechtbank echter geoordeeld dat de Piratenpartij niet mag verwijzen naar proxy's om de blokkade van The Pirate Bay te omzeilen, noch deze te vermelden. Ook werd geoordeeld de Piratenpartij drie IP-adressen en een aantal hostnames dient te blokkeren in haar generieke proxy.[54] Tegen dit vonnis is de Piratenpartij in hoger beroep gegaan en dankzij een anticipatie-exploot van Stichting BREIN werd deze zaak op 25 september 2012 aanhangig gemaakt.[55]

[bewerken | brontekst bewerken]
Zie de categorie Piratenpartij van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Werken van of over dit onderwerp zijn te vinden op de pagina Pirate Party Declaration of Principles op de Engelstalige Wikisource.