Wapen van Groningen (stad)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Wapen van de stad Groningen, naar een ontwerp van Nico Bulder
Gestileerd bronzen reliëf van het wapen van de stad Groningen op de Natte Brug aan de noordrand van de wijk Helpman. De sculptuur werd in 1921 gemaakt door de beeldhouwer Willem Valk (1898-1977) (foto: 2010).
Wapen van de stad Groningen in de Vechtstraat te Groningen.

Het wapen van de stad Groningen werd officieel vastgesteld in 1819, het wordt echter al sinds de 15e eeuw gebruikt.[1]

Geschiedenis[bewerken]

De oudste zegels van de stad Groningen uit de 13e eeuw, vertonen de afbeelding van een kerk, naar alle waarschijnlijkheid de Sint-Maartenskerk. In de 15e eeuw werd ook een ander zegel in gebruik genomen, met een adelaar en een schild met een dwarsbalk [2]. Het zilveren schild met de groene (sinopel) dwarsbalk, werd oorspronkelijk als wapen gebruikt door de Groninger prefecten. Een eerste afbeelding dateert uit 1263. De groene dwarsbalk is nog herkenbaar in de vlag van de stad Groningen, die bestaat uit drie gelijke banen (wit - groen - wit).

Op de eerste afbeeldingen van het stadswapen staat ook een eenkoppige Duitse adelaar, maar al snel (1433) werd deze vervangen door een dubbelkoppige adelaar, verwijzend naar Groningen als (vrije) rijksstad. De adelaar werd in eerste instantie als schildhouder gebruikt, vanaf de 16e eeuw kreeg hij een plaats op het wapen zelf. Een eeuw later werd de kroon aan het wapen toegevoegd. Het wapendiploma van de Hoge Raad (1819) omschrijft het wapen als volgt: "een schild van goud beladen met een dubbelden zwarten arend, met uitgespreide vleugelen en pooten hebbende op deszelfs borst een schildje van zilver, beladen met een groene dwarsbalk, het schild gedekt met eene gouden kroon en ter wederzyde vastgehouden door een zwarten arend."[3]

Vanaf 1958 werd bij de gemeente en gemeentelijke instanties een ontwerp van de graveur Nico Bulder gebruikt. In 1989 werd het wapen op de gemeentelijke uitingen vervangen door een logo. De hiervoor verantwoordelijke wethouder wilde af van de Groninger adelaar, die hij "een groene roofvogel" noemde.[4]

Gebruik in andere wapens[bewerken]

Het wapen van de stad werd na de Reductie in 1594 samengevoegd met het wapen van de Ommelanden tot het wapen van de provincie. Het wapen wordt bovendien in een vrijkwartier afgebeeld in de wapens van de gemeente Haren en de voormalige gemeentes Muntendam en Termunten. De Rijksuniversiteit Groningen voert sinds 1615 een variant op het provinciaal wapen.[5]

Galerij[bewerken]

Wapens in de provincie waarin het wapen van de stad is verwerkt: