Kasteel van Laken

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Koninklijk Kasteel van Laken
Voorgevel
Voorgevel
Locatie Vlag van België Laken, België
Coördinaten 50° 53′ NB, 4° 22′ OL
Algemeen
Kasteeltype Lustslot
Stijl Classisme
Eigenaar Belgische Staat
Huidige functie Residentie van de koning der Belgen
Gebouwd in 1782
Gebouwd door aartshertogin Maria Christina van Oostenrijk
Gesloopt in 1 januari 1890 (brand)
Monumentale status Beschermd
Bijzonderheden kan niet bezocht worden
Laeken Se1JPG.jpg
Detailkaart
Kasteel van Laken
Kasteel van Laken
de koninklijke collectie bevat nog een deel van de rijtuigen van Leopold II
de Koninklijke Orangerie
Het kasteel in brand, 1 januari 1890.
Kasteel en park

Het Kasteel van Laken is een van de koninklijke residenties in België. Het ligt in Laken, sinds 1921 een onderdeel van de stad Brussel, in het noorden van het Brussels gewest. Het ligt in een 120 hectare groot park, waar zich ook de Koninklijke Serres bevinden. In de onmiddellijke omgeving bevinden zich de koninklijke residenties Stuyvenberg en Belvedère en de Onze-Lieve-Vrouwekerk, waar de koninklijke familie begraven wordt.

Officieel is het de zomerresidentie van de koning, maar in de praktijk hebben alle Belgische koningen – behalve Albert II – er hun voornaamste woonplaats van gemaakt. Het Koninklijk Paleis van Brussel dat op 7 km rijden van het kasteel ligt, is de officiële zetel van het hof en wordt als werkpaleis gebruikt.

Het kasteel is staatseigendom, maar een groot deel van het park en de serres behoren tot de Koninklijke Schenking.

Geschiedenis[bewerken]

Oorsprong[bewerken]

Het kasteel werd gebouwd in 1782 in opdracht van aartshertogin Maria Christina van Oostenrijk, de landvoogdes van de Zuidelijke Nederlanden. Het moest het vervallen kasteel van Tervuren als residentie vervangen.

De architecten Louis Montoyer en Charles de Wailly bouwden een kasteel in neoclassicistische stijl, met centraal een koepel en een fronton ondersteund door een reeks zuilen. Het kasteel stond toen bekend als Schoonenberg. De tuin was een voorbeeld van een landschapstuin, met grotten en waterpartijen met een liefdeseiland; hij was 58 hectare en 79 are groot. Wailly bouwde er een Zonnetempel en een Tempel der Vriendschap, gebouwen die nog steeds bestaan. Er stond ook een grote toren in Chinese stijl.

Het kasteel werd in 1785 feestelijk in gebruik genomen De landvoogdes en haar gemaal Albert van Saksen-Teschen hebben er niet lang van gebruik kunnen maken. Ze moesten vluchten voor de Brabantse Omwenteling en later voor de Franse inval. In 1795 verlieten ze Brussel voorgoed.

Franse tijd[bewerken]

In de Franse tijd werd Schoonenberg een tijd gebruikt als militair hoofdkwartier, later zelfs als gevangenis. Nadat de Oostenrijkse dynastie door de vrede van Lunéville voorgoed afstand had gedaan van haar bezittingen in de Nederlanden, werd het hele domein in 1801 in loten verkocht. Het kasteel werd gekocht door een Brusselse speculant die het wilde afbreken om het bouwmateriaal ten gelde te maken.

In 1804 werd het voor afbraak behoed doordat het gekocht werd door Napoleon Bonaparte (kort voordat hij keizer werd) voor 5.000.000 francs. Enkele bijgebouwen, zoals de Chinese toren, waren toen al gesloopt.

Op vraag van de keizer wordt het kasteel voorzien van meubels afkomstig uit Parijs; uit deze tijd stamt het grootste gedeelte van het nog bestaande meubilair. Het gaat om prachtige meubelen uit Frankrijk, zoals mahoniehouten empire-banken, prachtige wandtapijten en dure zijden gordijnen geweven in Lyon.

Napoleon verbleef verscheidene keren in Laken. In 1812 schonk hij het kasteel aan zijn ex-vrouw Joséphine de Beauharnais, in ruil voor het Élysée in Parijs. Joséphine heeft er echter zelf nooit verbleven.

Bij de oprichting van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden werd het een van de residenties van koning koning Willem I. Tsaar Alexander zou er ooit hebben vertoefd. Willem I liet er een orangerie aanleggen.

Residentie van de Belgische koningen[bewerken]

In 1831 stelde de pas gestichte Belgische staat het kasteel ter beschikking van de eerste koning Leopold I.

Zijn zoon Leopold II breidde het park fors uit door de aankoop van gronden in de omgeving. Daarbij werden bestaande boerderijen afgebroken. Hij liet ook de Koninklijke Serres bouwen door zijn favoriete architect Alphonse Balat. Deze moesten onder meer dienen om de collectie planten en bomen uit Kongo in onder te brengen. Later liet hij ook de Japanse Toren en het Chinees Paviljoen aan de rand van het park aanleggen.

Op 1 januari 1890 werd het kasteel door een grote brand getroffen; het vorstenpaar woonde op dat moment in het Koninklijk Paleis van Brussel een nieuwjaarsreceptie bij. Alleen prinses Clémentine en haar gouvernante mej. Drancourt verblijven in het kasteel. Antoinette, haar kamermeisje, ontdekte de brand en redde de prinses; voor mej. Drancourt was het te laat. Bij de grote brand ging de bibliotheek van Napoleon volledig verloren en stortte de koepel in. Ook het enige portret van prins Leopold van België ging verloren. De koning zag zijn kans om het gebouw naar zijn smaak te laten herbouwen en fors uit te breiden, aanvankelijk door Balat, sinds 1902 door de Franse architect Charles Girault. Leopold II wilde van het kasteel een plaats voor congressen en andere evenementen maken. Daarvoor liet hij zelfs een spoorwegstation onder het kasteel bouwen, dat echter nooit gefunctioneerd heeft; Toen Leopold in 1909 overleed zonder dat zijn plannen voltooid waren, liet zijn opvolger Albert I de werken stopzetten. Sindsdien is het kasteel niet meer veranderd.

Koning Albert I en zijn vrouw koningin Elisabeth lieten in 1914 vanuit het kasteel experimentele uitzendingen van radio-omroep doorgaan. Daarvoor werd in de tuin een grote antenne opgericht maar die werd kort daarna weer afgebroken vanwege het uitbreken van der Eerste Wereldoorlog. Uit de tijd van Albert en Elisabeth dateren ook de zwanen in het park. Ze zijn nog steeds afstammelingen van het paar dat Elisabeth cadeau kreeg. De koningin liet er ook een atelier bouwen in Engelse stijl, aan de azalea-serre.

Toen Albert I in 1934 onverwachts verongelukte, bleef zijn zoon Leopold III en zijn vrouw Astrid wonen in het naburige kasteel Stuyvenberg wonen, dat al een tijd hun residentie was. Na het plotse overlijden van Astrid van in 1935, verhuisde koning Leopold met zijn kinderen naar het Kasteel van Laken, waar zijn moeder Elisabeth was blijven wonen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog verbleef Leopold III als krijgsgevangene in het kasteel. Hij hertrouwde er in het geheim met Lilian Baels. Toen de koning en zijn gezin in 1950 naar Duitsland werden weggevoerd, bleef Elisabeth alleen over. Pas in 1950 keerde het gezin na afloop van de Koningskwestie terug, waarna Elisabeth naar Stuyvenberg verhuisde.

Toen Leopold III in 1951 troonsafstand deed, bleef hij met zijn gezin, waaronder zijn zoon en opvolger Boudewijn in Laken wonen. Pas toen Boudewijn in 1960 met Fabiola de Mora y Aragón huwde, verliet de afgetreden koning met zijn tweede vrouw en hun kinderen Laken.

Na de dood van Boudewijn in 1993 bleef Fabiola het kasteel gebruiken. De nieuwe koning Albert II en koningin Paola woonden al sinds hun huwelijk (1959) op het Kasteel Belvédère en bleven daar na hun troonsbestijging.

Het kasteel werd in 1999 vrijgemaakt voor prins Filip na zijn huwelijk met Mathilde d'Udekem d'Acoz. Filip, intussen koning geworden, is er sindsdien met zijn gezin blijven wonen.

Historische gebeurtenissen[bewerken]

Hedendaagse functie[bewerken]

In tegenstelling tot het pompeuze paleis in Brussel heeft het Kasteel van Laken een sober en intiem karakter, daarom is het sinds eeuwen al een woonkasteel. Vandaag de dag is het de residentie van koning Filip en koningin Mathilde met hun gezin. Er zijn serres, die elk jaar in de bloeiperiode gedurende drie weken toegankelijk zijn voor publiek. Naast de koninklijke serres is het kasteel bekend vanwege de stallen, het Chinese paviljoen en de Japanse toren; ook het schildersatelier van koningin Elisabeth is te bewonderen.

Op verzoek van koningin Paola is het speelpaviljoen waarin de kinderen van [Aangezien koning Albert en koningin Paola op hun kasteel Belvédère bleven wonen, nam prins Filip, na zijn huwelijk met Mathilde d'Udekem d'Acoz, zijn intrek, met zijn gezin, in het kasteel van Laken en behield het als zijn permanente residentie na zijn troonsbestijging.[Leopold III van België|Leopold III]] (Boudewijn, Albert en Josephine-Charlotte) opgroeiden gerestaureerd, zodat kroonprinses Elisabeth hier met haar broertjes en zusje, neven en nichtjes kan spelen.

Albert II gebruikte het kasteel voor recepties, gala-diners en ceremoniële contacten met politici. In 2007 hield de koning er audiënties na de federale verkiezingen.

De salons van het Kasteel van Laken[bewerken]

Beschrijving uit de tijd van Napoleon.[bewerken]

  • De Grote Appartementen
    • de grote Hal
    • het Salon van de Huisbewaarders
    • het Salon van de Eerste Officieren
    • het Salon van de Hoogwaardigheidsbekleders
    • het Salon van de Prinsen
    • Groot vertrek van de Keizer
    • de Troonzaal
    • de Ronde Zaal
    • De Eetzaal
    • de Kapel
  • de Appartementen van de Keizerin
    • de Antichambre
    • het Wachtsalon
    • het Groot salon
    • de Slaapkamer van de Keizerin
    • het Dressoir van de Keizerin
    • het groot Vertrek van de Keizerin
    • het Boudoir van de Keizerin

Hedendaagse Indeling[bewerken]

  • De grote Eretrap
  • De Vestibule
  • Portrettengalerij
  • De Grote Galerij
  • Het Appartement voor de Ordonnansofficier
  • Het Salon van de Letteren
  • Het Salon van de Wetenschappen
  • Het Salon van de Prinsen
  • Het Salon van de Kunsten
  • De Gala-eetzaal
  • De Eetkamer van de Maarschalken
  • De Koninklijke Appartementen
  • De Rotonde, ook wel Italiaans salon genaamd (inclusief de koepel)
  • Het Octogoon van Apollo
  • De Buitenlandse Vleugel
  • De Buitenlandse Galerij
  • Het Vierkant Salon
  • De Grote Foyer
  • Het Theater
  • Het Octogoon van de Bibliotheek
  • De Koninklijke Appartementen
  • De Grote Stallen
  • De Oranjerie
  • De Koninklijke Kapel
  • De Serres
  • Het Schildersatelier van Koningin Elisabeth

Zie ook[bewerken]