Ruanda-Urundi

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Ruanda-Urundi
Belgisch mandaatgebied
 Duits-Oost-Afrika 1924 – 1962 Rwanda 
Koninkrijk Burundi 
Flag of Belgium.svg Coat of arms of Ruanda-Urundi.svg
Kaart
LocationRwanda-Urundi.PNG
Algemene gegevens
Hoofdstad Bujumbura
Oppervlakte 54.172 km²
Talen Frans (officieel), Kinyarwanda, Kirundi (inheems)
Religie(s) Rooms-katholiek, inheemse religies
Volkslied Brabançonne
Munteenheid Congolese frank (1916–60)
Ruanda-Urundese frank (1960–62)
Regering
Regeringsvorm Mandaatgebied
Staatshoofd Koning der Belgen

Ruanda-Urundi, ook wel Roeanda-Oeroendi, was een deel van de Duitse kolonie Duits-Oost-Afrika in Centraal-Afrika dat vanaf 1924 bestuurd werd door België, eerst als mandaatgebied (tot 1947), later als trustgebied, tot het in 1962 onafhankelijk werd als de aparte landen Rwanda en Burundi.

Aan het einde van de 19e eeuw werd het gebied geannexeerd door Duitsland, en maakte het deel uit van Duits-Oost-Afrika. De Duitsers hadden echter een kleine aanwezigheid in het gebied.

Eerste wereldoorlog[bewerken]

Kolonel Molitor schouwt zijn troepen in Kigali
Belgische vlag in Tabora en intrede van troepen (1919)

In april 1916, tijdens de eerste wereldoorlog, waren er drie brigades van de Force Publique van Belgisch-Congo onder leiding van generaal Charles Tombeur Duits-Oost-Afrika binnengedrongen.[1] De noordelijke brigade onder leiding van Kolonel Philippe Molitor vertrok vanuit het noorden van het Kivumeer en veroverde Ruanda. Op 9 mei veroveren ze Kigali en na een lange, moeilijke tocht en zware gevechten in de buurt van Nyansa, ten zuiden van Kigali, geeft koning Musinga van Rwanda zich over aan kolonel Molitor. De zuidelijke brigade onder leiding van Luitenant-kolonel Olsen vertrok tussen het Kivumeer en het Tanganyikameer en veroverde Urundi. De troepen van Olsen rukken op naar Usumbura (ex-Bujumbura) en veroveren de stad op 6 juni. De derde brigade onder leiding van luitenant-kolonel Moulaert was actief op het Tanganyika-front (nu Tanzania) waar het moest vechten tegen de troepen van Generaal Paul von Lettow-Vorbeck. Op 28 juli valt Kigoma, de grootste Duitse basis aan het Tanganyikameer en het eindstation van de spoorlijn die via Tabora naar Dar es Salaam loopt.[2]

Daarna volgt de slag om Tabora. De strijd wordt beslist op 19 september. Kapitein Pieren leidt de spits van de gevechtscolonne en bereikt als eerste Tabora. Hij ontdekt er 129 gevangen FP-soldaten. Onder hen twee blanken. Een van hen is erin geslaagd een Belgische vlag verborgen te houden. Die wordt gehesen in plaats van de witte vlag die de Duitsers aan hun hoofdkwartier hadden opgehangen als teken van overgave. De Belgische vlag zal vijf maanden boven Tabora wapperen, tot de stad op 25 februari 1917 wordt overgedragen aan de Britten.

Interbellum[bewerken]

Na de Eerste Wereldoorlog, bij het Verdrag van Versailles, werden de Duitse koloniën in Afrika in verschillende delen verdeeld over verscheidene landen. België hoopte na de Afrikaanse militaire successen op een fikse gebiedsuitbreiding (het had ook al de Oostkantons gekregen), maar moest zich tevreden stellen met Ruanda-Urundi, ten oosten van Belgisch-Congo. In 1924 kreeg België definitief een mandaat over dit gebied van de Volkenbond dat bestuurt werd vanuit Belgisch-Congo.

Belgische beleid[bewerken]

De Belgen waren veel actiever in het gebied dan de Duitsers, vooral in Rwanda. De Belgen konden echter grote winsten uit het gebied putten, meestal ten koste van de lokale bevolking. Het grootste gedeelte van de winsten was afkomstig van koffieplantages in de gebieden met rijke vulkanische bodems. De bevolking werd ook verplicht belastingen te betalen.

De Belgen gebruikten de al aanwezige machtsstructuur, die bestond uit een regerende Tutsiklasse, met een bevolking die vooral bestond uit Hutu's. De Belgen verdedigden deze structuur door te berusten op de rassentheorieën dat de Tutsi's superieur zouden zijn aan Hutu's. Deze verdelingen zouden tijdens de jaren na de onafhankelijkheid een grote rol beginnen te spelen en zouden uiteindelijk uitmonden in de genocide van 1994.

Onafhankelijkheid[bewerken]

Het gebied werd na de oprichting van de Verenigde Naties een trustgebied in 1946. Dit betekende officieel dat de Belgen het gebied klaar zouden maken voor onafhankelijkheid. De Belgen dachten echter dat dit nog vele decennia zou duren.

De onafhankelijkheid was vooral een gevolg van gebeurtenissen buitenaf. In de jaren 50 ontstond een sterke onafhankelijkheidsbeweging in Belgisch-Congo, waardoor de Belgen hun greep op het gebied begonnen te verliezen. In 1960 werd Congo onafhankelijk en ook in Ruanda-Urundi werden snelle voorbereidingen gemaakt, waarna het gebied op 1 juli 1962 onafhankelijk werd als de staten Rwanda en Burundi.

  1. Belgische-Congolese troepen veroveren Kigali, VRT NWS 4 mei 2016.
  2. 1916 Grote oorlog aan de grote meren, Solidair.org.