Paleis op de Koudenberg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Het Paleis op de Koudenberg vanaf de tuinzijde. Schilderij uit de 17e eeuw

Het Paleis op de Koudenberg, ook het Hof van Brussel genoemd, werd in de 11e en de 12e eeuw in Brussel gebouwd op de Koudenberg, ter hoogte van het huidige Koningsplein. Het paleis was achtereenvolgens een verblijf van de hertogen van Brabant en Bourgondië, alsook van keizer Karel V en de landvoogden van de Nederlanden, waaronder de aartshertogen Albrecht en Isabella. In 1731 werd het verwoest bij een brand.

Geschiedenis[bewerken]

Reeds ten tijde van Lambert II Balderik (11e eeuw) stond hier al een kleine burcht. Uit deze periode dateert ook de naam “Coudenberg”. Vooral Jan I en na hem Jan II en Jan III maakten er een volwaardige residentie van.

Filips de Goede (1430–1467) gaf de aanzet tot de bouw van een imposant paleis om van hieruit het hele Rijk der Nederlanden te beheren. Kort na zijn Blijde Inkomst (1430) had hij reeds laten blijken dat Brussel zijn hoofdresidentie kon worden als daartoe de nodige inspanningen werden geleverd.[1] Onmiddellijk kochten de Brusselaars op eigen kosten gronden om de hertogelijke warande uit te breiden. In datzelfde jaar vatten ze de bouw aan van de Aula Magna. Vanaf 1451 zou het hertogelijk hof voornamelijk in dit paleis resideren, kortstondig afgewisseld met Rijsel, Brugge, Mechelen en een enkele keer Dijon.[2]

Het verbranden van het paleis

Zeker na de voltooiing van de Aula Magna in 1459 werd Brussel de hoofdstad van Filips de Goede.[3] Zijn opvolger Karel de Stoute had een voorkeur voor Mechelen als politiek centrum, dat een belangrijke rol zou spelen tot het overlijden van Margaretha van Oostenrijk in 1530. De verklaring van ontvoogding van keizer Karel V in 1515 vindt wel weer plaats in het Paleis op de Koudenberg en in 1530 is het hier dat Maria van Hongarije tot landvoogdes van de Nederlanden wordt aangeduid. Het is mede dankzij zijn paleis dat Brussel zo het politieke centrum van de Nederlanden wordt, en nadien van de Zuidelijke Nederlanden en van België.[4]

Het paleiscomplex met bijbehorende tuinen en vijvers werd in heel Europa vermaard. Albrecht Dürer verklaarde dat hij nergens een dergelijke pracht en rijkdom had gezien. In het paleis vergaderde ook de Orde van het Gulden Vlies. Tijdens de 16e eeuw werd Brussel de Princelijcke Hoofstadt van ’t Nederlandt genoemd. Onder keizer Karels regering werd een monumentale hofkapel gebouwd achter de Aula Magna van Filips de Goede. Op 25 oktober 1555 deed de keizer in de pronkzaal troonsafstand ten voordele van zijn zoon Filips II.

De eigenlijke glansrol voor dit verdwenen paleis kwam er met de aartshertogen Albrecht en Isabella. Als zetel van de centrale macht gedurende zes eeuwen heeft dit paleis met zijn schoonheid, de charme van zijn tuinen en de rijkdom van zijn kunstcollecties bezoekers uit heel Europa over de vloer gekregen.

In 1731, tijdens de regeerperiode van landvoogdes Maria Elisabeth van Oostenrijk, werd het paleis verwoest door een reusachtige brand. Heel het paleis ging in vlammen op; enkel de muren van de hofkapel en van de monumentale staatsiezaal Aula Magna bleven overeind. Ook deze ruïnes verdwenen met de herinrichting van de wijk na 1775. Tegenwoordig ligt op deze plaats opnieuw de koninklijke wijk met het Koningsplein, de kerk van Sint-Jacob-op-Koudenberg en het standbeeld van Godfried van Bouillon, en even verderop het Koninklijk Paleis.

Huidige situatie[bewerken]

Gerestaureerde gang onder de vroegere kapel

Tot op heden zijn enkel fundamenten en kelders overgebleven. Het is de belangrijkste archeologische site van Brussel. Op de plaats waar vroeger de kapel stond, staat nu het "BIP" (Brussel Info Plaats). Via het BELvue Museum, een museum over de geschiedenis van België, kan men afdalen om een bezoek te brengen aan deze onderaardse ruimtes.

Die bestaan uit kelders van het paleis (woongedeelte, vroegere kapel en Aula Magna), een deel van de Isabellastraat en de overblijfselen van het Hof van Hoogstraeten. In het Hof van Hoogstraeten kan men nu een selectie archeologische voorwerpen bezichtigen die in de loop van de verschillende opgravingswerken op de Koudenbergsite werden ontdekt.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]