Koerierster
Een koerierster was tijdens de Tweede Wereldoorlog een vrouw die in opdracht van het verzet goederen vervoerde, waaronder distributiebonnen, valse identiteitsbewijzen, ondergrondse kranten, radioapparatuur en wapens, en/of joodse kinderen naar onderduikadressen bracht.[1][2]
Achtergrond
[bewerken | brontekst bewerken]Vrouwen werden door de Duitse bezetter als minder bedreigend ervaren, waardoor zij zich gemakkelijker konden bewegen.[3] Voorwerpen werden door koeriersters getransporteerd in onder meer kinderwagens, per fiets, onder kleding of in doodskisten.[4]
Veel grotere organisaties hadden hun eigen koeriersdiensten. Voor de illegale kranten was een distributie-apparaat van levensbelang. Onderzoek van het dagblad Trouw uit 2024 naar driehonderd verzetstrijdsters concludeerde dat 85% van hen koerierster was. Twee derde van hen was daarnaast betrokken bij andere soorten verzetswerk, waaronder het bieden van hulp aan piloten, deelname aan het gewapend verzet of het typen en drukken van ondergrondse kranten.[5]
Oost-Europa
[bewerken | brontekst bewerken]Koeriersters die werkten voor Joodse verzetsgroepen in Oost-Europa, waaronder Polen, werden kashariyot genoemd. Zij waren vaak jonge vrouwen die betrokken waren bij Joodse jeugdgroepen die nieuws en goederen overbrachten naar de getto's. Nadat de nazi's overgingen tot de uitroeiing van de Joodse bevolking, werden zij ingezet om wapens te verkrijgen en Joden uit de getto's te redden.[6]
Bekende koeriersters
[bewerken | brontekst bewerken]
_portrait.jpg)
- Henny van Batenburg-Jansen
- Nina Baumgarten
- Tiny Boosman-van Delft
- Aaltje Boot
- Willemiena Bouwman, voor Trouw
- Lenie Dicke
- Mary van den Dries-Wiedemann
- Esmée van Eeghen, schuilnaam 'Elly' of 'Sjoerdje'
- Femy Efftink
- Henny Fokkens
- Carla Gastkemper
- Joukje Grandia-Smits, schuilnaam 'Clara'
- Tineke Haak
- Annick van Hardeveld
- Annie van Harten
- Petertje van den Hengel
- Susanne Heynemann
- Grada van Horen
- Ina Boekbinder
- Willemijn van Gurp
- Kiky Heinsius
- Anda Kerkhoven
- Ada van Keulen
- Marga Klompé
- Diet Kloos-Barendregt
- Catharina Maria Klumper-Schoemeijer bij de verzetsgroep Amsterdamse Studenten Groep
- Nanny Koetsier, voor Trouw
- Celina Johanna Kuijper, schuilnaam 'Thea'
- Jobs van Laar
- Hannie van Leeuwen
- Otti Lim
- Nel Lind, schuilnaam 'Suze de Wit'
- Tiny Mulder, schuilnaam 'Zwarte Tiny'
- Loulou Oderkerk, voor Trouw
- Miep Oranje, bekend als de ‘koerierster des doods’
- Stella Pach
- Selma van de Perre
- Maria van der Pol-van der Linden
- Mientje Proost
- Jannie Raak
- Marianne van Raamsdonk
- Tankie Roelofs-Leppink, voor Trouw
- Jet Roosenburg
- Adeline Salomé-Finkelstein
- Volie Schermer-De Jong, Knokploeg Sneek
- Hermina Schreurs
- Truus Solleveld
- Mieke Steensma
- Puck Stoffels
- Julie van der Steur
- Cis Suijs
- Hetty van der Togt
- Betty Trompetter, schuilnaam 'Tineke' of 'Gon van der Laan'
- Nel Wateler, voor Groep 2000
- Kek Yzerdraat
- Christine Johanna Reutlinger-de Lange, begeleidde vluchtelingen naar België
- Anje Zwerver
- ↑ Koeriers. www.oorlogsbronnen.nl. Geraadpleegd op 9 februari 2026.
- ↑ Koerierster. Cultureel Woordenboek. Geraadpleegd op 9 februari 2026.
- ↑ (en) The Role of Women in European Resistance Movements: Key Contributions and Impact. D-Day Center (7 augustus 2025). Geraadpleegd op 9 februari 2026.
- ↑ Koeriersters. Tweedewereldoorlog.nl. Geraadpleegd op 9 februari 2026.
- ↑ Oosterom, Rianne; Blacquière, Jan, Twee op de drie koeriersters deden méér in het verzet dan post en kranten rondbrengen. Trouw. DPG Media (9 februari 2024). Geraadpleegd op 9 februari 2026.
- ↑ (en) Weitzman, Lenore J., Kashariyot (Couriers) in the Jewish Resistance During the Holocaust. Jewish Women's Archive. Geraadpleegd op 9 februari 2026.