Machinepistool

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bergmann MP 18.1

Een machinepistool, pistoolmitrailleur of (in België: mitraillette) is een gevechtswapen geschikt voor de korte afstand. In de Nederlandse legervoorschriften uit de jaren veertig was de (inmiddels verouderde) benaming: mitrailleurkarabijn.

Terminologie[bewerken]

Er zijn verscheidene termen voor het machinepistool. Toen de MP 28 bij het KNIL in dienst trad was dit onder de naam "Pistoolmitrailleur M.39", ofwel pistoolmitrailleur van het modeljaar 1939. [1] Vier jaar later zouden de Engelandvaarders worden uitgerust met Britse wapens, waaronder de Thompson M1928 en Stengun. Als gevolg van de Britse term voor deze wapens, dat wil zeggen, "machine carbine", dienden deze twee wapens als de Mitrailleurkarabijn van 11,43 mm (Thompson Submachine Gun) [2] en de Mitrailleurkarabijn van 9 mm (Sten Model V)[3]. Het gaat hier om een vrij letterlijke vertaling van de Britse term voor de pistoolmitrailleur.

Met de invoering van de Uzi ging men terug naar pistoolmitrailleur, en het wapen bleef tot 1995 bekend als de "Pistoolmitrailleur UZI", waarna het bij de Landmacht uitgefaseerd werd.[4]

Geschiedenis[bewerken]

De Bergmann MP 18.1, die in 1916 werd ontworpen en in 1918 in productie werd genomen, staat bekend als het eerste ontwikkelde machinepistool. Dit is echter niet correct: de Italianen ontwikkelden al in 1914 het Villar-Perosa machinepistool.

Men kan deze wapens vanaf de schouder of de heup afvuren. Het verschil met machinegeweren en aanvalsgeweren is dat het wapen lichter is en geen krachtige terugslag heeft. Nadelen zijn dat de afgevuurde kogels geen groot bereik hebben, weinig nauwkeurig zijn, en niet voldoende penetratievermogen hebben om personen met een kogelvrij vest te elimineren.[bron?]

Deze wapens verschieten patronen van hetzelfde kaliber als veel pistolen, namelijk 9x19mm Parabellum, .45 ACP, 7,62x25 mm, 5,7x28 mm, 9x18 mm Makarov of .22.

Een machinepistool is nauwkeurig tot ongeveer 100 meter.

Voorbeelden van machinepistolen zijn:

  • de Argentijns Halcon M1943
  • de Duitse MP18 het eerste echte machinepistool
  • de Israëlische IMI Uzi
  • de Guatemalan SM-9
  • de Duitse MP40 (vaak foutief Schmeisser genoemd)
  • de Britse Stengun
  • de Amerikaanse Thompson (of Tommy-gun)
  • de Sovjet-Russische PPSh-41
  • de Belgische FN P90
  • de Tsjechische CZ Skorpion
  • de Duitse Heckler & Koch MP5


  1. Nederlandse Vuurwapens: KNIL en Militaire Luchtvaart 1897-1942, de Vries en Martens
  2. Ontwerp-voorschrift voor de Mitrailleurkarabijn van 11,43 mm. Ministerie van Oorlog, 1943
  3. Handboek voor den Soldaat 1945, Koninklijke Militaire Academie Breda, p. 28
  4. VS 2-1352 Handboek KL-Militair, 1995, p.18-1