Mens erger je niet (boek)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Mens erger je niet
Oorspronkelijke titel Games People Play: The Psychology of Human Relationships
Auteur(s) Eric Berne
Vertaler J.J.G. Muller-van Santen,
M. Zeegers
Land Nederland
Taal Nederlands
Uitgever Aula, Amsterdam (20e druk)
Uitgegeven 1967 (1e druk, NVSH)
ISBN-code 904614013X
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Mens erger je niet is de Nederlandstalige vertaling van het boek Games People Play: The Psychology of Human Relationships van de Canadese psychiater Eric Berne.

Transactionele analyse[bewerken]

In de eerste helft van het boek beschrijft Berne de transactionele analyse, de persoonlijkheidstheorie en tevens psychotherapeutische behandelmethode die door hem is ontwikkeld in de jaren 50 van de twintigste eeuw. De transactionele analyse gaat ervan uit dat ervaringen in de vroege levensjaren ervoor zorgen dat een mens besluiten neemt over zichzelf en zijn omgeving. Deze positieve of negatieve besluiten zijn van invloed op de kwaliteit van de verdere levensloop (het script).

Ook beschrijft Berne drie rollen of ego-posities: Ouder, Volwassene en Kind. Vanuit deze posities kunnen transacties met de ander plaatsvinden en veel negatief gedrag kan worden afgeleid uit wisselingen of verwarring van deze rollen.

Spelletjes[bewerken]

In de tweede helft van het boek introduceert Berne het spelletje als onderdeel van de transactionele analyse. Hij omschrijft het spelletje als een complementaire serie transacties, die met een bijbedoeling worden uitgevoerd en een voorspelbare, vaak contraproductieve uitkomst hebben. Deze uitkomst wordt de payoff genoemd en kan als doel hebben: het verkrijgen van aandacht, sympathie, genoegdoening, ontlading, wraak, of andere emoties die het script bevestigen.

Berne beschrijft een flink aantal spelletjes, waarbij hij binnen de verschillende soorten spelletjes steeds zeer vergelijkbare structuren waarneemt. Hij maakt daarbij een onderverdeling naar de schadelijkheid en het geaccepteerd zijn van de spelletjes:

  • Eerstegraadsspelletjes zijn geaccepteerd binnen de sociale omgeving van de spelers.
  • Tweedegraadsspelletjes worden door de spelers liever in het verborgene uitgevoerd, al is de schade vaak beperkt en niet onomkeerbaar.
  • Derdegraadsspelletjes kunnen behoorlijke (psychische of lichamelijke) schade of letsel veroorzaken bij één of meer van de spelers.