Portaal:Literatuur

Literatuur

li·te·ra·tuur (de ~ (v.), -turen)
het geheel van de schriftelijke overlevering van een volk of een tijd; bellettrie, de schone letteren, letteren, letterkunde

Het woord literatuur heeft verschillende, dicht bij elkaar liggende betekenissen. De ruimste is dat literatuur de verzameling van alle teksten is, geschreven en in mondelinge vorm. Literatuur wordt ook in een enge betekenis gebruikt, waarbij zij tegenover lectuur is gesteld. In die zin zou literatuur de hoge, artistieke vorm en lectuur de lage, populairdere vorm van teksten aanduiden.

Gedichten en poëzie, toneel- en filmteksten, prozateksten die geheel of gedeeltelijk zijn verzonnen (fictie, bijvoorbeeld de roman) en proza dat waargebeurde verschijnselen en personen beschrijft (non-fictie, onder meer de brief, het essay en de autobiografie) kunnen literaire kenmerken bezitten. De definitie van die kenmerken is geen eenvoudige zaak. Veelal zijn meerduidigheid (poly-interpretabiliteit), originaliteit en complexiteit centrale criteria, alsook de betrokkenheid van de lezer bij het herscheppen van de tekst. Waterdichte instrumenten om te bepalen wat literatuur is, levert dat niet op.

Lees verder ...

Boek Uitgelicht

Amélie Nothomb

Stupeur et tremblements is een in 1999 gepubliceerde autobiografische roman van de Franstalige Belgische schrijfster Amélie Nothomb. Het is haar negende roman en de zevende die uitgegeven werd door Éditions Albin Michel. Hij werd in 1999 bekroond met de Grand Prix du roman de l'Académie française, ex-æquo met Anielka van François Taillandier. Een Nederlandse vertaling getiteld Met angst en beven werd in 2002 uitgegeven door De Bezige Bij.

Deze roman beschrijft het Japanse systeem van werkverhoudingen in grote firma's waarin niet alleen van werknemers perfectie wordt geëist, maar waarin ook wrede behandelingen als uitsluiting en belediging geduld worden. Soms worden die straffen, zoals bij Amélie het geval was, ingezet om iemand weg te pesten zonder hem zelf te moeten ontslaan. De titel Stupeur et tremblements verwijst naar een Japans protocol dat wordt opgelegd waarbij respect voor de aanwezigheid van de keizer met 'vrees en beven' moet worden getoond door zijn onderdanen. Moderne Japanners houden zich niet zo strikt meer aan dit voorschrift, maar tot 1947 werd de keizer nog als een levende god beschouwd. Met deze roman schreef Amélie Nothomb een haast Kafkaiaanse satire van het moderne despotisme binnen de bedrijfscultuur.

Lees verder ...

Deze maand - Overzicht

Schrijver Uitgelicht

William Congreve (1670–1729) was een Engels toneelschrijver uit de late Restoration (de periode tussen 1660 en 1700, na het herstel van het koningschap onder Karel II). Hij is vooral bekend als een dichter van de comedy of manners.

Congreves vader, een luitenant, was in Ierland gestationeerd, en de jonge Congreve ging in Kilkenny naar school; in 1686 ging hij aan Trinity College in Dublin klassieke filologie studeren. Door de nakende Glorious Revolution moest hij in 1688 naar Engeland uitwijken, waarna hij naar Londen verhuisde. In 1691 studeerde hij er recht.

Kort daarop begon hij toneelwerken te schrijven, na in 1692 het prozawerkje Incognita te hebben gepubliceerd. Hij was bevriend geraakt met John Dryden, die hem onder zijn hoede nam en in wiens vertaling van Juvenalis hij een satire voor zijn rekening nam. Naar eigen zeggen had Congreve reeds in 1690 zijn komedie The Old Bachelor geschreven; met de steun van Dryden werd het werk in 1693 opgevoerd, hetgeen zijn doorbraak betekende — desalniettemin, en in weerwil van de steun van Dryden, werd zijn daaropvolgende komedie, The Double Dealer, georiënteerd naar Molière en Fletcher, slechts lauw onthaald. Congreve moet, zoals uit de opdracht blijkt, enigszins verbolgen zijn geweest; de geraffineerde intriges die voor zijn stukken zo typerend zijn, werden door een publiek dat platvoerse farce gewend was niet steeds enthousiast ontvangen.

Lees verder ...

Deze week - Overzicht

Dode Dichters Almanak

Ingeborg Bachmann (1926–1973) was een Oostenrijkse dichteres en schrijfster.

Bachmann, de dochter van een onderwijzer, was een vooraanstaande exponent van de Duitstalige literatuur na de Tweede Wereldoorlog. Zij studeerde in Innsbruck, Graz en Wenen tussen 1945 en 1950, waar ze zich vooral op de filosofie en psychologie toelegde. Zij doctoreerde met een proefschrift over Martin Heidegger, en ging vervolgens voor de radio werken. In 1952 las ze haar eigen gedichten voor op een bijeenkomst van de Gruppe 47: dit luidde een snelle opmars van haar carrière in. Reeds een jaar later ontving ze de prijs van de Gruppe, voor haar dichtbundel Die gestundete Zeit (lett. de uitgestelde tijd ofwel Tijd In Onderpand), een grimmig, pessimistisch werk, met de beroemd geworden frase: „es kommen härtere Tage“ (er komen moeilijker dagen).

Prof. Dr. Ingeborg Dusar (Universiteit Antwerpen) beschreef het late proza van Ingeborg Bachmann in haar doctoraal proefschrift "Choreographien der Differenz. Ingeborg Bachmanns Prosaband 'Simultan'" (1994). De schrijfster en filosofe Joke J. Hermsen wijdde een belangrijk deel van haar proefschrift Nomadisch narcisme (1993) aan Bachmanns werk.

Lees verder ...

Deze dag - Overzicht

Etalage-artikelen

Algemeen

Adam in ballingschap - Amerikaanse literatuur - The Canterbury Tales - Ellesmere Chaucer - Geschiedenis van de Nederlandse spelling - De goddelijke komedie - Gothic novel - Henry IV - Kalevala - Kunsttaal - Lucifer - Nahuatl - The Prelude - Roodbaard - Surinaamse literatuur - Très Riches Heures du duc de Berry - Voynichmanuscript

Schrijvers

Simon Carmiggelt - Geoffrey Chaucer - Philip K. Dick - Victor Hugo - Franz Kafka - Hubert Lampo - Madame de Stael - Stendhal - Henry David Thoreau - Oscar Wilde

bewerk

Quote

"Er zijn geen goede schrijvers. Soms ontstaat in ons land een goed boek, dat op het gemiddelde peil geen invloed heeft. De goede boeken zijn meestal afkomstig van zonderlingen, liefhebbers die stiekem schrijven in het holst van de nacht en niets te maken hebben met het literaire leven, met de levende literatuur als geheel."

Willem Frederik Hermans

bewerk

Wist je dat...

...het boek A Clockwork Orange werd geïnspireerd door een gebeurtenis in het leven van schrijver Anthony Burgess?

...veel luisteraars op 30 oktober 1938 dachten dat het hoorspel van H.G. Wells' sciencefictionroman The War of the Worlds een echte invasie van marsmannetjes was?

...Harry Potter bedenkster J.K. Rowling eigenlijk geen tweede naam heeft, maar de K voor de naam van haar grootmoeder Kathleen staat?

...het sprookje Het lelijke jonge eendje van Hans Christian Andersen autobiografisch is, omdat hij vroeger veel gepest werd?

...de Russische schrijver Sergej Dovlatov inspiratie voor zijn boeken haalde uit de dienstplicht die hij vervulde in een goelagkamp?

…de Schotse schrijver Robert Louis Stevenson overleed op een eiland in de Grote Oceaan?

...de schrijver Frederik van Eeden enige tijd in Mijnsheerenland heeft gewoond?

... de Nederlandse vertaler van de Harry Potter-reeks van J.K. Rowling, Wiebe Buddingh', zoon is van dichter C. Buddingh'?

bewerk

Literatuurprijzen

Een literatuurprijs wordt periodiek (vaak jaarlijks) uitgereikt aan een auteur voor een specifiek werk, een serie werken of zijn of haar gehele oeuvre. Enkele voorbeelden van bekende literatuurprijzen:

Nederland

Vlaanderen

Internationaal: Nobelprijs voor de Literatuur - Booker Prize - Cervantesprijs - International Booker Prize - Prix Goncourt - Pulitzer-prijs - Prix de l'Académie française - Georg-Büchner-Preis -
Kinderliteratuurprijzen: Boekenleeuw (Vlaanderen) - Boekensleutel - Prijs van de Nederlandse Kinderjury - Gouden Griffel - Zilveren Griffel - Gouden Penseel - Zilveren Penseel - Thea Beckmanprijs - Gouden Uil (Vlaanderen) - Gouden Zoen - Kinderboekwinkelprijs- Nienke van Hichtumprijs

bewerk

Kinderboeken

Nederlandstalige jeugdliteratuur

Engels- en anderstalige jeugdliteratuur

Roald Dahl
Astrid Lindgren - Pippi Langkous
J. K. Rowling - Harry Potter
Eric Carle - Rupsje Nooitgenoeg
Rudyard Kipling - The Jungle Book
C.S. Lewis - De Kronieken van Narnia
Karl May - Winnetou en Old Shatterhand
A.A. Milne - Winnie de Poeh
Robert Louis Stevenson - Schateiland
Jules Verne - De reis om de wereld in tachtig dagen

Sprookjes

Zie ook

bewerk

Stijlfiguren

Een stijlfiguur is in taal een afwijking van de "gewone" manier van zeggen. Dit wordt in de literatuur vaak bewust gedaan om een bepaald effect te bereiken. Gebeurt de afwijking onbewust, dan spreekt men ook wel van een stijlfout. Voorbeelden van bekende stijlfiguren zijn:

allegorie - alliteratie - anticlimax - cliché - climax - clou - contaminatie - ellips - eufemisme - homerische vergelijking - hyperbool - inversie - ironie - litotes - metafoor - metonymie - onomatopee - oxymoron - parabool - paradox - parafrase - pars pro toto - personificatie - pleonasme - pointe - retorische vraag - rijm - sarcasme - tautologie - totum pro parte - vergelijking - zinspeling

Voeg vragen toe!

Literatuurquiz

1. Wie is de schrijver van Eline Vere?

2. Waar werd William Shakespeare geboren?

3. Onder welk pseudoniem is Herman Pieter Schönfeld Wichers beter bekend?

4. Welke Engelse schreef Bridget Jones's Diary?

5. Wie schreef in 2015 het Boekenweekgeschenk?

6. Wie is de schrijfster van Jane Eyre?

Klik rechts voor de antwoorden!

bewerk

Stripboeken

Meewerken

Gewenste artikelen

Help mee het portaal uit te breiden! Over de volgende onderwerpen is nog geen artikel:

Boeken en toneelstukken

Poor Things (en) · Sleuteloog (Hella Haasse) - (wiki) · Publiek geheim (J. Bernlef) - (wiki) · Het schervengericht (A.F.Th. van der Heijden) - (wiki) · Het wederzijds huwelijksbedrog (Pieter Langendĳk) · Multatuli: Leven en werk van Eduard Douwes Dekker (Dik van der Meulen) - (wiki) · De verbeelding (Herman Franke) - (wiki) · De hydrograaf (Allard Schröder) - (wiki) · Onder het plaveisel het moeras (A.F.Th. van der Heijden) - (wiki) · Gewassen vlees (Thomas Rosenboom) - (wiki) · De graaf van Weet-ik-veel (Annie M.G. Schmidt) - (wiki) · Nader tot U (Gerard Reve) - (wiki)

Gedichten

...

Personages

Dorian Gray (en) · Valmont (fr) · Nell Trent/Little Nell (en)

Schrijvers/dichters Nederlandstalig

Malika Blain (web/wiki) · Harry Brander (wiki) · Fadoua Bouali (web/web) · Marijke Ekelschot · Emile Erens (web/web) · Johanna Fortuin · Leeuw van Moerkerken (web/web/web/web) · Paul Possemiers (web) · Pen Stewart (web) · Dolf Verspoor (web/web/web) · Ebele Wybenga (web) · Ferry Zandvliet (web/ web)

Schrijvers/dichters andere talen

Alasdair Gray (en) · José Baroja (fr/en) · Ma Jian (en) · Maurice Blanchard (d:/web) · Petronella Keysers (fr/ web) · Peter Coryllis (de)

Stripschrijvers, -tekenaars en andere illustrateurs

Jean Paul Arends · Arman & Ilva · Jan Dirk Barreveld · Luuk Bode · Dupuy & Berberian · Marian Latour (d:/web) · Lian Ong · IJsbrand Oost · Michiel van der Pol · Simon Praamsma · Carlos Sampayo · Erwin Suvaal · Kees Sparreboom · Johan B.G. Vandenblink · Rob Williams (d:)

Diversen

George Smiley (en) · Bulaaq (uitgeverij) - (web/web) · Diëgesis (en) · Epistolariteit · Europese literatuur (en) · Grijze literatuur (en/de/web) · Indiase literatuur (en) · Indiaas-Amerikaanse literatuur (en) · Maria-mirakel · Maria-exempel · Pakistaanse literatuur (en) · Perzische literatuur (en) · Vietnamese literatuur (en) · Uitgeverij Albatros · Ų · Vlaamse Gaai Uitgeverij

Vul aan!

Nieuwe artikelen

Algemeen

Į · Horror Coeli en andere gedichten · Herinneringen van een engelbewaarder · 'Antipathieke romanpersonages' · De eerlijke vinder (novelle) · 'Het alziend oog in de nachtspiegel' · De God Denkbaar Denkbaar de God · 'Paranoia' · Au pair (roman) · Erosie · Oeuvre van Willem Frederik Hermans · Vier novellen · 'Het fossiel' · 'Afscheid van Canada' · 'De elektriseermachine van Wimshurst' · 'Wittgenstein's levensvorm' · Wittgenstein in de mode en Kazemier niet · Een wonderkind of een total loss (novellebundel) · Waarom schrijven? · 'Ezelsoren'

Personages

Arne Jordal · Sebastiaan Klok · Herman F. Williams · Valentijn (Loo-Lee) · Dorbeck · Henri Osewoudt · Alfred Issendorf

Personen

Felicie Jehu · Inge Schilperoord · Marja Visscher · Abraham de Wees · Linda Green · Bram de Graaf · Anya Niewierra · Christiane Gohl · Lisa Gardner · Mildred Savage · Barend de Graaff · Meg Waite Clayton · John Meulenhoff · Muna Shehadi · Rachel Hore · Jenny Colgan

Vul aan!

Dit kan beter

- Clara van Molle (30 maart 2025) - Onder professoren (6 augustus 2022) - Eagle Strike ( 29 april 2020 ) - Engelse renaissance (28 maart 2012) - Ierse literatuur (28 maart 2012) - Vanity Fair (roman) (28 maart 2012) - Johann Heinrich Pestalozzi (27 maart 2010) - Turks Fruit (roman) (16 januari 2010) - Les mots et les choses ( 29 september 2009 )

Vul aan!

	Subportalen van Kunst & Cultuur
Attractieparken Amerikaanse literatuur Disney Eurovisiesongfestival Fantasy Film Film noir Harry Potter Horror Japanse Mythologie en Folklore Jazz Jeugdliteratuur Klassieke muziek Literatuur Louis Couperus Media Mode Musical Muziek Rock Sciencefiction Shakespeare Strip Vrijmetselarij

	Portalen
Hulp-en-beheerportaal · Gebruikersportaal · Navigatieportaal · In het nieuws
Biologie · Geschiedenis · Kunst & Cultuur · Landen & Volken · Mens & Maatschappij · Politiek · Religie · Sport · Taal · Wetenschap & Technologie
Portaal van de week: Inheemse volkeren van Amerika

Portaal:Literatuur

Boek Uitgelicht

Schrijver Uitgelicht

Dode Dichters Almanak

Etalage-artikelen

Quote

Wist je dat...

Literatuurprijzen

Kinderboeken

Nederlandstalige jeugdliteratuur

Engels- en anderstalige jeugdliteratuur

Sprookjes

Zie ook

Stijlfiguren

Literatuurquiz

Stripboeken

Bekende strips

Zie ook

Nederlandstalige schrijvers & dichters

Duitstalige schrijvers

Engelstalige schrijvers & dichters

Franstalige schrijvers

Italiaanstalige schrijvers

Portugeestalige schrijvers & dichters

Spaanstalige schrijvers

Russische schrijvers

Tsjechische schrijvers

Poolse schrijvers

Chinese schrijvers & dichters

Japanse schrijvers & dichters

Koreaanse schrijvers

Categorieën

Andere artikelen over boeken

Gewenste artikelen

Nieuwe artikelen

Dit kan beter