Merapi

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Merapi (Java))
Ga naar: navigatie, zoeken
Merapi
Merapivulkaan
Merapivulkaan
Hoogte 2968 m
Coördinaten 7° 32′ ZB, 110° 26′ OL
Ligging Midden-Java (Indonesië)
Type Actieve stratovulkaan
Laatste uitbarsting 26 oktober 2010[1]
Merapi
Merapi
Global Volcanism Program, Smithsonian Institute
Portaal  Portaalicoon   Aardwetenschappen

De Merapi (2968 meter) is een vulkaan in de Indonesische provincie Midden-Java.[2] Met in 2006 83 geregistreerde uitbarstingen sinds 1768 [3] volgens het Indonesische BPPTK (het voormalige Merapi Volcano Observatory) is het de meest actieve vulkaan van het land. De naam merapi betekent berg van vuur.[4] De vulkaan ligt dicht bij de stad Jogjakarta, en duizenden mensen leven op de hellingen ervan, in dorpen die op hoogten tot 1700 meter boven zeeniveau liggen. Vanwege de grote dreiging die de vulkaan oplevert voor bevolkte gebieden, wordt de Merapi tot de 16 gevaarlijkste vulkanen ter wereld gerekend.[5]

De Merapi is een van de 16 Decade Volcanoes die zijn aangewezen door de IAVCEI in verband met haar geschiedenis van grote uitbarstingen en de nabijgelegen bewoonde gebieden.[6]

Etymologie[bewerken]

De naam Merapi is afgeleid van het Javaanse meru (berg) en api (vuur). Zoals het Indonesische woord voor vulkaan, gunung api (letterlijk vuurberg) is dit een beschrijvende naam van wat een vulkaan is. De Meru is een berg uit de Hindoeïstische mythologie, waar later onder meer in het Javaanse een generiek woord voor 'berg' van is afgeleid. In Indonesië wordt de vulkaan doorgaans aangeduid met "Gunung Merapi". Er zijn meerdere vulkanen met een soortgelijke naam, zoals de Marapi op Sumatra.

Geologische geschiedenis[bewerken]

De Merapi is de jongste van een groep vulkanen op Zuid-Java. Hij bevindt zich op een zone waar de Indische plaat en de Australische plaat onder de Sunda plaat, een deel van de Euraziatische plaat, schuiven.[7] Uitbarstingen in het gebied van de Merapi begonnen ongeveer 400.000 jaar geleden.[8]

Gewoonlijk vinden iedere twee tot drie jaar kleine uitbarstingen plaats, en grotere uitbarstingen ongeveer iedere 10-15 jaar. Belangrijke uitbarstingen, die doorgaans vele mensenlevens eisten, hebben plaatsgevonden in de jaren 1006, 1786, 1822, 1872[9] (de krachtigste uitbarsting van de recente geschiedenis)[10] en 1930 (13 dorpen werden verwoest en bijna 1400 mensen gedood).[1]

Een zeer grote uitbarsting in 1006 bedekte heel Midden-Java met vulkanische as. Deze vulkanische verwoesting wordt wel als oorzaak gezien van het einde van het hindoekoninkrijk Mataram en zijn cultuur.[11]

Recente uitbarstingen[bewerken]

Satellietfoto van de Merapi. In aug. 2003 genomen door NASA

De jaren vanaf 1992[bewerken]

De recentste actieve periode van de vulkaan begon in 1992 en duurde tien jaar voort. Onder andere in november 1994 was er een grote uitbarsting. Een wolk gloeiend gas verbrandde toen 60 mensen.

Uitbarstingen in 2006[bewerken]

Satellietfoto van de Merapi. Op 15 juni 2006 genomen door NASA

Op 20 maart 2006 was er dreiging van vernieuwde activiteit en op 21 april 2006 werden uit voorzorg honderden mensen geëvacueerd. Na de eerste eruptie werden vijftigduizend mensen geëvacueerd en nadat de Indonesische regering op 13 mei 2006 de 'code rood'-waarschuwing afgaf werden alle omwonenden verplicht geëvacueerd.

Op 15 mei 2006 kwam de Merapi tot uitbarsting en twee dagen later vond opnieuw een uitbarsting plaats. Een paar dagen nadat Java op 27 mei 2006 werd getroffen door een aardbeving van 6.2 op de schaal van Richter kwam de Merapi, na een relatieve rustperiode, weer tot uitbarsting. De uitbarstingen eisten 38 levens, terwijl Indonesië destijds nog kampte met de gevolgen van een tsunami die bijna 450 mensen het leven kostte.

Merapi afgravingen in het gebied van de uitbarsting 2010

Uitbarstingen in 2010[bewerken]

Op 26 oktober 2010 kwam de vulkaan opnieuw tot uitbarsting en werd vulkanisch materiaal meer dan anderhalve kilometer omhoog gestoten. Er werden drie explosies gehoord. Circa 40.000 mensen waren de dag ervoor geëvacueerd. Bij deze uitbarsting kwamen ten minste 240 mensen om het leven, waaronder Mbah (grootvader) Marijan, die door de Sultan van Jogyakarta aangewezen was als de hoeder van de spirituele geesten die op de berg huisden. Mbah Marijan werd beschouwd als een goeroe vanwege zijn contact met de geestelijke wereld. Op zijn Facebookpagina heeft Marijan meer dan 30.000 volgers. Het geloof in de hoeder van de berg is gebaseerd op "kejawen", een mengeling tussen de islam, het christendom, het boeddhisme en het hindoeïsme.

Op vrijdag 29 oktober werd de Merapi weer actiever, waarbij lava en hete aswolken werden uitgeworpen. Vroeg in de ochtend van 30 oktober barstte de vulkaan weer uit. Sri Sumarti, hoofd van de Merapi afdeling op het Vulkaanonderzoek en Technologieontwikkelings Instituut (BPPTK), rapporteerde dat de uitbarstingen luider en sterker waren dan die van 26 oktober. As van de uitbarstingen van 30 oktober viel neer op een afstand van meer dan 30 kilometer verder weg, waaronder de stad Yogyakarta. De ochtenduitbarstingen duurden 22 minuten en hittewolken stroomden in de Krasak en Boyong rivieren en ook 3.5 kilometer de lucht in, in westelijke richting naar Magelang. Yogyakarta’s Adisucipto vliegveld was tijdelijk gesloten van 5 tot 7 uur 's avonds. Op 30 oktober suggereerde Subandrio, hoofd van BPPTK, dat er nog meer uitbarstingen zouden komen omdat lava zich nog steeds een weg omhoog baant in de vulkaan.

Bij de uitbarstingen van 2010 zijn meer dan 300 doden gevallen. As en rotsen werden meer dan 10 kilometer in de atmosfeer gestuwd, waarmee deze uitbarstingen als de zwaarste van de laatste 100 jaar wordt beschouwd.[12]

Recente activiteit[bewerken]

De Merapi is voortdurend actief. Er komen geregeld aswolken uit, zo is in juli 2013 een groot gebied onder een centimeters dikke laag as terechtgekomen. Men is volop bezig de dikke laag lava van de uitbarstingen 2006 en 2010 af te voeren, zodat bij een volgende eruptie de stromen niet langs bevolkt gebied worden geleid. De daarbij vrijkomende materialen kunnen goed gebruikt worden in de bouw.

Externe links[bewerken]