Miniemenklooster (Antwerpen)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Het miniemenklooster tussen de Lombaardstraat (huidige Eikenstraat) en de Cellebroedersstraat
Antwerpse Miniem op het einde van de 18e eeuw
Opbrengst openbare verkoop

Het Miniemenklooster was van 1614 tot 1851 tussen de Eiken- en de Cellebroedersstraat in de stad Antwerpen gelegen aan de Antwerpse Meir. De kloosterlingen behoorden tot de orde der Miniemen. Het klooster werd door de Fransen in 1797 ontruimd en in 1798 openbaar verkocht. Tot 1850 werden de gebouwen van het voormalige klooster als infanteriekazerne gebruikt.[1] Op de plaats van dit voormalig klooster staat thans het gebouw van 'Le Lloyd Belge', waar op de benedenverdieping een winkel van de modeketen H&M is gevestigd.[2]

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

De stichter/financierder van het eerste klooster van de orde der Miniemen in de Nederlanden, was Gio Agostino Balbi, een rijke koopman in zijde-stoffen, afkomstig uit Genua en persoonlijke vriend van de schilder Anthony van Dyck[3][4]. Het kloosterpand bevatte o.a. 40 geschilderde glasramen, gemaakt door de Brabantse glasschilder Abraham van Diepenbeeck, die het leven van Franciscus van Paola uitbeeldden, de stichter van de orde der Miniemen.[5]

Het klooster was gekend voor zijn devotie voor OLV Vrouw. De broederschap 'Onze-Lieve-Vrouw van de Eenzaamheid' was in 1643 in de miniemenkerk opgericht als Antwerpse dochter van de gelijknamige koninklijke broederschap 'Nuestra Señora de la Soledad' uit Madrid. Elk jaar, op Goede Vrijdag, organiseerden de paters miniemen een processie waarin een beeld van de 'Bedrukte Moeder' werd meegedragen.[6][7]

De Paters Miniemen duiken ook op bij een incident dat plaatsvond in Antwerpen in 1707. Op 13 januari van dat jaar had Jan Minne, een barbier-heelmeester, zijn schoonbroer, priester Platteborze, op de grote markt van Antwerpen vermoord en was gevlucht. De Antwerpse burgerwacht werd uitgestuurd om de moordenaar te vinden en men vond hem bij de paters miniemen, waar hij zich verborgen had. Het gerecht wilde tot gevangenneming overgaan, maar de geestelijken beriepen zich op het 'asylium ecclesiasticum', dat inhield dat misdadigers, die zich in een klooster verscholen hielden, enkel door de geestelijken zelf gevangen en evt. berecht mochten worden. Uiteindelijk werden de kloosterlingen toch gedwongen om de vermeende misdadiger over te dragen aan de Vierschaar.[8]

De laatst gekende overste van het klooster van de paters miniemen was Arnoldus De Braekeleer, oom van de Antwerpse kunstschilder Ferdinand de Braekeleer.[9] Toen de Fransen in 1797 beslisten om het klooster op te doeken en de gebouwen en gronden te confisqueren, waren er nog 12 paters en 5 lekenbroeders in het klooster.[10] Het klooster en de kerk werden op 14 maart 1798 op een openbare veiling te koop gesteld en verkocht voor een bedrag van 720.000 frs.[11]

Terwijl er op de Meir geen sporen zijn overgebleven van dit klooster, bevinden er zich in Antwerpen nog twee Madonna beelden die oorspronkelijk thuishoorden in het klooster. Eén beeld bevindt zich aan de voorgevel van een huis in de Pieter van Hobokenstraat,[7] een ander beeld sierde de gevel van een huis in de Kattenberg in Borgerhout.[12] Dit laatste beeld zou in de Franse periode (ca. 1797) door de kloosteroverste aan een Borgerhoutenaar in bewaring zijn gegeven, die het acheraf aan de gevel in de Kattenberg plaatste.

Afbeeldingen[bewerken | brontekst bewerken]

Noten[bewerken | brontekst bewerken]

  1. Garnizoen Antwerpen 1831 - 1970. Frans Lauwers. Geraadpleegd op 27 maart 2016.
  2. De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed - Le Lloyd Belge S.A. d'Assurances. Vlaams Agentschap Onroerend Erfgoed. Geraadpleegd op 27 maart 2016.
  3. Description historique chronologique et géographique du Durché de Brabant. Didoce de Saint-Antoine.
  4. Art Collection. The Balbi Family.
  5. Beschryvinge der bezonderste werken van de schilder-konste, ende beêldhouwerye, nu ter tyd zynde in de kerken, kloosters, ende openbaere plaetsen der stad Antwerpen - 1774. Gerardus Berbi. Geraadpleegd op 27 maart 2016.
  6. Geschiedenis van Antwerpen sedert de stichting der stad tot onze tyden. Rederykkamer De Olyftak. Geraadpleegd op 27 maart 2016.
  7. a b de verbeelding van Antwerpen. Vrienden van de Antwerpse Madonna’s. Geraadpleegd op 27 maart 2016.
  8. Geschiedenis van Antwerpen sedert de stichting der stad tot onze tyden. Rederykkamer De Olyftak. Geraadpleegd op 27 maart 2016.
  9. De Vlaemsche school: tijdschrift voor kunsten, letteren, ... - 1864. D. Van Spilbeeck. Geraadpleegd op 27 maart 2016.
  10. Geschiedenis van Antwerpen sedert de stichting der stad tot onze tyden. Rederykkamer De Olyftak. Geraadpleegd op 27 maart 2016.
  11. Geschiedenis van Antwerpen sedert de stichting der stad tot onze tyden. Rederykkamer De Olyftak. Geraadpleegd op 6 maart 2016.
  12. de verbeelding van Antwerpen. Vrienden van de Antwerpse Madonna’s. Geraadpleegd op 27 maart 2016.
  13. La Virgen de Luto. Eduardo Fernández Merino. Geraadpleegd op 27 maart 2016.