Mithra

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Mitra (godheid))
Ga naar: navigatie, zoeken
Reliëf met Mithra (rechts met Frygische muts en stralenkrans) en koning Antiochus XIII Asiaticus van Syrië

Mithra (Oud-Perzisch: میترا Mithra; Indiaas: Mitra; Grieks: Mithras) was een Indo-Iraanse god waarvan de verering wellicht teruggaat tot de tweede helft van het 2e millennium v.Chr. Hij gold als belangrijke hemelgod die verbonden werd met licht, het goede en afspraken. Zijn naam betekent vermoedelijk zoiets als 'verdrag' of 'bemiddelaar'.

De datering is waarschijnlijk, omdat de god voor het eerst wordt vermeld in de Indiase Rig-Veda (3.59) en een Hettitische overeenkomst tussen een Hettitische en een Mitannische koning uit circa 1380 v.Chr. In de Perzische traditie stammen de vroegste bewaard gebleven bronnen uit de 8e eeuw v.Chr. Hij maakte deel ook uit van de Perzische godsdienst na de hervormingen van Zarathustra (Zoroaster).

Mithra gold als de handlanger van het opperwezen die de kosmische orde bewaarde, bij de Indiërs Varuna, bij de Perzen Ahura Mazda, god van het licht en het goede, wiens krachten streden tegen de kwade krachten. Ook zorgde Mithra, zo geloofde men, voor communicatie tussen de mensen en de goden. Hij werd tevens geassocieerd met licht en zodoende met de zon. Omdat hij zodoende alles kon waarnemen en vernemen, was hij de god van de eed en het contract. Mithra werd door koningen gezien als hun beschermer. Met de uitbreiding van het Perzische Rijk in de 5e eeuw v.Chr. werd ook de cultus van Mithra verbreid tot in Anatolië. Verering vond plaats in grotten.

Via Cilicië, een Anatolische regio, raakte de verering van Mithra bekend bij Grieken en Romeinen in de 2e en 1e eeuw v.Chr. Zijn naam werd gehelleniseerd tot Mithras. In navolging van de Mithridatische oorlogen raakte de cultus bekend en verspreid in Rome. Er ontstond een mysteriecultus die vooral in de eeuwen na Christus populair werd. De cultische rituelen en verschillende vormen van inwijding vonden plaats in grotten of in onderaardse tempels, mithraea. Uiteindelijk raakte dit mithraïsme echter in verdringing door het christendom, waarmee het overeenkomsten vertoont.

Bronnen[bewerken]

  • Walter Burkert, Ancient Mystery Cults, Harvard University Press (1987).
  • Antonía Tripolitis, Religions of the Hellenistic-Roman Age, Wm. B. Eerdmans Publishing Company (2001).
  • Bremmer, Initiation into the Mysteries of the Ancient World, De Gruyter (2014).

Zie ook[bewerken]