Modulatie (muziek)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Modulatie is de verandering van toonsoort. Daarmee is modulatie alleen mogelijk in tonale muziek. De modulatie kan plotseling of geleidelijk geschieden, maar verloopt doorgaans middels een cadens. Bij de plotselinge modulatie is er sprake van het plotseling optreden van akkoorden uit een andere toonsoort, in de vorm van een cadens. Bij de geleidelijke modulatie wordt via een of meer gemeenschappelijke akkoord(en) de overgang naar de andere toonsoort eerst gemaskeerd, en pas bij de dominant hoorbaar. Niet te verwarren met transponeren. Het gemeenschappelijke akkoord is het spilakkoord.

In de tweede helft van de 19e eeuw ontstond een muziek die continu moduleerde en zelden lang in een toonsoort verbleef. De latere opera's van Wagner en met name het werk van Skrjabin en Reger zijn goede voorbeelden van deze zwevende tonaliteit; een muziek met weinig tonica's en vooral veel (gealtereerde) subdominanten en dominanten.

Met behulp van een complete kwintencirkel kan eenvoudig worden nagegaan met welk kruis of welke mol naar welke toonladder wordt gegaan. De kwintencirkel is gebaseerd op de kwintenrelatie tussen de tonaliteiten.

Om te kunnen spreken van modulatie moet er ook bevestiging plaatsvinden. Dit wil zeggen dat als van bijvoorbeeld van Do Majeur naar Sol Majeur (één kruis) wordt gemoduleerd, een sol gebruikt moet worden om te kunnen spreken over modulatie (bevestiging).

Het is noodzakelijk om modulatie niet te verwarren met harmonisch en melodisch mineur. Hierbij worden kruisen, dubbelkruisen of herstellingstekens gebruikt zonder dat er sprake is van modulatie.