Olympische vlam
De olympische vlam is een vuur dat ontstoken wordt tijdens de openingsceremonie van Olympische Spelen en blijft branden tijdens de gehele duur van de Spelen tot het tijdens de slotceremonie gedoofd wordt.
Moderne traditie
[bewerken | brontekst bewerken]De moderne traditie van het olympisch vuur werd bedacht door de Alkmaarse architect Jan Wils,[1] de ontwerper van het Olympisch Stadion in Amsterdam. Bij het stadion liet hij een 46 meter hoge toren bouwen, de Marathontoren. Het was zijn idee dat iedereen in Amsterdam overdag rook uit de toren kon zien opstijgen en ‘s avonds vuur.
Tegenwoordig wordt het olympisch vuur altijd aangestoken door een bekende sporter. Deze is altijd afkomstig uit het land waar de Spelen plaatsvinden. In Amsterdam ging dat in 1928 anders. Een medewerker van het gasbedrijf mocht het vuur toen ontsteken. Hierna werd de brandende schaal naar boven getakeld en op de top van de toren gezet
Het vuur is afkomstig uit Olympia – de plaats van de antieke Spelen in Griekenland – waar men een fakkel heeft ontstoken door tijdens een ceremonie het zonlicht met spiegels op de fakkel te concentreren. Bij regen of gebrek aan zonlicht tijdens deze ceremonie wordt de fakkel echter met behulp van een vuurpotje ontstoken. Dit gebeurde in 2017 bij de ontsteking van de fakkel voor de Olympische Winterspelen van 2018 in Pyeongchang. Toen regende het tijdens de ontsteking, waardoor men gedwongen was het vuur van de repetitie van maandag te gebruiken om de fakkel aan te steken.[2] Ook bij de ontsteking van de fakkel voor de Olympische Zomerspelen van 2024 in Parijs werd een vuurpotje gebruikt, ditmaal omdat er te veel wolken voor de zon stonden. De ontsteking van de vlam voor de Olympische Winterspelen van 2026 in Milaan en Cortina d'Ampezzo in 2025 werd zelfs helemaal aangepast omdat op de dag van de ontsteking harde wind en zware regenval werden voorspeld. Hierdoor kon de ontstekingsceremonie in zijn geheel niet doorgaan. Er vond daarom een alternatieve ontsteking plaats in het Archeologisch Museum van Olympia. Hierbij werd net als bij de Olympische Winterspelen van 2018 het vuur van de generale repetitie gebruikt in plaats van een spiegel. Ter vervanging van de ceremonie werd een video van deze generale repetitie vertoond. Hiermee is dit de eerste Olympische Vlam die zonder ceremonie werd ontstoken. Ook is het de eerste vlam die niet buiten werd ontstoken.[3][4] Deze ontsteking vindt traditiegetrouw 100 dagen voor de openingsceremonie van de Spelen plaats. Daarna wordt deze fakkel door een estafetteloop (maar gedeeltelijk ook met snellere vervoermiddelen) via een groot aantal landen naar het stadion van de Spelen gebracht, waar de laatste loper de eer te beurt valt om de olympische vlam te ontsteken. De eerste Spelen waar de olympische vlam brandde waren die van de IX olympiade in 1928 te Amsterdam; toen echter vond er nog geen estafette plaats. Dit gebeurde voor het eerst bij de Spelen van 1936 te Berlijn.
Tijdens de Olympische Winterspelen van 2022 in Peking brandde er voor het eerst geen grote vlam in een schaal, maar werd de fakkel in het hart van een enorme "sneeuwvlok" geplaatst die gedurende de duur van de Spelen in het stadion "zweefde". Ook tijdens de Olympische Zomerspelen van 2024 brandde de vlam niet in een schaal. De vlam brandde dat jaar in een grote ballon die boven de Tuilerieën zweefde. De vlam bestond tevens niet uit echt vuur, maar uit ledlampen in combinatie met watermist.[5]Tijdens de sluitingsceremonie die in het Stade de France werd deze vlam omdat de afstand tussen de Tuilerieën en dit stadion te groot was gedoofd door het ontsteken ervan om te keren. De grote vlam werd al bij aanvang van de ceremonie gedoofd door de Franse topzwemmer Léon Marchand. Hij nam daarna tijdens de ceremonie een klein vlammetje mee naar het stadion waar hij aan het einde daarvan de vlam definitief doofde door dit kleine vlammetje samen met een aantal atleten uit te blazen.[6]
Tijdens de Olympische Winterspelen van 2026 in Milaan en Cortina d'Ampezzo brandde de Olympische Vlam zelfs op twee plekken, onder de Arco della Pace in Milaan en op de Piazza Dibona in Cortina d'Ampezzo. Deze brandde op een soortgelijke manier als in Peking, waarbij de sneeuwvlok was vervangen door een zon. Hiermee waren dit de eerste Olympische Spelen waarbij de Olympische Vlam op twee verschillende plaatsen brandde.[7]
Bij de Paralympische Spelen brandt de paralympische vlam.
Atleten die de olympische vlam hebben ontstoken
[bewerken | brontekst bewerken]
De volgende personen hebben de olympische vlam voor de Zomerspelen ontstoken:
* Deze Spelen waren oorspronkelijk gepland voor 2020, maar werden een jaar uitgesteld vanwege de coronapandemie die dat jaar uitbrak.
In de oudheid
[bewerken | brontekst bewerken]De antieke Spelen waren verbonden aan Zeus, de Griekse oppergod. Voor zijn tempel in Olympia werden op het hoofdaltaar honderd ossen verbrand. Dit vuur werd brandende gehouden gedurende de Spelen. De vlam ervan werd, net als alle andere offers, aangestoken met het heilige vuur van de godin Hestia.
- ↑ Olympisch Vuur werd bedacht door Nederlandse architect. Historiek (2024-april).
- ↑ Olympische vlam voor Pyeongchang is ontstoken in Olympia, Sporza, 6 februari 2018
- ↑ Ontsteken olympische vlam verplaatst naar museum vanwege slecht weer in Olympia. nos.nl (24 november 2025). Geraadpleegd op 28 november 2025.
- ↑ Olympische vlam binnen ontstoken na versoberde ceremonie. nos.nl (26 november 2025). Geraadpleegd op 28 november 2025.
- ↑ Dit valt te verwachten van de sluitingsceremonie op de olympische-spelen optredens van sterren bijzondere vlaggendrager en het doven van de neppe vlam. Sportnieuws.nl (11 augustus 2024). Geraadpleegd op 12 augustus 2024.
- ↑ Olympische vlam gedoofd, 'Seine-sationele' na spectaculaire show afgesloten. nos.nl (12 augustus 2024). Geraadpleegd op 11 augustus 2024.
- ↑ Winterspelen officieel geopend, Tomba en Compagnoni ontsteken olympische vlam. nos.nl (6 februari 2026). Geraadpleegd op 6 februari 2026.
