Ombudsman

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een ombudsman of ombudsvrouw is een onpartijdige klachtbehandelaar die gevraagd en ongevraagd onderzoek verricht naar de rechtmatigheid van gedragingen van overheden of van particuliere instellingen en bedrijven. Het woord ombudsman stamt uit het Zweeds, waarin het vertegenwoordiger betekent. Het komt oorspronkelijk van het Oudnoords umbuds man. Het eerste Zweedse gebruik dateert uit 1552.

Nederland[bewerken]

Particulier initiatief[bewerken]

Het begrip ombudsman werd in 1969 geïntroduceerd door VARA-programmamaker Tom Pauka. Hij bedacht na een vakantie in Zweden een televisieprogramma, dat eerst Geachte Ombudsman heette en daarna De Ombudsman. De Stichting De Ombudsman is een spin-off van het televisieprogramma dat vooral bekend werd toen Marcel van Dam het presenteerde. De stichting is gespecialiseerd in juridische dienstverlening. Zij ondersteunt mensen die niet in staat zijn voor hun recht op te komen. Er komen in Nederland ook ombudsfunctionarissen voor bij bijvoorbeeld onderwijsinstellingen en dagbladredacties. Op donderdag 10 januari 2013 werd bekendgemaakt dat Stichting de Ombudsman per 1 juni 2013 ophield te bestaan.

Overheid[bewerken]

In 1982 werd de Nationale ombudsman ingesteld. Deze onafhankelijke functionaris behoort tot de Hoge colleges van staat. De functie werd van 2005 tot 2014 vervuld door Alex Brenninkmeijer. Hij zou in november 2014 worden opgevolgd door Guido van Woerkom, maar omtrent diens benoeming ontstond controverse en hij trok zijn kandidatuur uiteindelijk in. Na het vertrek van Alex Brenninkmeijer op 1 januari 2014 werd Frank van Dooren waarnemend ombudsman. Reinier van Zutphen is op 31 maart 2015 beëdigd als nieuwe Nationale ombudsman. Zijn ambtstermijn duurt zes jaar.[1] Het in Den Haag gevestigde kantoor oordeelt bij klachten over gedragingen van ambtenaren en bestuursorganen van rijk, provincies, gemeenten, openbare lichamen, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen, tenzij er hier al een eigen ombudsfunctie is ingesteld. Verschillende gemeenten kennen namelijk een eigen ombudsman. Nederland kent sinds 2011 ook een speciale kinderombudsman. Deze controleert niet alleen of de kinderrechten door overheden nageleefd worden, maar ook door organisaties in het onderwijs, de kinderopvang, de jeugdzorg en de gezondheidszorg.

België[bewerken]

In België zijn er sinds 1995 twee federale ombudsmannen (fr. médiateur fédéral). Ook verscheidene regionale overheden (zoals de Vlaamse overheid) en gemeentelijke overheden (zoals die van Antwerpen, Gent, Brugge en Sint-Niklaas) hebben een ombudsman. Ook bij dienstverlenende (semi-)overheidsbedrijven zoals de Post of de spoorwegen kunnen klanten een beroep doen op een ombudsman.

Tegenstanders zijn van mening dat deze dienst het voormalige partijpolitieke dienstbetoon vervangt dat meestal enkel maar door de grootste partijen en/of meerderheidspartijen bekostigd kon worden. In sommige steden en gemeenten wordt deze functie echter vervuld door een of meerdere straathoekwerker.[bron?]

Europese Unie[bewerken]

Er bestaat ook een Europese Ombudsman die klachten onderzoekt over wanbeheer bij de instellingen en organen van de Europese Unie. De Griek Nikiforos Diamandouros vervulde vanaf 2003 tot 2013 deze functie. Op 3 juli 2013 werd de Ierse ombudsman Emily O'Reilly verkozen tot Europees Ombudsman. Zij verkreeg 359 van de 635 stemmen. Andere kandidaten waren o.a. Alex Brenninkmeijer, Markus Jaeger, Ria Oomen-Ruijten, Dagmar Roth-Behrendt en Francesco Speroni en twee niet bekendgemaakte namen.

Externe links[bewerken]

Websites van overheden

Websites van particuliere initiatieven