Onderscheiding met zwaarden

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Voor verdienstelijke militairen worden en werden sommige onderscheidingen in een militaire uitvoering toegekend. Een dergelijke onderscheiding duidt men meestal aan met "Ridder met de Zwaarden in de Orde van ...". Ook de hogere graden worden soms met zwaarden verleend. Vaak worden gekruiste zwaarden aan een ridderkruis toegevoegd of op de ster of plaque van de Grootkruisen en Grootofficieren gelegd.

Het kruis van de Pruisische Kroonorde "met de zwaarden",Particuliere Verzameling, Groningen

Ook andere onderscheidingen zoals kruisen, sterren en medailles kunnen in een uitvoering "met de zwaarden" worden uitgereikt. Soms worden de zwaarden als een broche op het lint bevestigd. Er zijn ook onderscheidingen waarin de militaire versie aan een andere kleur lint wordt gedragen.

Nederland[bewerken]

In Nederland kennen we alleen de Orde van Oranje-Nassau in een uitvoering mét en zonder de zwaarden. De wet schrijft voor dat zich in de uitvoering van een versiersel voor militairen achter het schild twee schuin gekruiste zwaarden bevinden zoals omschreven in artikel 7, tweede lid, van de Wet. Toen deze Wet van 4 april 1892, houdende instelling van de Orde van Oranje-Nassau in de Tweede Kamer werd besproken maakten de leden bezwaar tegen een militaire uitvoering naast het burgerlijk ereteken maar de regering zette zijn zin door[1]. De versierselen met de zwaarden zijn niet hoger geklasseerd dan die zonder zwaarden en Zwaarden aan de ring komen in Nederland niet voor. Ook de Eremedailles verbonden aan de Orde van Oranje-Nassau werden met en zonder de zwaarden uitgereikt. De zwaarden nemen bij de kruisen en medailles de plaats in van de lauwerkrans achter het kruis van de burgers. Combinaties van krans en zwaarden komen niet voor[2].

Een militair die in de laagste graad in de Orde van Oranje-Nassau wordt opgenomen wordt aangeduid als "Lid met de Zwaarden in de Orde van Oranje-Nassau". De hoogste graad is "Ridder Grootkruis met de Zwaarden in de Orde van Oranje-Nassau". De gebruikte hoofdletters zijn gebruikelijk.

Bij de Nederlandse versierselen is de kling van zilver terwijl het gevest van het zwaard verguld is.

België[bewerken]

De Belgische Leopoldsorde kent naast de uitvoering voor burgers ook kruisen en sterren met zwaarden. Voor de Belgische marine zijn versierselen met gekruiste onttakelde ankers voorzien. Deze militaire symbolen worden onder de verhoging, een beugelkroon, geplaatst.

Duitse staten[bewerken]

Ster van de Pruisische Kroonorde "met de Zwaarden", Particuliere Verzameling, Groningen.

In de 19e eeuw was Duitsland een zeer militaristische natie. De verschillende koninkrijken en vorstendommen hadden ieder eigen ridderorden en onderscheidingen en deze werden vaak met de Zwaarden, soms met zwaarden aan de ring uitgereikt. Sommige versierselen "met zwaarden" zijn zeldzame eretekens zoals het commandeurskruis in de Kroonorde van Pruisen dat alleen aan enkele uitverkoren generaals waaronder Erich von Falkenhayn is uitgereikt[3].

In Duitsland gold het als een bijzonder eerbewijs de drie Pruisische orden allen "met zwaarden" te dragen. in 1868 konden van de duizenden gedecoreerde officieren alleen Luitenant-Kolonel Otto von Görschen en Alfred von Lewinski daar staat op maken.

Overste Otto Friedrich Ferdinand von Görschen met zijn drie ordekruisen "met de Zwaarden"

De zwaarden zijn meestal geheel van goud of van verguld zilver vervaardigd en het gaat altijd om ontblote zwaarden. Het gevest van het zwaard is bij Pruisische en andere Duitse eretekens steeds van hetzelfde metaal als de kling.

In nazi-Duitsland werd het Ridderkruis van de Orde van het IJzeren Kruis soms met zwaarden versierd. Bij de vijfde herhaling van de onderscheiding werd het zilveren eikenloof met zwaarden versierd. Bij de zevende herhaling werd het Ridderkruis van deze orde verleend met zwaarden, gouden Eikenloof en briljanten.

Andere landen[bewerken]

In het Russische Keizerrijk werden veel ordetekens met zwaarden uitgereikt. Staten waar de zwaarden een afwijkend model hebben, bijvoorbeeld het kromzwaard in de Arabische wereld of de klewang in Azië, voeren ook afwijkende zwaarden in hun onderscheidingen. Het fascistische Italië koos voor twee antieke Romeinse legionairszwaarden, zogeheten gladii in de versierselen van de Orde van de Romeinse Adelaar.

Literatuur[bewerken]

  • Paul Hieronymussen, Orders medals and decorations. Londen, 1967.
  • J.A. van Zelm van Eldik, "Moed en Deugd", Zutphen 2003.
  • Nick Steenkamp, "Doe wel en zie niet om", 's-Gravenhage 2000
  • Hüsken, Katalog der Orden, Ehrenzeichen und Auszeichnungen des Kurfürstentums Brandenburg, der Markgrafschaften Brandenburg-Ansbach und Brandenburg Bayreuth, des Königreiches Preussen, der Republik Preussen unter Berücksichtigung des Deutschen Reiches 1871-1945, Deel I, 2001

Externe link[bewerken]