Pjotr: vrijwillig verbannen naar Siberië

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Pjotr: vrijwillig verbannen naar Siberië
Auteur(s) Jan Terlouw
Illustrator Dick van der Maat
Land Nederland
Taal Nederlands
Genre jeugdliteratuur
Uitgever Lemniscaat
Uitgegeven 1970
ISBN-code 90 6069 316 7
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Pjotr: vrijwillig verbannen naar Siberië is een kinderboek uit 1970 van de schrijver Jan Terlouw over een Russische jongen die zijn vader, die naar Siberië is verbannen, achterna reist. Het verhaal speelt zich af aan het begin van de 20e eeuw, niet lang voor de Russische Revolutie, ten tijde van het regime van tsaar Nicolaas II.

Het verhaal[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

Pjotr en zijn vader Sergei Andrejevitch wonen samen op een boerderij ergens in Zuid-Rusland. Pjotrs moeder is overleden, maar ze redden het met z'n tweeën prima. Pjotr heeft een voorliefde voor muziek, en Sergei geeft hem op een dag 100 roebel om in de stad een pathefoon te kopen. Het apparaat is voor Pjotr echter te zwaar om mee te nemen en in prijs verhoogd. Pjotr wordt op de terugweg naar huis lastiggevallen door een marskramer. Sergei, die zijn zoon komt zoeken, verliest zijn zelfbeheersing als hij dit ziet en slaat de marskramer in een vlaag van woede dood. Hij geeft zichzelf daarop aan en wordt enkele weken later naar Moskou gedeporteerd.

Pjotr, die nu alleen thuis zit, besluit met de 100 roebel die hij heeft zijn vader achterna te reizen naar Moskou. Daar blijkt dat Sergei inmiddels een ter dood veroordeelde politieke gevangene heeft helpen ontsnappen, en dit laatste is zo ernstig dat hij voor tien jaar naar de werkkampen in Siberië wordt gestuurd. Pjotr en zijn vader zien elkaar heel even bij de Moskouse gevangenispoort, voordat Sergei wordt weggeleid. Pjotr is vastbesloten zijn vader terug te vinden en gaat ook op reis naar Siberië.

De eerste paar weken reist Pjotr geheel te voet. In Nizjni Novgorod krijgt hij een tijdelijke baan als koetsier op een tarentass, om wat bij te verdienen zodat hij met de trein een stuk verder kan. Hij brengt het er ternauwernood levend van af na een confrontatie met de revolutionair Stefan Alexandrovitch, die hem dood wil schieten uit angst verraden te worden. Pjotr ontmoet daarbij ook Stefans vrouw Shura, voor wie hij veel sympathie voelt. Pjotr geeft hierna zijn baan als koetsier op en reist opnieuw te voet verder.

Hij krijgt het idee om iets te doen waarvoor hij naar Siberië zal worden verbannen. In Wjatskije Poljani probeert hij het door een oud huis in brand te steken; het huis blijkt echter door dieven te zijn gebruikt als opslagplaats voor geroofde juwelen. Pjotr wordt hierdoor geheel tegen zijn zin als een held onthaald. In Jekaterinenburg probeert Pjotr het opnieuw; hij geeft de burgemeester – wanneer die op de markt de geboorte van de dochter van de tsarina bekendmaakt – een klap in het gezicht. Op het beledigen van hooggeplaatste personen staat een zware straf. Pjotr slaat echter een rotte kies uit de mond van de burgemeester, die Pjotr daarom juist oneindig dankbaar is. Pjotr mag bij de burgemeester en zijn gezin komen inwonen en de burgemeester zal gaan proberen Pjotrs vader te vinden. Maar de volgende dag wordt de burgemeester op klaarlichte dag doodgeschoten door Stefan Alexandrovitch, die uit is op wraak nadat een van zijn kameraden in Jekaterinenburg is gevangengenomen. Pjotr herkent Stefan, die vervolgens meteen wordt doodgeschoten door de politie. Pjotr verlaat hierna Jekaterinenburg en reist te voet verder naar het oosten. Hoewel alle hoop die hij even had weer is vervlogen, wil hij toch de moed erin houden.

Ondertussen heeft Sergei ook het nodige meegemaakt. Na eerst een half jaar in het strafkamp te hebben gezeten redt hij op een voorjaarsdag samen met zijn vriend Viktor de opperbewaker van het kamp, die door een beer wordt aangevallen. Beide gevangenen krijgen toestemming het kamp te verlaten en zich in het nabijgelegen Irkoetsk te vestigen. Van daaruit schrijft Sergei brieven naar zoveel mogelijk pleisterplaatsen, in de hoop dat iemand zijn zoon heeft gezien.

Op een dag komt Pjotr, die inmiddels in het Aziatische deel van Rusland is, er in een café achter waar zijn vader is: de café-eigenaar heeft een brief van ene Sergei uit Irkoetsk gekregen. Ook ontmoet Pjotr hier Werchowjenski, een politieagent uit Jekaterinenburg die na de moord op de burgemeester op zoek is gegaan naar Stefans vrouw. Werchowjenski blijkt via allerlei signalementen te weten dat Stefan en Shura de afgelopen winter met Pjotr als koetsier zijn meegereisd, maar Pjotr op zijn beurt vertelt niet het hele verhaal omdat hij nog steeds genegenheid voelt voor Shura en haar niet wil verraden. In plaats daarvan doet Pjotr alsof hij stomverbaasd is. Hij besluit om voorlopig met Werchowjenski, die hem als een handige tipgever denkt te kunnen gebruiken, mee verder te reizen naar het oosten. Enige tijd later ontmoet Pjotr Shura opnieuw, die bij haar tante is ondergedoken. Shura was na het incident in Nizjni Novgorod bij Stefan weggegaan omdat ze niet langer met een moordenaar wilde samenleven. Pjotr weet Werchowjenski zodanig om de tuin te leiden dat die totaal de verkeerde kant uitgaat.

Pjotr en Shura reizen nu met z'n tweeën verder, via Omsk, Tomsk en Krasnojarsk richting hun eindbestemming Irkoetsk. Ze verdienen eerst wat bij door muziek te maken: Shura zingt en Pjotr speelt op zijn fluit. Later krijgt Shura bij een welgestelde familie een tijdelijke betrekking als lerares Frans. Pjotr belandt korte tijd in de gevangenis als de politie hem onterecht verdenkt van heling. Hij loopt tijdens zijn verblijf in de cel een longontsteking op, maar door de goede zorgen van Shura herstelt hij weer volledig.

Na een confrontatie met een bruine beer in het voormalige vakantiehuisje van de opperbewaker van Sergeis kamp, zien Pjotr en zijn vader elkaar eindelijk terug. Sergei maakt kennis met Shura. Als ze elkaar hun belevenissen vertellen blijkt ook wie de gevangene die dankzij Sergeis hulp uit de gevangenis in Moskou ontsnapte was: Stefan.

Externe links[bewerken]