Siraya (taal)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search

Siraya

Onderdeel van Zuidwest-talen
Aantal onderdelen van die familie 1
Landen Taiwan
Aantal landen 1
Werelddelen Azië
Sprekers 0
Dialecten Siraya, Makatao, Pangsoia-Dolatok, Taivoaans, Lamai
Aantal dialecten 5
SIL-code FOS
ISO 639-2 map
ISO 639-3 fos
ISO 639-3.4 fos

Siraya, ook Formosaans, Siraia, Siraiya, Sideia, Sideis, Sideisch, Baksa, Pepohoaans of Pepo-Hwan, is een Zuidwest-taal die net zoals de andere Zuidwest- en ook Oost-Formosaanse talen uitsluitend op Taiwan wordt gesproken. Het Siraya werd in 1908 nog gesproken. De taal werd in het zuidwesten gesproken, rond de huidige stad Tainan, verder noordelijk naar het kustelijke Beimen en nog verder naar het noorden (Hengchun, Tapu). Tegenwoordig wordt in het gebied voornamelijk Minnanyu gesproken. Er is een Siraya-woordenboek gemaakt. Er is sprake van een Bijbel (een eeuwenoud werk dat geholpen heeft de Sirayacultuur en -taal te onderzoeken) in het Siraya die eigendom waren van Nederlandse missionarissen, in de zeventiende eeuw. Wan Shu-chuen, zoon van Wan Chen-hsiung (Taiwanese aboriginal die het Siraya trachtte te reconstrueren en vastleggen), had plannen om een woordenboek te publiceren in samenwerking met het Instituut voor Geschiedenis en Filologie van de Academia Sinica. De familie werd geholpen door een Nederlander, alleen gekend bij voornaam (Karl), om verschillende aspecten van de taal vast te leggen. Er zijn nog personen, waaronder Wan, die ernaar streven dat het Siraya nog op school zou onderwezen worden. Daarnaast zijn er liederen in het Siraya die worden gepromoot. Het team dat die liederen en het gebruik van de taal promoot doet dat in samenwerking met de Wans en enkele Nederlandse taalkundigen.

Er bestaan Bijbeldelen in het Siraya, stammend uit 1661.

De stam der Siraiya kan worden ingedeeld in de Taivoanen, de Makattao en de Siraya. Enkele dialecten zijn dan ook genoemd naar die "substammen".

150 jaar geleden werd in Utrecht een woordenlijst gevonden met Sirayawoorden.

Classificatie[bewerken]

Dialecten[bewerken]

Er is een relatief grote verscheidenheid tussen de vijf dialecten van het Siraya. Hier volgen enkele voorbeelden:

Standaard Siraya(*)       Taivoaans          Makatao          Nederlands

tatapil                   tatapin            tatapin          schoen
litu                      anitu              ngitu            ziel
luang                     lowan              noang            koe
dalum                     ralum              ralum            water
turu                      toho               toru             boom
daran                     raan               raran            weg, pad
vari                      vari               vari             wind
(*) Het Standaard Siraya is waarschijnlijk gelijk aan het Siraya-dialect.

Xingang[bewerken]

Tweetalige Bijbel Oudnederlands-Xingang uit de tijd van de VOC op Formosa

De oude geschreven vorm van het Siraya, dat uitgestorven is, heet het Xingang. Alhoewel het niet zeker is dat het Xingang Siraya betreft, was dit in ieder geval de voormalige taal van een bevolkingsgroep die in het huidige Siraya-taalgebied leefden. In feite is het Xingang dus een aparte, uitgestorven taal, die niet wordt erkend maar waarschijnlijk wel als voorloper van het Siraya gezien kan worden. Er zijn veel manuscripten teruggevonden in het Xingang, het gaat om de befaamde Xingang-Manuscripten (rechts).

Grammatica[bewerken]

Het Siraya gebruikt zogenaamde naamvalkentekens:

Verspreiding van de sprekers[bewerken]

  • Taiwan: 0; 20ste gedeelde en laatste plaats, 21ste gedeelde en laatste plaats volgens totaal aantal sprekers

Literatuur[bewerken]

Onder meer volgend werk is er over het Siraya geschreven:

Externe links[bewerken]

Icoontje WikiWoordenboek Zoek Siraya in het WikiWoordenboek op.