Grammatica

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek
Grammaticaboekje uit 1735.

De spraakkunst, spraakleer of grammatica is binnen de theoretische taalkunde de benaming voor de studie, beschrijving en verklaring voor alles wat met de systematiek van een natuurlijke taal of kunsttaal te maken heeft. De structuur van de woorden en de zinnen van een taal worden gedefinieerd aan de hand van regels. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de descriptieve grammatica, de prescriptieve grammatica en de schoolgrammatica. Die laatste wordt gebruikt om mensen de taal als tweede taal aan te leren.

Daarnaast is een grammatica een beschrijving van de systematiek van een specifieke taal. Dit kan een volledig formeel-wiskundige beschrijving zijn, een in de taal zelf (zie ook autologie) of andere taal opgeschreven beschrijving, of een combinatie hiervan. Ook een (studie)werk waarin de grammatica van een taal wordt beschreven wordt zelf een grammatica genoemd.

De spraakkunst van natuurlijke talen[bewerken]

Grammatica omvat een aantal deelgebieden.

Grammaticale ontleding[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Ontleding (grammatica) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Grammaticale ontleding of analyse is de taalkundige discipline die de woorden en zinsdelen binnen een zin onderscheidt en deze benoemt.

Taalkundige benoeming[bewerken]

Woorden kunnen aan de hand van hun functie en combineerbaarheid worden gegroepeerd in woordsoorten. Het op deze wijze benoemen van woorden noemt men taalkundig benoemen, soms ook (minder duidelijk) 'taalkundig ontleden', of 'woordbenoemen':

Redekundige ontleding[bewerken]

Los daarvan kunnen zinsdelen worden benoemd naar hun functie binnen de zin. Dit noemt men redekundig ontleden of 'zinsontleden':

Soorten zinnen[bewerken]

Niet alleen woorden, maar ook deelzinnen kunnen een functie binnen de (complete) zin vervullen; zie deelzinnen (hoofd- en bijzinnen).

Metatalen[bewerken]

Behalve bij de studie van "gewone" talen worden de begrippen spraakkunst, syntaxis en semantiek ook gebruikt voor formele en computertalen. Om de spraakkunst van een taal (zowel natuurlijke als computertalen) formeel te beschrijven zijn metatalen ontwikkeld. Een voorbeeld hiervan is de Backus-Naur-vorm (BNF). In de taalkunde is ook hier het werk van Chomsky baanbrekend geweest.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]