Sovon Vogelonderzoek Nederland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Sovon)
Ga naar: navigatie, zoeken

Sovon Vogelonderzoek Nederland is de landelijke Particuliere Gegevensbeherende Organisatie (PGO) voor de ornithologie in Nederland. Zij organiseert en coördineert vogelmonitoring en -onderzoek op landelijk niveau volgens gestandaardiseerde, wetenschappelijke criteria en stimuleert de deelname hieraan door zo veel mogelijk vrijwilligers. De vereniging is gevestigd te Nijmegen.

Doelstellingen[bewerken]

De belangrijkste werkdoelstellingen van Sovon zijn:

  • het bepalen van de aantallen en de verspreiding van vogels in Nederland en de veranderingen hierin in de loop van de tijd (populatietrend) op landelijk, provinciaal en gebiedsniveau
  • het verklaren van de waargenomen ontwikkelingen in samenwerking met andere kennisorganisaties
  • het beschikbaar maken van de onderzoeksresultaten voor natuurbeleid, natuurbeheer en andere maatschappelijke doeleinden (wetenschap, voorlichting, onderwijs).

Projecten[bewerken]

Naar Engels voorbeeld werd in de jaren 1973-1977 gewerkt aan de eerste Nederlandse Broedvogelatlas, die in 1979 gepubliceerd werd.[1] Sindsdien volgt Sovon door middel van monitoringsprojecten de ontwikkelingen in aantallen en verspreiding van Nederlandse vogels. Zo startte Sovon in 1984 het BMP (Broedvogel Monitoring Project), waarbij in vaste steekproefgebieden jaarlijks door een vrijwillige vogelteller alle of juist een aantal geselecteerde broedvogelsoorten worden geïnventariseerd. Voor kolonievogels en zeldzame soorten bestaat het LSB (Landelijk Soortonderzoek Broedvogels). Voor doortrekkende en overwinterende vogels is er het PTT (Punt-Transect-Tellingenproject) waarbij op 20 vaste punten langs een vaste route iedere winter tellingen worden uitgevoerd. Sinds de eeuwwisseling zijn er steeds meer projecten van de grond gekomen, gericht op het toepasbaar en bruikbaar maken van basisgegevens voor beleid, beheer en bescherming. Een speerpunt is de ontwikkeling en het gebruik van het programma AVIS. Dit is in 1995 ontwikkeld in samenwerking met Staatsbosbeheer (SBB) en laat de potenties van terreinen zien door koppeling met referentiegebieden. Ook zijn in opdracht van de Vogelbescherming rapporten vervaardigd over populatieveranderingen bij weidevogels en bij sommige zwaluwsoorten. Voorts is in samenwerking met Vogelbescherming Nederland een nieuwe rode lijst voor Nederland opgesteld.

De aantallen van alle ruim 300 in het wild levende vogelsoorten in Nederland worden gevolgd. Voor de broedvogels gebeurt dit sinds 1984 door middel van het landelijk Meetnet Broedvogels. Sommige soorten worden jaarlijks landelijk geteld of in grote gebieden (bijvoorbeeld Zuid-Veluwe) specifieke groepen zoals kolonievogels (zoals blauwe reiger) of sommige zeldzame soorten. De overige broedvogels worden in (enkele duizenden) steekproefgebieden geteld.

De watervogels worden vaak sinds 1980 maandelijks geteld in de waterrijke gebieden, opgedeeld in ruim 5.000 telgebieden. In januari tellen vrijwilligers watervogels in heel Nederland. Daarnaast worden watervogels ook gericht geteld bij slaapplaatsen (bijvoorbeeld ganzen). In droge gebieden worden in de winter alle vogelsoorten gemonitord door middel van het PTT (Punt transect Tellingen) ofwel het Meetnet Wintervogels.

De vogelmeetnetten maken deel uit van het Netwerk Ecologische Monitoring (NEM), het stelsel van natuurmeetnetten van de overheid.

Daarnaast brengt Sovon de verspreiding eens in de circa 15 jaar gericht in kaart door middel van atlasprojecten. Er zijn in middels vier atlasperioden geweest: 1973-77 (broedvogels), 1978-1983 (elke maand), 1998-2000 (broedvogels) en 2013-2015 (broedvogels en wintervogels). Op basis van gegevens die door duizenden vrijwillige vogeltellers volgens vaste meetprotocollen zijn verzameld wordt de verspreiding zou nauwkeurig mogelijk gemodelleerd met behulp van ruimtelijke statistiek.

Organisatiestructuur[bewerken]

Sovon is een particuliere vereniging en vormt een bundeling van duizenden waarnemers die, doorgaans in hun vrije tijd, tellingen verrichten. De coördinatie van tellingen en projecten vindt plaats op het bureau van Sovon Nijmegen waar zo'n zestig mensen werken.

Viermaal per jaar worden de medewerkers, leden en belangstellenden op de hoogte gehouden van projecten, resultaten en nieuwe ontwikkelingen middels het blad Sovon-Nieuws. Verder geeft Sovon samen met de Nederlandse Ornithologische Unie (NOU) het blad Limosa uit, een veld-ornitholgisch tijdschrift gewijd aan vogelonderzoek in Nederland. Daarnaast is er ieder jaar de Landelijke Dag, waarop waarnemers en Sovon-medewerkers met elkaar van gedachten kunnen wisselen. Hier zijn ook andere groene (kennis)organisaties aanwezig.

Veel waarnemers zijn aangesloten bij een vogelwerkgroep, waar Nederland er ruim 300 telt. Zo’n vogelwerkgroep organiseert regionaal of lokaal onderzoek, verzorgt excursies en lezingen, leidt nieuwe vogelaars op en geeft vaak een eigen tijdschrift uit. Het grootste deel van deze werkgroepen en verenigingen is lid van Sovon.

Vogelonderzoek[bewerken]

Naast monitoring van wilde vogels in Nederland (verspreiding en aantallen) probeert Sovon middels onderzoek te achterhalen waardoor veranderingen ontstaan, waarom een soort voor- of achteruit gaat, en verschillende thema's, waaronder:

  • Ganzen
  • Boerenlandvogels
  • Kustvogels
  • Klimaatverandering
  • Exoten
  • Soortonderzoek
  • Kennisontwikkeling

Externe link[bewerken]