Strandjutten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Strandjutter op het Noordzeestrand (1932)
De Jutterskeet in Kijkduin is een museum over strandjutten

Strandjutten of strandvonderij is het zoeken op het strand naar aangespoelde spullen.

Aangespoelde goederen behoorden vanouds toe aan de landsheer of diens vertegenwoordiger, de strandvoogd. De vinder kon aanspraak maken op een deel van het vindersloon. Vaak werd het recht op aangespoelde goederen door de overheid aan de meestbiedende verpacht. Daarentegen beriepen de bewoners van de Waddeneilanden zich op het recht om in vrijheid gebruik te kunnen maken van duinen, stranden en andere gemeenschapsgronden. Op Terschelling werd dit recht ook wel oerol genoemd.

Het jutten is vaak ontstaan uit armoede. Bewoners van eilanden en kustdorpen zochten op het strand naar spullen die ze konden gebruiken. Daarnaast vingen ze vis en schelpdieren, haalden ze zoden en heideplaggen uit de duinen en stroopten konijnen en waterwild. Wrakhout wordt als brandstof gebruikt of als bouwmateriaal, bijvoorbeeld voor schuren. De jutters raakten hierdoor vaak in strijd met de strandvoogden, die zich in hun eigendomsrechten beknot zagen.

Nederlandse situatie[bewerken]

De regels voor het strandjutten zijn vanouds onderdeel van het strandrecht. Ze zijn vastgelegd in de Wet op de strandvonderij (1931) en de Wrakkenwet (1934). De Wet op de standvonderij schrijft voor hoe moet worden omgegaan met gestrande of aangespoelde zaken. Alle voorwerpen die in Nederland op het strand gevonden worden, dienen naar de politie te worden gebracht of naar een strandvonder. De hoofdstrandvonder, in de regel de burgemeester, en de hulpstrandvonders waken over het strand. Vlieland heeft als enige gemeente in Nederland een strandjutter in dienst. Op dit eiland is op de Vliehors een reddinghuisje te vinden dat gevuld en omgeven is met gejutte spullen. In vroeger tijden werd er weleens een vuur op het strand aangelegd om de schepen te misleiden en ze naar de kust te lokken om zo de lading te bemachtigen.

Wanneer er spullen aanspoelen, begint er vaak een spannende race tussen de strandvonders en de jutters. De waardevolle spullen die de jutters vinden, worden verstopt in de duinen. Later worden ze op een rustig moment weer opgehaald. Tegenwoordig is jutten een hobby.

De strijd tussen strandjutter en strandvonder is een belangrijk element in het boek en de televisieserie Sil de Strandjutter.