Tanchelm

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De triomf van de H. Norbertus over Tanchelm in 1124. Schilderij uit 1750, Beiers Nationaal Museum.

Tanchelm (ook Tanchelijn, Tanchelmus of Tanchelinus) (Zeeland - Antwerpen, 1115) was een middeleeuwse ketter en sekteleider.

Het meeste dat we over Tanchelm weten, komt van diegenen die hem bestreden hebben, want hij heeft geen geschriften achtergelaten. Hij keerde zich met grote felhied tegen de Kerk en de kerkelijke sacramentsleer. Zo leerde hij dat de sacramenten hun effect misten wanneer ze door onwaardige geestelijken werden toegediend. Tanchelm is wel bekend om zijn antisacerdotalisme. Met grote praal trok hij rond door Zeeland en Vlaanderen en vestigde zich in Antwerpen, waar hij het volk aan zijn kant had, maar uiteindelijk in 1115 door een priester werd gedood.

Ook na zijn dood kon zijn leer nog op een belangrijke aanhang rekenen. Dit blijkt uit het feit dat de H. Norbertus nog in 1124 door de paus naar Antwerpen werd gezonden om deze ketterij te bestrijden. Dat is dan ook de reden waarom Norbertus in de beeldende kunst vaak triomferend over Tanchelm wordt afgebeeld met een monstrans in de hand.

Wetenswaardigheden[bewerken]

  • Boven de ingangspoort van het Antwerpse Steen staat een figuurtje afgebeeld, dat volgens sommigen Simini voorstelt, volgens anderen Tanchelijn.[bron?]

Literatuur[bewerken]

  • I. Döllinger, Beiträge zur Sektengeschichte des Mittelalters, I (1890)
  • J. Lindeboom, Stiefkinderen van het christendom (1929)
  • W. Mohr, in: Annales universitatis Saraviensis (1954), p. 234-247
  • J. M. de Smet, in: Scrinium Lovaniense (1961) p. 207-234
  • H. Grundman, Ketzergeschichte des Mittelalters (1963), p. 15-18
  • Wilfried Grauwen, Enkele notities betreffende Tanchelm en de ketterijen in het begin van de 12de eeuw, Analecta Praemonstratensia 56 (1980) 86-92.
  • Jaap van Moolenbroek, Conflict en demonisering: De volksprediker Tanchelm in Zeeland en Antwerpen, Jaarboek voor Middeleeuwse Geschiedenis 7 (2004) 84-141.