Toenaam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een toenaam, soms ook wel bijnaam genoemd, is de voorloper op de achternaam. Mede omdat de naam vaak familie-erfgoed[1] was, waren veel burgers in gezin, familie en samenleving gelijknamig. De toenaam gaf identificerend onderscheid & waarden[2]-promotie.

In 1811 verbood Napoleon die volksrijkdom en gebood sekse & status-differentiatie[3]. De eigen toenaam maakte plaats voor een staatsnaam (de achternaam) om die met de Franse 'familienaam' te vullen en achter de Nederlandse familienaam[1] te zetten. De (verplicht te kiezen) vadernaam[4] werd 'versteend'[5] zoals de adel dat met geslachtsnamen[6] deed. Door die dubbele vernoeming raakte men identificerend onderscheid en waarden[2]-promotie kwijt. Opvoeders mochten hun opvoed-ethiek, traditie, kind-identificatie, kind-toenaam en gezinsnaam niet meer kiezen. We zijn alle vrouwelijke toenamen, alle eigen waarden[2]-promotie, autonome kind-identificatie, onderling onderscheid en (daardoor nog meer) privacy kwijtgeraakt. De omkering van identificatie naar discriminatie beschadigde onze volks-cultuur, onze identiteit, ons imago tot onze (culturele) integriteit. Dat gaf verzet. Met tegengesteld effect.

In 1825 werd registratie-weigering strafbaar. De (illegale) dubbele voorvader-vernoeming (via de laatste voornaam) werd geblokkeerd[7]. Het (nu op naam en toenaam vernoemde) volk werd afhankelijk van (de registratie van) bijnamen (Katwijk[8]), adressen (telefoonboek[9]), profielfoto's (LinkedIn[10]) en een combinatie van profiel-foto en BSN-nummer[11][12](medische zorg[13]).

In Engelstalige en Scandinavische staten bleven zelfgekozen enkelvoudige of dubbele achternamen en identificerende toenamen wel toegestaan[14][15]. Naamgeneratoren[16] helpen om vrijheid uit te dragen voor onderscheid, privacy, overige culturele waarden[2]-promotie en preventie van identificatie- & identiteit-fraude en naamleed waar o.a. Nederlanders mee kampen sinds hun verbod op identificerende toenamen[3]. Vooral zij die buiten 'de staatsnorm' vallen. Denk aan (heimelijke) onwettige kinderen en hun (biologische en wettige) vaders[17][18], kinderen in complexe gezinnen[19], ongelijknamige ouders (vóór en na de scheiding[20]), slachtoffers van taalracisme[21] en naamdiscriminatie (vooroordelen op basis van de naam: status, verwantschap, taal, imago).

In achternamen ontbreken de meervoudige toenamen van mannen en alle toenamen van vrouwen en kinderen. Een lijst van meest voorkomende achternamen van Nederland geeft een beeld van veel gebruikte mannen-toenamen vóórdat ze 'versteenden'. Als Nederlanders vrijheid mogen uitdragen in achternamen conform het naamrechten-advies van o.a. Prof. Mr. G.R. de Groot[22], zullen achternamen weer meer naamdrager- & waarden-focus krijgen. De wijsheid van voorouders, moeders, Robert Merton[23][24] en Carl Jung[25] zal ook in Nederland breder erkend en gepromoot worden. De term toenaam (maar vooral de cultuur erachter) zal in ere worden hersteld. Dan kunnen opvoeders kinderen culturele waarden[2] laten promoten via hun imago in hun identiteit en kan het familiaire[26] en landelijke[12] volgnummer weer meer naar de achtergrond.

Een veel gebruikte toenaam is de Grote, waarmee veel historische figuren zijn gesierd. Bekende voorbeelden hiervan zijn Karel de Grote, Alexander de Grote, Constantijn de Grote en Alfred de Grote.
De Stoute was een toevoeging die ten deel viel aan onder meer Karel de Stoute en Filips de Stoute. Deze toenaam duidt overigens niet de ondeugd aan van de dragers, maar wordt gebruikt in de betekenis van 'de stoutmoedige' ofwel 'de dappere' (de betekenissen zijn overigens wel aan elkaar verwant, iemand die ondeugend is, is ook dapper). In dezelfde categorie vallen Alexander de Goede, Karel de Goede en Filips de Goede. Onder de vele Karels met een toenaam bevinden zich ook Karel de Kale en Karel de Eenvoudige.

De term 'toenaam' komt voor in de Nederlandse uitdrukking met naam en toenaam, waarmee wordt aangegeven dat men een persoon tot in detail benoemt.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Referenties[bewerken | brontekst bewerken]

  1. a b Het benoemen van kinderen - Alles van het MARNEGEBIED. www.marnegebied.nl. Geraadpleegd op 22 mei 2020.
  2. a b c d e (nl) Waarden voorbeelden | Wat vinden we echt de moeite waard?. Normen en waarden (8 april 2019). Geraadpleegd op 22 mei 2020.
  3. a b (nl) Bekijk Decreet van Napoleon (1811) op NEMO Kennislink. NEMOKennislink. Geraadpleegd op 22 mei 2020.
  4. (nl) (2019-12-16)Lijst van meest voorkomende achternamen van Nederland. Wikipedia.
  5. Mei 2019: Sterven achternamen uit?. www.meertens.knaw.nl. Geraadpleegd op 22 mei 2020.
  6. (nl) (2020-04-07)Lijst van Nederlandse adellijke families (alfabetisch). Wikipedia.
  7. WODC rapport Achternamen uit 1981. Drs. Bol onderzocht de Nederlandse historie en het Zweedse naamrecht waar de tussen-naam vrij te kiezen was. Drs. Klijn voerde een bevolkingsenquête uit en liet de optie 'zelfgekozen achternaam' en 'dubbele voorvader-vernoeming' weg.
  8. (nl) Sterven achternamen uit? - De Grote Vragen Podcast - de Volkskrant podcasts. Volkskrant Kijk Verder ([object Object]). Geraadpleegd op 22 mei 2020.
  9. Telefoongids verdwijnt naar 138 jaar: zo zag hij eruit in 1891. WNL (11 januari 2018). Geraadpleegd op 22 mei 2020.
  10. (nl) (2019-11-16)LinkedIn. Wikipedia.
  11. Autoriteit persoonsgegevens, Invoering BSN. autor. Geraadpleegd op 22-05-2020.
  12. a b (nl) Ministerie van Algemene Zaken, Wat is het burgerservicenummer (BSN)? - Rijksoverheid.nl. onderwerpen (8 april 2011). Geraadpleegd op 22 mei 2020.
  13. (nl) Welzijn en Sport Ministerie van Volksgezondheid, Moet ik mij identificeren om medische zorg te ontvangen? - Rijksoverheid.nl. onderwerpen (3 maart 2015). Geraadpleegd op 22 mei 2020.
  14. (en) The six options for choosing your baby's surname divide opinion. www.abc.net.au (17 december 2017). Geraadpleegd op 22 mei 2020.
  15. (en) Norway - Change Your Name (Deed Poll). www.wikiprocedure.com. Geraadpleegd op 22 mei 2020.
  16. (en) Name Generator. Name Generator. Geraadpleegd op 22 mei 2020.
  17. (nl) (2019-11-15)Koekoeksgraad. Wikipedia.
  18. (nl) De kinderen van Karbaat. NRC. Geraadpleegd op 22 mei 2020.
  19. 1.4. Soorten gezinsvormen. VOW : Moeilijke gezinssituaties. Geraadpleegd op 22 mei 2020.
  20. (nl) Bijna 40 procent van alle huwelijken eindigt in echtscheiding - Pauw - BNNVARA. Pauw. Geraadpleegd op 22 mei 2020.
  21. (nl) Discriminatie op naam begint al zodra de sollicitatie in de mailbox valt. Werf& (6 juni 2018). Geraadpleegd op 22 mei 2020.
  22. (nl) Tweede Kamer der Staten-Generaal, Rapport "Naamrecht in vergelijkend perspectief". zoek.officielebekendmakingen.nl. Geraadpleegd op 22 mei 2020.
  23. (nl) (2020-05-22)Selffulfilling prophecy. Wikipedia.
  24. (nl) (2019-01-24)CUDOS. Wikipedia.
  25. (nl) (2019-09-19)Nomen est omen. Wikipedia.
  26. Privacy settings. myprivacy.dpgmedia.net. Geraadpleegd op 23 mei 2020.