Ziekte van Peyronie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ziekte van Peyronie
Induratio penis plastica
Peyronie disease.jpg
Synoniemen
Latijn sclerosis penis[1][2]

sclerosis fibrosa penis[3]
penis plasticus[4]
cavernitis fibrosa[5]

Nederlands ziekte van La Peyronie[5]

peyronie-induratie[2]
penisinduratie van Peyronie[2]
ziekte van Van Buren[2]

Coderingen
ICD-10 N48.6
ICD-9 607.85
OMIM 171000
DiseasesDB 29308
MedlinePlus 001278
eMedicine derm/851
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde

Van de ziekte van Peyronie[2] of induratio penis plastica[1][2] is sprake als de penis bij het stijf worden krom trekt, in het horizontale of verticale vlak. Dit is een verworven aandoening; de normale lichte kromming omhoog die men meestal ziet, valt er niet onder. Soms kan dit ook pijnlijk zijn en meestal is er ook bij een penis niet in erectie een verharde bindweefselstreng te voelen. Dit kan soms zo ernstige vormen aannemen dat geslachtsgemeenschap erdoor onmogelijk wordt. Het fenomeen werd in 1743 beschreven door François Gigot de La Peyronie (ook wel Lapeyronie), hofarts van koning Lodewijk XV[6].

Voorkomen[bewerken]

De ziekte is niet zeldzaam, want ze komt minimaal bij enige mannen per duizend voor. Schatting lopen uiteen van enkele procenten tot bij meer dan 10% van de mannen. Lang niet iedereen met de aandoening zal hiervoor een arts raadplegen - echte klachten zijn er vaak ook niet of men denkt dat het bij de ouderdom hoort en schaamte weerhoudt velen. Peyronie kan echter een zeer grote weerslag hebben op de emotionele en psychische gesteldheid.

Oorzaak[bewerken]

De oorzaak is vorming van een streng bindweefsel in een zwellichaam, waardoor de penis daar niet in gelijke mate mee kan rekken als in het andere zwellichaam. Dit bindweefsel ontstaat spontaan, en de oorzaak hiervan is niet bekend; er zijn evenveel hypothesen als onderzoekers. Het is niet geassocieerd met het HLA-stelsel zoals sommige reumatische aandoeningen dat wel zijn. Mogelijk speelt een onbalans op celniveau tussen NO (stikstofmonoxide) en zuurstofradicalen een rol. De ziekte, of een sterk daarop gelijkende aandoening, kan in een diermodel worden opgeroepen door injectie van cytomoduline in de bindweefselschede van de penis. De ziekte is mogelijk verwant aan de Ziekte van Dupuytren waarbij soortgelijke bindweefselstrengen in de handpalm ontstaan. Een belangrijke hypothese is momenteel (2004) het ontstaan van microtraumata bij geslachtsgemeenschap of masturbatie die tot een overmatige reparatiereactie aanleiding zouden geven. Anno 2008 wordt een groot genetisch onderzoek uitgevoerd naar de ziekte van Peyronie[7].

Er wordt gesproken over de volgende mogelijke oorzaken :

  • Erfelijk bepaald: soms komt het voor dat de aandoening in bepaalde families vaak voorkomen (genetisch), maar dit komt zelden voor.
  • Verwonding: wanneer de penis in erectie is deze geforceerd gebogen wordt of wanneer men de penis injecteert (bijvoorbeeld ivm een erectiestoornis).
  • Bloedsomloop stoornis of hoge bloeddruk.
  • Diabetes: Het blijkt dat personen met de ziekte van Peyronie vaak diabetes hebben.

Behandeling[bewerken]

Over het algemeen onbevredigend. Er zijn enkele medicijnen die de vorming van het bindweefsel mogelijk enigszins tegengaan, hoewel een overzichtsartikel in het gezaghebbende tijdschrift British Journal of Urology nog in 2004 meldt dat medicamenteuze behandeling volstrekt nutteloos is en dat alleen chirurgie (in vele vormen) in aanmerking komt. In recentere studies lijkt het erop dat sommige medicamenten, soms in combinatie met supplementen, wel enig effect hebben. Naast orale toediening wordt soms de medicatie rechtstreeks in de plaque gespoten. Voordeel hiervan zou zijn dat het medicijn, zoals corticosteroïden, Verapamil of Xiaflex direct bij de plaats terecht komt en in een hogere concentratie. Echter is ook hiervan de werking niet (overtuigend) aangetoond. Verder is schokgolfbehandeling geprobeerd waarbij in verschillende onderzoeken een wisselende mate van succes (of gebrek daaraan) is gerapporteerd. Een tractieapparaat ("penisverlenger") of vacuümpomp zou mogelijk enigszins helpen. Dr. Taubert van het Slingeland ziekenhuis heeft een makkelijk leesbaar overzicht gemaakt, zie externe links.

Methode Vorm Werking Resultaat
Supplementen
Vitamine E Oraal Vermindert als antioxidant de hoeveelheid zuurstofradicalen die vrijkomen in het metabolisme Niet aangetoond/nauwelijks
L-Carnitine Oraal Antioxidant, vermindering van collageen/calciumblokker. Er wordt gesuggereerd dat L-Carnitine de hoeveelheid kalk in de cellen vermindert. Hierdoor afremming van littekenweefsel vorming. Mogelijk, beperkte studies [8]
L-Arginine Oraal Aminozuur, verhoogt stikstof oxide (NO) level wat zorgt voor vaatverwijding en betere doorbloeding. Daardoor minder littekenweefsel. Werking mogelijk in samenhang met andere medicamenten. Mogelijk, beperkte studies [9]
L-Citrulline Oraal L-Citrulline wordt door de nieren omgezet in L-Arginine. Omdat het L-Arginine supplement grotendeels wordt afgebroken in het lichaam zou L-Citrulline effectiever zijn.
Q10/Ubiquinol Oraal Co-enzym, antioxidant. Oefent sterke effecten uit tegen de oxidatieve schade door meervoudig onverzadigde vetzuren Mogelijk, in het vroege stadium [10]
Medicijnen
Pentoxifylline Oraal Non-specifieke fosfodiësteraseremmer, waardoor TGF ß1 (transforming growth factor) wordt verminderd en vorming van litttekenweefsel tegengaat. Heeft een ontstekingsremmende werking. Pentoxifylline wordt inmiddels meestal voorgeschreven door de arts. Helpt vermoedelijk, meerdere studies [11] [12]
PDE-5 remmers Oraal PDE-5 remmers zoals Viagra, Cialis kunnen collageen strengen/littekenweefsel verminderen of zelfs opruimen. Helpt vermoedelijk enigszins [13]
Potaba Oraal Potassium para-aminobenzoaat. Werkt mogelijk antifibrotisch (littekenvormingremmend) door verhoogde zuurstofopname in weefsels. Zou de plaque verminderen maar geen effect op de kromstand. Kent relatief veel bijwerkingen. Onduidelijk [14]
Tamoxifen Oraal Anti-oestrogeen werking. Verminderd ontstekingsreacties. Kent in sommige gevallen ernstige bijwerkingen Onduidelijk/geen [15]
Colchicine Oraal Acute jicht medicijn. Kent onstekingsremmende werking en daardoor verminderde collageen aanmaak. Kent in sommige gevallen bijwerkingen Onduidelijk/geen [16]
Injecties
Corticosteroide Injectie Cortisol gelijkend hormoon. Heeft onstekingsremmende werking. Kent bijwerkingen Onduidelijk/geen [17]
Verapamil Injectie Calcium remmer, wordt direct in de plaque ingespoten. Bedacht door dr. Levine die aanvankelijk goede resultaten rapporteerde. Vervolgstudies van anderen gaven echter wisselende resultaten. Het merendeel kon geen overtuigend bewijs leveren. Dr. Bennet heeft een overzicht van de studies (pdf) gemaakt en komt tot de conclusie dat het weinig effect heeft. Mogelijk/onduidelijk [18] Bewijsgraad C
Xiaflex Injectie Enzym afkomstig van Clostridium Histiolytica bacterie en breekt het collageen af. Is door de Amerikaanse FDA toegelaten als middel voor de behandeling van Dupuytren, een verwante aandoening. Er zijn veel studies naar Xiaflex en er zijn aanwijzingen dat het mogelijk helpt. Mogelijk nadeel van Xiaflex is het risico van ruptuur (breuk) in de penis wat operatief hersteld moet worden. Xiaflex moet daarom volgens een strikt protocol worden ingespoten. De behandeling wordt vaak gecombineerd met het modelleren/stretchen van de penis. Mogelijk/diverse studies [19] Bewijsgraad B
Interferon alpha Injectie Is een proteïne wat van nature in het lichaam. Vermindert de collageen aanmaak en gaat littekenvorming tegen. Zou plaque grootte verkleinen. Bijwerkingen kunnen griepachtige verschijnselen zijn. Mogelijk/diverse studies [20] Bewijsgraad C
Overig
Verapamil Creme De werkzaamheid van cremes wordt betwist omdat het lastig is het medicijn (Verapamil, Nicardipine) door de huid op de plek van bestemming, de Tunica Albuginea, te krijgen. Onduidelijk [21]
ESWT Elektronisch Extracorporal Shock Wave Therapy is ook wel bekend als niersteenvergruizing. Met schokgolven wordt getracht de plaquevorming stil te leggen. Of het wordt toegepast in een later stadium om de verkalkte plaques op te ruimen. Er is geen overtuigend bewijs voor de werkzaamheid. Onduidelijk/geen [22]
Tractie Mechanisch Een tractie apparaat, ook wel bekend als penisverlenger, oefent gedurende enkele uren per dag een zachte, constante tractie uit op de penis waardoor deze in zowel lengte als omvang toeneemt. Wordt vaak toegepast in combinatie met medicijnen/injecties en/of na een operatieve ingreep. Ook een vacuümpomp werkt volgens het zelfde principe. Waarschijnlijk [23]

Chirurgisch[bewerken]

Bij een chirurgische ingreep wordt de penis kunstmatig in erectie gebracht, waarna de uroloog een wigvormig stukje van de penis (meestal in een bocht) verwijdert. Vervolgens wordt de penis 'rechtgetrokken' en de wond gehecht. Na de operatie is de penis altijd korter in erectie. Deze ingreep wordt een plicaturatie van Nesbitt genoemd. Vanwege de slagaders en zwellichamen die in het operatiegebied liggen, is het een risicovolle operatie met grote kans op complicaties. De ingreep wordt meestal onder lokale anesthesie uitgevoerd.

In Nederland is het beleid meestal af te wachten en pas operatief in te grijpen als coïtus onmogelijk wordt en/of er bij een erectie pijnklachten ontstaan.

Externe links[bewerken]