Accommodatie (oog)

Accommodatie van het oog: voor een scherp beeld van voorwerpen die dichtbij zijn, wordt de ooglens boller waardoor lichtbreking ontstaat die het licht convergeren in een brandpunt op het netvlies, ergo: een scherp ómgekeerd beeld.

Accommodatie is het vermogen van de ooglens om zijn eigen sterkte aan te passen om de afstand van scherp zien te bepalen. Voorwerpen op verschillende afstanden van een lens zullen aan de andere kant van die lens namelijk ook op verschillende afstanden een scherp beeld geven. Aangezien de afstand van de ooglens tot netvlies in het oog per definitie hetzelfde blijft, is de enige oplossing om de sterkte van de breking van het licht door de lens aan te passen.

Mechanisme

Accommodatie gebeurt met behulp van spiervezels rondom de ooglens, die de ooglens boller of minder bol maken. Hierdoor verandert de mate van breking van het licht. Deze spiervezels die in een kring rondom de ooglens zitten, heten de accommodatiespier of de musculus ciliaris. Wanneer deze spier zich ontspant, wordt de lens platter, bij aanspanning van deze spier wordt de lens boller en de lichtbreking zal groter worden, hoe dichter een object de ooglens nadert hoe boller hij wordt om het object scherp op het netvlies te krijgen.

Afwijkingen

Verziendheid

Wanneer men verziend is, en dus op afstand scherp kan zien, maar dichtbij niet zo goed, probeert het oog dit te verbeteren door de lens zo sterk mogelijk te laten samentrekken. Hierdoor moet de musculus ciliaris zich voortdurend samentrekken (accommoderen), vooral wanneer men de hele tijd scherp wil stellen op voorwerpen dichtbij (boeken, een gesprekspartner, binnen een klas of binnen een kantoor). Dit lukt vroeg op de dag vaak beter (waardoor men opmerkt dat men 's avonds slechter ziet) en bovendien kan het voortdurend aanspannen van dit spiertje vermoeidheid en hoofdpijn veroorzaken. Een diagnose van verziendheid door de opticien en een bril of lenzen kunnen deze problemen verhelpen.

Ouderdomsverziendheid

Rond het 45e jaar is de maximale sterkte die de ooglens kan aannemen, afgenomen, doordat de elasticiteit van de ooglens minder is geworden. Het oog kan dan minder goed accommoderen en men kan gaan merken dat voorwerpen dichtbij niet meer scherp in beeld kunnen komen. Dit valt vooral op bij het lezen, waarbij men vaak de krant of het boek zo ver mogelijk van zich afhoudt, omdat op een iets grotere afstand de letters nog wel scherp op het netvlies komen. Dit verschijnsel van verminderd accommodatievermogen heet oudziendheid, ouderdomsverziendheid of presbyopie en kan gecorrigeerd worden met een leesbril.

Oogchirurgie

Na bijvoorbeeld een cataractoperatie is het vermogen om te accommoderen verdwenen. Er is immers een kunstlens in het oog geplaatst. Het gevolg van niet meer kunnen accommoderen is dat er vaak een (lees)bril nodig is. In de meeste gevallen is het ook niet meer mogelijk om zogeheten 3D-films te bekijken.