Bob Evers-serie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bob Evers-serie
Land van oorsprong Vlag van Nederland Nederland
Originele taal Nederlands
Genre Jeugdboek
Creatieteam
Auteur(s) Willy van der Heide
Peter de Zwaan
Publicatie
Uitgever De Eekhoorn
Van Holkema & Warendorf
Eerste publicatie 1949
Lijst
Zie lijst
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

De Bob Evers-serie is een reeks jeugdboeken waarvan het eerste deel, Een overval in de lucht, in 1949 verscheen. Later zou dit boek bekendstaan als deel 4 uit de reeks omdat de eerder als feuilleton verschenen voorloper De avonturen van 3 jongens in de Stille Zuidzee aan de serie werd toegevoegd. Van de boeken uit de Bob Evers-serie werden in de loop der jaren meer dan vijf miljoen exemplaren verkocht.

Geschiedenis[bewerken]

Willem van den Hout schreef, onder het pseudoniem Willy van der Heide tussen 1949 en 1963 de eerste 32 delen van de reeks. In 1977 publiceerde uitgeverij Van Holkema & Warendorf twee losse delen, tegen de wil van uitgeverij De Eekhoorn die de rechten op de merknaam Bob Evers bezat. Van den Hout overleed in 1985. In zijn nalatenschap werden twee niet afgemaakte delen aangetroffen, die door Peter de Zwaan werden voltooid en werden uitgegeven als deel 33 en 36. De bij Van Holkema & Warendorf verschenen delen werden als deel 34 en 35 in de serie ingevoegd in een bewerking van Peter de Zwaan. Hij schreef tussen 1990 en 2003 ook de delen 37 tot en met 50. In 2004 kondigde hij aan dat hij geen nieuwe delen meer zou schrijven, maar hij kwam in 2010 terug op dit besluit.

Vijf delen zijn in eerste instantie als feuilleton gepubliceerd. Van 2002 t/m 2006 zijn vier Bob Evers-verhalen als stripverhaal in het Algemeen Dagblad verschenen. Het stripblad Eppo is bij zijn heroprichting in januari 2009 gestart met een Bob Eversfeuilleton.

De hoofdrollen in de Bob Evers-serie worden vervuld door de HBS-jongens Arie Roos en Jan Prins en hun Amerikaanse vriend Bob Evers. Niet door geldgebrek gehinderd (ze hebben een grote beloning gekregen voor hun hulp bij de verovering van een goudschat in hun eerste avontuur) reizen de jongens de halve wereld rond, meestal om een bende bandieten, muiters of ander gespuis het leven zuur te maken.

De verhalen van Van der Heide zijn niet gespeend van chauvinisme: door gebruik te maken van hun als typisch Hollands voorgestelde deugden vlijt, doorzettingsvermogen en scherpzinnigheid bereiken de jongens steevast hun einddoel. Bob Evers doet niet veel voor zijn vrienden onder maar krijgt af en toe een veeg uit de pan omdat hij uit Amerika komt. Inwoners van nog verder van de Noord-Europese cultuur verwijderde landen worden soms als onnozel afgeschilderd. In deel één van de serie staat dat Chinezen slim zijn en goed kunnen koken en Afrikanen over een goede lichamelijke conditie beschikken. De HBS-jongens zouden deze vertegenwoordigers van andere culturen wel goed moeten instrueren voor een goede afloop. Het taalgebruik reflecteerde dit ook. In eerdere delen werd de term nikker nog gebruikt; later werd dit zwarte.

Het vierde deel van de serie, De avonturen van 3 jongens in de Stille Zuidzee, werd tijdens de Tweede Wereldoorlog in een nationaalsocialistisch jeugdblad als feuilleton gepubliceerd; de rest van de serie werd gestart toen Van den Hout na de oorlog op verdenking van collaboratie gevangen zat. Daaruit zou men de conclusie kunnen trekken dat de Bob Evers-serie een 'foute' reeks is. Wat opvalt is dat Willem van den Hout indertijd moeite gedaan heeft om zich aan zijn collaboratieverleden te onttrekken. De oorspronkelijke Amsterdamse rederszoon Rob Evers werd de Amerikaan Bob Evers, en de serie werd naar deze kersverse Amerikaan genoemd al was diens rol kleiner dan die van Arie Roos en Jan Prins.
Willy van der Heide bundelde autobiografische anekdoten in Toen ik een nieuw leven ging beginnen en andere waargebeurde verhalen uit de jaren vijftig (1979), waarin kenners van de serie de nodige gebeurtenissen tegenkomen die model hebben gestaan voor episodes uit de reeks. Wie zich afvraagt waarom de jongens zo vaak genieten van de producten van Droste en van London tonic (van de frisdrankfabrikant Raak) moet bedenken dat Van den Hout de reeks als pure broodwinning schreef. De Encyclopedia Brittanica werd ook regelmatig genoemd. Hij liet zich voor het noemen van merknamen (sluikreclame) betalen. Toen Van den Hout een meningsverschil met een nieuwe vertegenwoordiger van Coca Cola kreeg, liet Van den Hout in nieuwe edities van de boeken deze merknaam vervangen door London tonic.[1]

Op 6 december 1972 werd het Bob Evers Genootschap opgericht: een clubje liefhebbers van de reeks waarin onder anderen auteur Geerten Meijsing actief is.

Rolverdeling[bewerken]

De hoofdrolspelers zijn:

  • Arie Roos: rood haar, lichte huid, sproeten. Is erg dik, eet veel en vaak en heeft geniale invallen en heeft een zeer goed improvisatievermogen.
  • Jan Prins: zuinig, koppig, kan goed rekenen, technische interesse, kan niet goed improviseren. Hij zou licht autistisch kunnen zijn.
  • Bob Evers: (min of meer doorsnee) Amerikaans, technisch, vindingrijk

Thema's[bewerken]

In de boeken kwam lichte en zware criminaliteit regelmatig voor, waarbij smokkelen en wapens veel voorkwamen. Auto´s die in de serie voorkwamen waren altijd zeldzaam en speciaal, zoals Buick, Lincoln, Packard, en buitenlandse twoseaters. Vervoer in de stad ging vaak per taxi, waarbij Arie de aangezette dialoog voerde met de chauffeur. De meeste avonturen begonnen op aanvraag door familie of kennissen, of doordat het drietal benadeeld werd. De avonturen liepen af met geldwinst; slechts een enkele keer was het hen te doen om genoegdoening.

Feuilletons[bewerken]

  • De avonturen van drie jongens in de Stille Zuidzee. Publicatie in Jeugd, 1943/1944. Met tekeningen van Franz Mettes.
  • 3 Jongens en een caravan. Publicatie in Jeugdkampioen, 1949. Met tekeningen van Nic. Blans.
  • Tumult in een toeristenhotel. Publicatie in Jeugdkampioen, 1950. Met tekeningen van Wim Boost.
  • Een speurtocht door Noord Afrika. Publicatie in Jeugdkampioen, 1951/1953. Met tekeningen van Wim Boost.
  • Clandestiene streken op een cruiseschip, door Peter de Zwaan. Als feuilleton gepubliceerd op zijn eigen website vanaf oktober 2008.

Boeken[bewerken]

Titels[bewerken]

  1. 1949 - Een overval in de lucht (vanaf 1965 uitgegeven als deel 4)
  2. 1950 - De jacht op het koperen kanon (vanaf 1965 uitgegeven als deel 5)
  3.           Sensatie op een Engelse vrachtboot (vanaf 1965 uitgegeven als deel 6)
  4.           Avonturen in de Stille Zuidzee (vanaf 1965 uitgegeven als deel 1)
  5.           Drie jongens op een onbewoond eiland (vanaf 1965 uitgegeven als deel 2)
  6. 1951 - De strijd om het goudschip (vanaf 1965 uitgegeven als deel 3)
  7.           Tumult in een toeristenhotel
  8. 1952 - Drie jongens als circusdetective
  9.           Een dollarjacht in een D-trein
  10. 1953 - Een speurtocht door Noord-Afrika
  11.           Drie jongens en een caravan
  12.           Kabaal om een varkensleren koffer
  13.           Een motorboot voor een drijvend flesje
  14. 1954 - Een klopjacht op een Kapitein
  15.           Een raderboot als zilvervloot
  16.           Nummer negen seint New York
  17. 1955 - Een meesterstunt in Mexico
  18.           Trammelant op Trinidad
  19.           Vreemd krakeel in Californië
  20.           Lotgevallen rond een locomotief
  21. 1956 - Pyjama-rel in Panama
  22. 1957 - Vreemd gespuis in een warenhuis
  23.           Wilde sport om een nummerbord
  24. 1958 - Hoog spel in Hongkong
  25.           Een vliegtuigsmokkel met verrassingen
  26. 1959 - Stampij om een schuiftrompet
  27.           Kunstgrepen met kunstschatten
  28. 1960 - Bombarie om een bunker
  29.           Ali Roos als Arie Baba
  30. 1961 - Heibel in Honoloeloe
  31.           Arie Roos wordt geheim agent
  32. 1963 - Cnall-effecten in Casablanca
  33. 1987 - Een zeegevecht met watervrees (voltooid door Peter de Zwaan)
  34. 1977 - Bob Evers belegert Fort B (in 1988 heruitgegeven in een bewerking van Peter de Zwaan)
  35.           Arie Roos als ruilmatroos (in 1988 heruitgegeven in een bewerking van Peter de Zwaan)
  36. 1989 - Kloppartijen in een koelhuis (voltooid door Peter de Zwaan)
  37. 1990 - Superslag in een supermarkt (vanaf deel 37 is de serie voortgezet door Peter de Zwaan)
  38. 1991 - Een festival vol verwikkelingen
  39. 1992 - Bouwbonje om een staalskelet
  40. 1993 - Schermutselingen bij een zandafgraving
  41. 1994 - Bakkeleien in een Berlijnse bios
  42. 1995 - De stripman van Slubice
  43. 1996 - Bizarre klussen met vakantiebussen
  44. 1997 - Raadselrellen rond een rondreis
  45. 1998 - Listige loeren in Las Vegas
  46. 1999 - Feestelijke veldslagen in San Antonio
  47. 2000 - Arie Roos als reserve-acteur
  48. 2001 - Grof geschut op Schateiland
  49. 2002 - Maxibotsing op een minibaan
  50. 2003 - Rumoer in een rustgebied
  51. 2010 - Clandestiene streken op een cruiseschip
  52. 2013 - Prijsschieten op een premiejager
  53. 2014 - Glorierijke missers in La Gloria

Uitvoeringen[bewerken]

De delen 1 t/m 32 verschenen van 1949 t/m 1963 in hardcover-uitvoering met stofomslag. Vanaf 1965 werden deze delen (op diverse plaatsen bewerkt door de auteur) herdrukt als pockets. De delen 33 t/m 46 zijn alleen in pocketuitvoering verschenen. De delen 47 t/m 51 werden weer als hardcovers, zonder stofomslag, uitgegeven. Het jubileumdeel 50 verscheen (als speciale jubileumeditie) ook weer als hardcover met stofomslag. De Bob Evers-pockets die werden uitgegeven in de jaren 60 en 70 zijn te herkennen aan de titel in wit op een rode achtergrond. De in de jaren 80 & 90 verschenen pockets hebben de titel in rood gedrukt staan op een witte achtergrond. Tevens zijn bij deze pockets de omslagtekeningen gemoderniseerd. De delen 51 (herdruk, 2013), 52 (herdruk, 2014) en 53 verschenen als pockets bij Uitgeverij De Zwarte Zwaan.

Strips[bewerken]

  • 1. Een vliegtuigsmokkel met verrassingen, scenario: Koen Wynkoop, tekeningen: Hans van Oudenaarden. Publicatie in het Algemeen Dagblad van 21/11/2002 t/m 8/3/2003. Niet als boek uitgegeven.
  • 2. Kabaal om een varkensleren koffer, scenario: Frank Jonker, tekeningen: Hans van Oudenaarden. Publicatie in het Algemeen Dagblad van 10/12/2003 t/m 30/3/2004. Uitgegeven bij uitgeverij Arboris (2004).
  • 3. Avonturen in de Stille Zuidzee, scenario: Frank Jonker, tekeningen: Hans van Oudenaarden. Publicatie in het Algemeen Dagblad van 16/11/2004 t/m 5/3/2005. Uitgegeven bij uitgeverij Boumaar (2006).
  • 4. Drie jongens op een onbewoond eiland, scenario: Frank Jonker, tekeningen: Hans van Oudenaarden. Publicatie in het Algemeen Dagblad van 1/9/2005 t/m 17/10/2005 (eerste deel) en van 18/4/2006 t/m 13/6/2006 (tweede deel). Uitgegeven bij uitgeverij Boumaar (2007).
  • 5. De strijd om het goudschip, scenario: Frank Jonker, tekeningen: Hans van Oudenaarden. Uitgegeven bij uitgeverij Boumaar (2008).
  • 6. Een overval in de lucht, scenario: Frank Jonker, tekeningen: Hans van Oudenaarden. Publicatie in EPPO (2009). Uitgegeven bij uitgeverij Boumaar (2010).

Andere auteurs[bewerken]

Verscheidene auteurs hebben Bob Eversverhalen geschreven in navolging van Willy van der Heide:

  • Magistrale Manoeuvres in Moskou, door John Beringen, uitgegeven in eigen beheer
  • Intriges in Irkoetsk, door John Beringen, niet gepubliceerd
  • Warboel in Wladiwostok, door John Beringen, niet gepubliceerd
  • Belevenissen met een bestelbus, door J. van Hees, als feuilleton gepubliceerd op de Bob Evers mailinglijst van september 1999 tot mei 2000
  • Jan Prins zoekt zich wezenloos naar de dikke Arie Roos, door Fred de Koning, gepubliceerd op website eind 20e eeuw
  • Eigenaardigheden rond een erfenis, door Adriaan van Lidth de Jeude, als feuilleton gepubliceerd op de website van De Leesbeer van december 2006 tot maart 2007
  • Klussen met clichés, door Adriaan van Lidth de Jeude, niet gepubliceerd
  • Proto met problemen, door Adriaan van Lidth de Jeude, niet gepubliceerd
  • Paniek op Páros, door Roger Schenk, niet gepubliceerd
  • Wild geraas aan de Oude Maas, door Cornelis van Tilburg, niet gepubliceerd
  • Lawaai in Luxemburg, door René Verhulst, als feuilleton gepubliceerd op de Bob Evers mailinglijst van juni 1998 tot november 1998, uitgegeven door Tante Kee Pocketboots (1999)
  • Helse capriolen door een molen, door René Verhulst, als feuilleton gepubliceerd op de Bob Evers mailinglijst van mei 2001 tot juni 2001, uitgegeven door Tante Kee Pocketboots (2002)
  • Potsierlijke praktijken in een pakhuis, door René Verhulst, als feuilleton gepubliceerd op de Bob Evers mailinglijst van april 2003 tot september 2003, uitgegeven door Tante Kee Pocketbooks (2007)

Secundaire literatuur[bewerken]

  • 1988 - Hans & Ton Kleppe, Biografische gegevens: Heide, W. van der, deel I, 1988, Dordrecht/Papendrecht.
  • 1989 - Hans & Ton Kleppe, Willem W. Waterman (W.H.M. van den Hout), deel 2, Dordrecht/Papendrecht.
  • 1993 - John Beringen, Het verschijnsel Bob Evers: een verhandeling over Bob Evers, Arie Roos, Jan Prins en hun geestelijke vader Willy van der Heide. Breda. (Zie)
  • 1994 - John Beringen, Het Bob Evers-virus: een receptenboek om de koorts op te drijven. Breda.
  • 1995 - John Beringen, Hans Waser & Ralph Jas, Twee jongens en een Bob Evers-serie. Breda.
  • 1995 - Hans & Ton Kleppe, Wetenswaardigheden over Willem W. Waterman, Dordrecht/Papendrecht. 2e druk 2003
  • 1996 - Roger Schenk, Encyclopaedia Apriana. Katwijk. (Zie)
  • 2000 - John Beringen, Bob Evers' laatste ereronde. Zelhem.
  • 2002 - Geerten Meijsing, De tovenaarsleerling, Nijmegen, Flanor.
  • 2005 - Marie-José van den Hout, Gelukkig gisteren. (Zie)

Bekende bewonderaars van de Bob Evers-serie[bewerken]

Nieuwsbrief[bewerken]

De boekenreeks heeft een eigen digitaal tijdschrift genaamd de Bob Evers Nieuwsbrief. Deze verschijnt twee keer per jaar. Het eerste nummer verscheen in januari 1993, op initiatief van de broers Hans en Ton Kleppe, als een gedrukt tijdschrift dat per post aan abonnees werd gestuurd. In 2002 werd overgegaan op verzending via e-mail. Het aantal abonnees van het laatste via e-mail verzonden nummer, Nieuwsbrief 25, bedroeg 400. In 2006 werd besloten de verzending via e-mail te staken en uitsluitend over te gaan op publicatie op internet, waar de Nieuwsbrief (in PDF of als HTML) volledig en gratis beschikbaar is.

De pagina's van de Nieuwsbrief worden doorlopend genummerd. Het in juli 2013 verschenen nummer, Nieuwsbrief 41, bevat de pagina's 586 t/m 633.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. John Beringen. De Bob Evers-serie als reclametrein. Het verschijnsel Bob Evers (1993)