Canadees-Frans

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Canadees-Frans of Quebecs Frans (Frans:français québécois) is een van de variëteiten van het Frans, gesproken door de meerderheid van de Franstaligen in Canada, hoofdzakelijk inwoners van de provincie Quebec.

Plaatsbepaling[bewerken]

Ongeveer 24% van de Canadese bevolking spreekt Frans. Quebecs Frans wordt ook gesproken door belangrijke minderheden in de Canadese provincies Ontario en Manitoba en door de kleine Franstalige gemeenschappen in New Hampshire en Vermont in de Verenigde Staten.

In ieder geval wordt het onderscheid gemaakt met sociolecten zoals enerzijds het Nieuw-Brunswijks Frans en het Ontario’s Frans – van dezelfde origine, maar gedifferentieerd door de Quiet Revolution en anderzijds het Acadisch Frans en het Newfoundlands Frans - die taalkundig van andere oorsprong zijn.

Binnen het Quebecs Frans bestaan er uiteraard nog vele dialecten, zoals het Joual van Montreal.

In Quebec wordt het Frans op school onderwezen, zij het met bepaalde lexicale afwijkingen. Het Office québécois de la langue française (OQLF) houdt zich bezig met de ontwikkeling van de taal, die op enkele punten van het Europese Frans kan afwijken.

Geschiedenis[bewerken]

Toen in begin 16e eeuw de eerste Franse kolonisten Canada ontdekten, werden er meteen steden gesticht. De eerste steden waren Montreal en Quebec. Eind 17e eeuw werd Frankrijk verslagen door zijn grootste vijand: Engeland. De Franse taal bleef echter bestaan in Quebec. Het kenmerkende verschil is dat het nooit qua grammatica en spelling dezelfde ontwikkeling heeft doorgemaakt als het Frans in Frankrijk en andere koloniën van Frankrijk. Deze Franse taal vertoont nog steeds grote gelijkenis met het Frans uit de 16de en 17de eeuw (het klassieke Frans). Dat maakt op dialectaal niveau een groot verschil ten opzichte van het Frans in België, Zwitserland, Frankrijk en andere landen. Toch kunnen Franstalige Canadezen en Fransen elkaar goed tot uitstekend begrijpen.

Uitspraak[bewerken]

Net als in de fonetiek van het Canadees-Engels zijn in deze Franse taalvariëteit de tremulanten ofwel r-klanken goed vertegenwoordigd. Ook is het net als in andere varianten van het Frans gewoon om te nasaliseren, ofwel "door de neus" te praten.

Verwensingen[bewerken]

Vista-kmixdocked.png
Tabernacle, een typisch Quebecse verwensing

Een nogal karakteristiek aspect van Québécois zijn de vloeken en verwensingen, die naast de ook in het Europese Frans voorkomende scatologische termen zoals merde ook een reeks zogenaamde sacrés kennen; profaniteiten gebaseerd op katholieke gebruiken, en die vaak specifiek het liturgisch vaatwerk op de hak nemen. Enkele veel gebruikte termen zijn Tabernacle (tabernakel), Ostie (hostie) en Câlice (Miskelk). De oorsprong ligt in de enorme invloed die de katholieke kerk in de overzeese gebieden had. [1][2]

Bronnen[bewerken]

  1. Zie het Franse artikel fr:Sacre québécois voor meer voorbeelden.
  2. Een voorbeeld van het creatieve gebruik van sacrés uit de Canadese film Bon cop, bad cop.