Colportage

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Colportage is in de traditionele zin: het van deur tot deur gaan met de bedoeling artikelen of diensten aan de bewoner(s) te verkopen. Dit Franse woord ontstond uit de samentrekking van het Latijn comportare (meebrengen) en het Frans coltin, een lederen bescherming van schouders en nek (col) bij het dragen van zware lasten. De term wordt vooral in Nederland gebruikt. In Vlaanderen komt dit min of meer overeen met leuren[1] (waarvoor een leurkaart bij de overheid moet worden aangevraagd).
Het begrip wordt thans ook gebruikt als een verkoper zich via andere kanalen (televisie, telefoon, het internet) rechtstreeks tot een potentiële klant wendt.

Voorbeelden[bewerken]

Elektrische apparaten[bewerken]

In de jaren vijftig van de twintigste eeuw, toen de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog op gang kwam, verschenen nieuwe producten op de markt. Om deze onder de aandacht te brengen, gingen colporteurs op stap met bijvoorbeeld stofzuigers. Het artikel leende zich op dat moment uitstekend voor het verkoopmedium van colportage, om drie redenen:

  • Het winkelend publiek was nog weinig welvarend, en inkopen werden gedaan uit noodzaak, niet uit behoefte aan luxe. Etalages kijken was daardoor een minder populair tijdverdrijf dan het later werd, en een nieuw product kon gemakkelijk aan de aandacht ontsnappen.
  • Er was een traditie van huis-aan-huisverkoop. Leveranciers brachten groenten, melk en andere dagelijkse behoeften aan de voordeur (vaak ook aan de achterdeur), en het was dan ook niet ongewoon als zich tussen hen een andere verkoper bevond, een die men niet kende.
  • Het nieuwe product kon door het persoonlijke contact dat een bezoek met zich meebracht, aan de veelal aarzelende koopster worden gedemonstreerd en aanbevolen.

Britannica[bewerken]

In latere decennia werd de Encyclopædia Britannica nog lange tijd door middel van colportage verkocht. Wie zich de delen van het naslagwerk aanschafte (vaak op afbetaling), kreeg daarbij het verzoek een lijst met namen van vrienden of kennissen te geven, die wellicht geïnteresseerd zouden zijn. Zij werden vervolgens door de verkoper benaderd met het verzoek of hij een demonstratie mocht komen geven. Daarbij werden de kwaliteit en de macrostructuur van het werk aangeprezen, maar werd ook de aandacht gevestigd op verkoopvoorwaarden en papiersterkte.

Tijdschriften[bewerken]

Ook tijdschriften en leesportefeuilles werden wel via colportage aan de man gebracht. De colporteur moet hier worden onderscheiden van de reguliere bladenman, al kon hij in dezelfde persoon verenigd zijn. De colporteur probeerde tot losse verkoop te komen of tot het afsluiten van nieuwe abonnementen, terwijl de bladenman (deels) lectuur bracht waarop de bezochte klant al een abonnement had.

Nieuwe kanalen[bewerken]

De functie van de colporteur is overgenomen door verkoopprogramma's op de televisie, door telefonische verkoop en door webwinkels. Deze kanalen onderscheiden zich van het vroegere, fysieke, doordat het artikel of de geboden dienst minder gemakkelijk bekeken, onderzocht en met de verkoper grondig besproken kan worden. Voor de verkoper bieden zij daarentegen het gemak van snelle, massale klantencontacten. Voor de beoogde koper bestaat het comfort erin dat hij tot aankoop kan overgaan zonder zijn stoel te verlaten.

Wettelijke bescherming[bewerken]

Nog meer dan bij fysieke colportage is bij deze mediacolportage de mogelijkheid aanwezig dat de cliënt tot een impulsaankoop overgaat. Van deze impulsaankoop kán hij later spijt krijgen, hij kan zich achteraf zelfs overrompeld voelen.

Om de burger in staat te stellen zo'n colportagekoop terug te draaien, heeft de Nederlandse wetgever de Wet op de colportage vastgesteld. In Vlaanderen bestaat daarvoor de Wet op de ambulante handel.
Deze wetten voorzien er onder meer in dat de koper onder bepaalde omstandigheden binnen een bedenktijd van acht dagen de koop nog ongedaan kan maken, mits hij daartoe de wegen bewandelt die de wet hem openstelt.

Beperkingen[bewerken]

De wet bepaalt voorts dat niet zomaar alles aan huis te koop mag worden aangeboden; zo zijn bijvoorbeeld geneesmiddelen en wapens uitgesloten.

In België voorziet de wet in een maximumprijs op een aan huis verkocht product (€ 250 per persoon; wet van 2006).

Drückers[bewerken]

In sommige gevallen wordt een colporteur vanuit zijn werkgever onder druk gezet om zo veel mogelijk producten te verkopen, soms op een manier die het toelaatbare overschrijdt. Een colporteur kan bijvoorbeeld als freelancer werken op commissie- of provisiebasis, waardoor hij dus niks verdient als hij niks verkoopt. Een bedrijf kan ook dreigen de werknemers die het minste hebben verkocht te ontslaan. Vaak worden de beste colporteurs opgehemeld ('employee of the month') en de slechtste met ontslag gedreigd. Deze druk, soms zelfs gecombineerd met doelbewuste instructies van de werkgever, kan de colporteur ertoe aanzetten zelf op onaanvaardbare wijze druk uit te oefenen. Hij kan bijvoorbeeld over bepaalde zaken liegen of essentiële zaken verzwijgen. Sommige colporteurs stellen zich agressief op waardoor de klant het gevoel krijgt wat te moeten kopen omdat de colporteur anders niet weggaat. Ook komt het wel eens voor dat de colporteur beweert dat zijn broodwinning in gevaar komt als de klant niets koopt. Zelfs valsheid in geschrifte met contracten is mogelijk, zoals een handtekening fingeren of het contract antedateren zodat de bedenktijd eerder voorbij is. Dit soort colporteurs wordt in Duitsland als Drücker aangeduid. Drückerpraktijken kunnen worden gezien als oneerlijke handelspraktijken. Los van de 8-dagen bedenktijd die de klant altijd heeft, kan hij een klacht indienen bij de Consumentenautoriteit.

Zie ook[bewerken]

Colportage avant la lettre:

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Het woord Leuren wordt ook wel in overdrachtelijke zin gebruikt voor het actief aan de man proberen te brengen van ideeen of steun proberen te vergaren voor een of andere activiteit. In de provincies Noord-Brabant en Limburg doelt men bijvoorbeeld met de term op de activiteiten van Jehova's getuigen. "Hij komt weer leuren met zijn wachttoren."