Digesten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Digesten.

De Digesten of digesta (ook wel pandekten of pandectae genoemd) zijn een geordende bloemlezing uit de geschriften van Romeinse rechtsgeleerden uit de periode circa 100 voor Chr. tot 300 na Chr., samengesteld in opdracht van keizer Justinianus I tussen 530 en 533.

Ze zijn onderdeel van het Corpus Iuris Civilis van Justinianus I, en daarvan het deel dat het meest “de klassieke rechtstraditie van Rome onsterfelijkheid zou verlenen”[1].

Doel[bewerken]

Nadat Justinianus de Codex Justinianus, een overzicht van alle nog geldende keizerlijke verordeningen, had laten samenstellen en publiceren, gaf hij in 530 opdracht om ook een overzicht van juristenrecht samen te stellen. Dat wil zeggen, een geordende selectie van de Romeinse rechtsgeleerde literatuur, voor zover die op dat moment nog praktisch bruikbaar of van actueel belang was[1], met name voor het rechtsgeleerde onderwijs.

Werkwijze[bewerken]

De samenstellers van deze ‘digesten’ moesten teksten selecteren uit de geschriften van alleen de meest gerenommeerde Romeinse juristen, met name hen aan wie keizers ‘de bevoegdheid hadden verleend het recht op te tekenen en te interpreteren’[1].

Het moest tekstmateriaal zijn dat óf nog rechtstreeks praktisch bruikbaar was, óf door aanbrengen van wijzigingen bruikbaar gemaakt kon worden voor de rechtspraktijk van de zesde eeuw[1]. De samenstellers kregen dus uitdrukkelijk de bevoegdheid, ja zelfs de plicht, om, waar zij dat nodig achtten, de betreffende oude rechtsteksten te wijzigen[1]. Het idee was, dat op die manier verleden en heden zouden samensmelten tot een synthese die voor de actuele praktijk nuttig zou zijn. In de oude teksten moesten overbodige of verouderde zaken en onvolkomenheden worden weggewerkt[1].

Uiteindelijk zouden van 39 Romeinse rechtsgeleerden fragmenten terechtkomen[1] in de digesten, de oudste daarvan was Quintus Mucius Scaevola, de jongste Aurelius Arcadius Charisius (3e eeuw na Chr.). Belangrijke geciteerde klassieke juristen zijn Domitius Ulpianus, Publius Salvius Iulianus, Sabinianus, Modestinus en Papinianus.

Edities[bewerken]

Het oudst bewaarde handschrift van de Digesten is de zogeheten Littera Florentina dat wordt bewaard te Florence in de Biblioteca Medicea Laurenziana. Na vele tekstedities vanaf de zestiende eeuw publiceerde de Duitse historicus Theodor Mommsen in 1870 een wetenschappelijke editie van de Digesten die nog steeds wordt gebruikt.

Sinds 1994 is er, voor het eerst[1], een Nederlandse vertaling verschenen. Deze uitgave geeft de originele Latijnse tekst naast de Nederlandse vertaling. De uitgave geschiedt onder verantwoordelijkheid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.

Externe links[bewerken]

  • Verzameling Romeins recht, Université Pierre-Mendès-France, Grenoble (Yves Lassard, Alexandr Koptev) (website Engelstalig). Voor de Latijnse versie van de Digesten, klik: → 12.Corpus Iuris Civilis → Digesta. Voor de vertaalde Engelse versie, klik: → 18.Lingua Anglica → 533 The Digest or Pandects of Justinian.
Bronnen, noten en/of referenties

Literatuur

  • Corpus iuris civilis. Tekst en vertaling. II. Digesten 1-10. (Onder redactie van J.E. Spruit, R. Feenstra, K.E.M. Bongenaar, met medewerking van L. de Ligt en J.M. Tevel.) Walburg Pers Zutphen. Sdu Juridische & Fiscale Uitgeverij, ´s-Gravenhage, 1994.

Noten

  1. a b c d e f g h Corpus iuris civilis, deel II, Digesten 1-10. (zie literatuur), Inleiding, pag. XI tot XLII.